فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

سید محمد مهدی بحرالعلوم(ره)

(۱۲۱۲-۱۱۱۵هـ ق)

ولادت

محمد مهدی، فرزند سید مرتضی طباطبایی بروجردی، از نوادگان امام حسن مجتبی علیه السلام در یک خانواده روحانی و پرهیزگار، در شب جمعه از ماه شوال ۱۱۱۵ ق.برابر با ۱۱۱۳ ش. در شهر کربلای معلی پا به عرصه هستی نهاد. شبی که سید به دنیا آمد پدر وی در عالم خواب دید که امام رضا علیه السلام دستور دادند «محمد بن اسماعیلبن بزیع» (از اصحاب امام کاظم و امام رضا و امام جوادعلیه السلام) شمعی برفراز بام سید مرتضی (منظور خود اوست) بر افروزد. وقتی محمدبن اسماعیل آن شمع را روشن کرد نوری از آن شمع به آسمان بالا رفت که نهایت نداشت. پدر از آن رویای راستین بیدار می شود و همزمان خبر مولود تازه رسیده را به او می دهند.

سفرحجاز

سید بحرالعلوم در اواخر سال ۱۱۹۳ ق راهی حجاز شد. استقبال شایان مردم و شخصیت های محافل علمی از او موجب شد که به مدت دو سال در کنار خانه خدا اقامت ورزد و به درس و بحث بپردازد.

اساتید

۱ـ شیخ محمّد باقر اصفهانی ، معروف به وحید بهبهانی .

۲ـ سیّد عبد باقی حسینی خاتون آبادی .

۳ـ شیخ محمّد باقر هزار جریبی غروی .

۴ـ شیخ محمّد مهدی فتونی عاملی .

۵ـ سیّد حسین موسوی خونساری .

۶ـ سیّد مرتضى طباطبائی(پدرش) .

۷ـ سیّد حسین حسینی قزوینی .

۸ـ شهید سیّد مهدی اصفهانی .

۹ـ شیخ محمّد تقی دورقی .

۱۰ـ شیخ عبد نبی قزوینی .

۱۱ـ شیخ اسد الله شوشتری .

۱۲ـ شیخ یوسف بحرانی .

شاگردان

۱٫ شیخ جعفر نجفی معروف به کاشف الغطاء

۲٫ سید محمد جواد عاملی معروف به صاحب مفتاح الکرامه

۳٫ ملا احمد نراقی، مولف کتاب معراج السعاده

۴٫ محمد باقر شفتی رشتی، ملقب به حجه الاسلام

۵٫ سید یعقوب کوه کمری

۶٫ سید صدر الدین عاملی

۷٫ سید دلدار علی نقوی رضوی نصیر آبادی لکهنوی

۸٫ شیخ محمد ابراهیم کلباسی

۹٫ زین العابدین سلماسی

۱۰٫ شیخ عبدالحسین الاعم

۱۱٫ سید علی فرزند سید محمد

۱۲٫ سید قیصر محمد فرزند معصوم رضوی خراسانی

۱۳٫ اسدالله کاظمی

۱۴٫ ابوعلی حائری صاحب کتاب منتهی المقال

۱۵٫ سید عبدالله شیر

۱۶٫ شیخ محمد تقی اصفهانی ایوانکی، صاحب حاشیه معالم

۱۷٫ سید محمد مجاهد، مولف کتاب المناهل

۱۸٫ محسن اعرجی

۱۹٫ میرزا محمد عبدالصانع نیشابوری اخباری

۲۰٫ شیخ حسین نجف

تالیفات

  1. المصابیح فی الفقه (در سه جلد)
  2. الفوائد فی الاصول
  3. مشکاه الهدایه
  4. الدره النجفیه (رساله ای درفقه)
  5. رساله فی عصیر الزبیبی
  6. شرح الوافیه (در علم اصول فقه)
  7. تحفه الکرام (در تاریخ مکه و بیت الله الحرام)
  8. مناسک حج
  9. حاشیه بر کتاب شرایع (بحث طهارت)
  10. حاشیه بر کتاب «الذخیره» سبزواری.
  11. الدره البهیه فی نظم رووس المسائل الاصولیه
  12. کتاب الرجال (معروف به فوائدالرجالیه)
  13. دیوان شعر و رساله ای فارسی در شناخت خدا

خدمات اجتماعی

با توجه به سنگینی مسوولیت های علمی سید آثار اجتماعی و معنوی گران بهای از او مشاهده می نماییم که به نمونه هایی از آن یادگارها اشاره می کنیم:

۱٫ مشخص کردن مقام و جایگاه حضرت حجه بن الحسن (عج) در مسجد سهله و بناگذاری قبه ای در این جایگاه مقدس.

۲٫ بنا کردن گلدسته در صحن شریف علوی در طرف جنوبی و تعمیر دیوارهای صحن ها و حجره هایی که در حالی خراجی بود.

۳٫ ترغیب و راهنمایی نسبت به تعمیر مسجد شیخ طوسی در نجف اشرف.

۴٫ ایجاد کتابخانه خطی (مکتبه بحرالعلوم)

۵٫ بالا آوردن ارتفاع مسجد کوفه به منظور سهولت در تطهیر و پاک نمودن آن.

۶٫ مشخص کردن جایگاه مسجد راس الحسین در نجف اشرف.

۷٫ تعیین جایگاه قبر مختار ثقفی که الان به قبر مسلم معروف است.

۸٫ تعیین جایگاه مرقدحضرت هود و صالح علیه السلام در نجف اشرف.

۹٫ اضافه کردن مقداری از اراضی به مسافت حرم مطهر و ایجاد تاسیساتی در اطراف حرم که مورد نیاز زوار بود

وفات

علامه سید محمد مهدی بحرالعلوم به علت بیماری مدتی توان تدریس نداشت و در منزل به مطالعه و تالیف مشغول بود، سرانجام در روز ۲۴ ذیحجه (یا رجب) سال ۱۲۱۲ ق. به رحمت ایزدی پیوست.پیکر مطهر او پس از تشییع با شکوه و اقامه نماز، در جنب مرقد شیخ طوسی، در نجف اشرف به خاک سپرده شد.