فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

میرزا حسن موسوى بجنوردى (ره)

(۱۳۵۹-۱۳۱۶ ه.ق)
ولادت
سید میرزا حسن موسوى بجنوردى از علماى بزرگ و از مجتهدان سرشناس حوزه علمیّه ‏نجف اشرف و از چهره‏هاى درخشان فقهاى شیعه در عصر حاضر است‎.‎ آیت اللّه میرزا حسن بجنوردى در سال ۱۳۱۶ هجرى قمرى در روستاى »خدا شاه« از توابع ‏بجنورد دیده به جهان گشود. پدرش سید آقا بزرگ فرزند سید على اصغر از سادات بزرگوار ‏آن منطقه است. شهرستان بجنورد در شمال غربى خراسان و مجاور دشت گرگان و در مسیر راه ‏کناره به خراسان قرار گرفته است. آب و هواى آن نسبتا معتدل و به سردسیر بودن نزدیک ‏است. مساجد و بقاع مشهورى دارد. استخرى زیبا و چشمه آبى که از زیر کوه مى‏جوشد و در ‏آن استخر مى ‏آید بسیار جالب و دیدنى است. از این شهر رجال و دانشمندان بزرگى ‏برخاسته‏اند که از جمله آنان آیت اللّه سید میرزا حسن موسوى بجنوردى است.
‎ ‎تحصیلات
آیت اللّه میرزا حسن بجنوردى تحصیلات خود را از همان زادگاه خود آغاز نمود. وى بخشى از علوم ‏مقدماتى و ادبیات عرب را فرا گرفت. سپس براى ادامه تحصیل عازم شهر مشهد مقدس شده و ‏در حوزه علمیّه آن شهر در جوار حرم ملکوتى امام هشتم امام رضا علیه‏السلام سیزده سال ‏از محضر بزرگان آن حوزه بهره‏مند گشت‎.‎ وى در این دوران علوم عربى و سطوح فقه و اصول را به پایان رساند. در فلسفه و حکمت از ‏محضر حکیم معروف حاج فاضل خراسانى و شیخ آقا بزرگ شهیدى بهره برد. در فقه در مجلس درس ‏سید آقا حسین قمى مشهور، و میرزا محمد خراسانى معروف به آقازاده، و فاضل خراسانى شرکت ‏کرد تا آنکه خود از چهره‏هاى سرشناس علمى آن حوزه به شمار آمد‎.‎ وى در سال ۱۳۴۰ هجرى قمرى عازم نجف اشرف گردید و در حوزه درس آقا ضیاء الدین عراقى ‏شرکت کرده و یک دوره اصول و برخى از کتابهاى فقهى را از محضر ایشان بهره برد و همچنین در ‏مجلس درس محقق بزرگ میرزا محمد حسین نائینى یک دوره اصول و ۱۶ سال در مباحث فقهى ایشان ‏شرکت کرد‎.‎ در سال ۱۳۵۵ و پس از وفات مرحوم نائینى در مجلس درس مرجع بزرگ شیعه سید ابو الحسن ‏اصفهانى شرکت کرده تا آنکه خود از مدرسین و اساتید بزرگ آن حوزه و از شخصیتهاى نام‏آور ‏در فقه و اصول و فلسفه به شمار آمد و آثارى گران‏بها در علوم اسلامى از خود به یادگار ‏گذاشت.
شخصیت علمى و اجتماعى
سید العلماء و المجتهدین آیت اللّه آقاى حاج میرزا حسن موسوى بجنوردى، داماد معظم مرحوم ‏آیت اللّه حاج سید حسین اصفهانى، از علماى طراز اول معاصر حوزه علمیّه نجف بوده و داراى ‏مقام علم و عمل و دقت نظر است‎.‎ معظم له عالمى محقق و فقیهى مدقق و جامع معقول و منقول و حاوى فروع و اصول مى‏باشد و ‏به اعلى درجه فقاهت و اجتهاد رسیده است. وى فقیهى بزرگ و دانشمندى متبحر و حجتى جلیل ‏و مجتهدى آگاه و از چهره‏هاى درخشان علماى شیعه در حوزه علمیّه نجف اشرف به شمار مى‏آید.
‎ ‎تألیفات
تألیفات ارزشمندى نیز از این دانشمند بزرگ به جاى مانده است مانند‎:‎ ‏۱‏‎ – ‎منتهى الأصول ‏۲‏‎ – ‎القواعد الفقهیه ‏۳‏‎ – ‎حاشیه على العروه الوثقى ‏۴‏‎ – ‎حاشیه على وسیله النجاه ‏۵‏‎ – ‎رساله فی اجتماع الأمر و النهی ‏۶‏‎ – ‎کتاب فی الحکمه ‏۷‏‎ – ‎حاشیه على الوسائل ‏۸‏‎ – ‎ذخیره المعاد ‏۹‏‎ – ‎رساله فی الرضاع
‎ ‎اساتید
وى از اساتید بزرگى نیز بهره‏مند گشته است از جمله‎:‎ ‏۱‏‎ – ‎آقا ضیاء الدین عراقى ‏۲‏‎ – ‎میرزا محمد حسین نائینى ‏۳‏‎ – ‎سید ابو الحسن اصفهانى ‏۴‏‎ – ‎حاج فاضل خراسانى ‏۵‏‎ – ‎شیخ آقا بزرگ شهیدى ‏۶‏‎ – ‎آقازاده کفایى ‏۷‏‎ – ‎آیت اللّه قمى ‏۸‏‎ – ‎میرزا محمد خراسانى معروف به آقازاده
‎ ‎وفات
سرانجام این عالم اندیشمند پس از عمرى خدمت به علوم و معارف اسلامى و تحصیل و تدریس و ‏نگارش آثارى گران‏بها، در سن ۷۹ سالگى، در روز سه شنبه ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۹۵ ه ق دیده از جهان فرو بست و ‏جهان علم و دانش و عالم تشیع را در سوگ خود نشاند‎.‎