فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

على هاشمى شاهرودى(ره)

(۱۳۷۶-۱۳۳۶ ه.ق)
ولادت

سید على هاشمى شاهرودى فرزند على اکبر بن میر محمد على بن میر قاسم حسینى  شاهرودى،از چهره هاى درخشان علماى شیعه در حوزه علمیّه نجف اشرف و از شاگردان برجسته  حضرت آیت اللّه خویى است‎.‎

آیت اللّه سید على شاهرودى،در حدود سال ۱۳۳۶ هجرى قمرى،در شهر کربلا دیده به جهان  گشود.او دوران کودکى و جوانى خود را در همان شهر و در کنار حرم مطهر حضرت ابا عبد  اللّه الحسین علیه السلام سپرى کرد‎.‎

‎ ‎تحصیلات

وى پس از فراگیرى دروس مقدمات و سطح در حوزه علمیّه شهر مقدس کربلا عازم نجف اشرف شد و  از محضر درس آیت اللّه شیخ آقا ضیاء الدین عراقى و آیت اللّه سید ابو القاسم خویى بهره  برد.وى از شاگردان برجسته آیت اللّه خویى به شمار مى آمد‎.‎

جایگاه علمى و اجتماعى

آیت اللّه سید على هاشمى شاهرودى از چهره هاى درخشان حوزه علمیّه نجف اشرف محسوب مى شود.  وى علامه اى محقق و مجتهدى بزرگوار و از اساتید فقه و اصول در حوزه علمیّه بود.او شخصیتى  با تقوا،صالح،پرهیزگار و متواضع بود.در هنگام مباحثه از قدرت و توان فراوانى برخوردار  بود.اخلاقى نیکو و پسندیده داشت و تمام لحظات عمر خود را صرف فراگیرى علم و دانش  مى کرد.از درس و بحث خسته نمى شد و در طلب علم سستى به خود راه نمى داد.استاد بزرگوار او  حضرت آیت اللّه خویى درباره ایشان مى فرماید:ما آرزوى مرجعیت براى ایشان داشتیم و  آینده اى درخشان را براى او امیدوار بودیم‎.‎

‎ ‎تألیفات

دو اثر گرانقدر از حضرت آیت اللّه سید على شاهرودى به یادگار مانده است‎:‎

۱ ‎ – ‎دراسات فی علم الأصول

۲ ‎ – ‎محاضرات فی الفقه الجعفری

این دو کتاب تقریرات درس خارج اصول و فقه حضرت آیت اللّه خویى است که به قلم ایشان  نگارش یافته است‎.‎

‎ ‎اساتید

حضرت آیت الله سید على هاشمى شاهرودى از محضر درس علماى بزرگ حوزه علمیّه کربلا و نجف اشرف  بهره برده است مانند‎:‎

۱ ‎-‎حضرت آیت اللّه شیخ آقا ضیاء الدین عراقى

۲ ‎-‎حضرت آیت اللّه سید ابو القاسم خویى

فرزندان

یکى از فرزندان برجسته ایشان،حضرت آیت اللّه سید محمود هاشمى شاهرودى رئیس دائره  المعارف فقه اسلامى و رئیس قوه قضائیه در نظام جمهورى اسلامى ایران است.وى از شاگردان  برجسته آیت اللّه شهید سید محمد باقر صدر است‎.‎

سخن حضرت آیت اللّه خویى

حضرت آیت اللّه خویى در مقدمه اى که بر کتاب»دراسات فی علم الأصول«)چاپ مؤسّسه دائره  المعارف فقه اسلامى-چاپ اول-۱۴۱۹ ه.ق./۱۹۹۸ م.(در سال ۱۳۷۰ هجرى قمرى نگاشته است  درباره ایشان مى فرماید‎:‎

‎»‎فمن منن اللّه عز و جل أن وفق جناب العلامه رکن الإسلام و مفخره هذه الأیام قره عینی  المعظم له الآغا السید علی الشاهرودی أدام اللّه فضله و کثر فی العلماء أمثاله لصرف جل  عمره فی تحصیل العلوم الشرعیه و المعارف الإلهیه و قد حضر أبحاثی فی الفقه و الأصول و  التفسیر حضور تفهم و تحقیق و تدبر و تدقیق حتى بلغ بفضل اللّه سبحانه الدرجه العالیه و  فاز بالقدح المعلى من العلم و العمل فأصبح من العلماء العظام و الأجله الأعلام‎.«‎

‎»‎از منّتهاى خداوند عز و جل بر من این است که جناب علامه،استوانه اسلام و افتخار این  دوران،نور چشم من و شخصیت بزرگوار،آقا سید على شاهرودى – که خداوند فضایل ایشان را  پیوسته گرداند و در میان علما امثال ایشان را فراوان گرداند – موفق گردیده که بیشتر  عمر خود را صرف تحصیل علوم شرعى و معارف الهى گرداند.وى در مجالس درس فقه و اصول و  تفسیر اینجانب شرکت کرده و به فضل خداوند سبحان با قدرت فهم و تحقیقات و تدبر و دقت  نظر خود به درجاتى عالى و جایگاهى رفیع در علم و عمل نایل آمده و از علماى بزرگ و  شخصیتهاى برجسته به شمار آمده است‎«.‎

حضرت آیت اللّه خویى در مقدمه دیگرى که در سال ۱۳۷۶ هجرى قمرى بعد از وفات ایشان بر  کتاب»دراسات فی علم الأصول«و»محاضرات فی الفقه الجعفری«نگاشته است درباره ایشان  مى فرماید‎:‎

‎»‎فقد کان رحمه اللّه ممن تنعقد علیه الآمال أن یکون أحد المراجع العظام یزعم بالدراسه  العلمیه فی مستقبل الأیام لکنه یؤسفنا جدا أن عاجله المنون و هو فی ریعان شبابه و نضاره  أیامه حیث فقدنا به أحد أعزه أولادنا الذین صرفنا جهودنا فى تثقیفهم و إعدادهم علماء  أبرارا یستنبطون أحکام الدین و یتسنمون مقام الفتیا بین المسلمین و مما اختص به قدس  اللّه نفسه الزکیه شده مواظبته على أبحاثنا حتى إنا سمعناه یشکر اللّه سبحانه و تعالى على  ما منحه إیاه من عدم انقطاعه عن أبحاثنا الفقهیه و الأصولیه و لا یوما واحدا زهاء  عشرین عاما فکان قدوه حسنه لزملائه فی النشاط العلمی و الإنتاج القیم‎«.‎

‎»‎ایشان)ره(از شخصیتهایى بوده که امید آن مى رفت،یکى از مراجع بزرگ باشد و از اساتید  علمى آینده حوزه علمیّه به شمار آید.ولى افسوس که در سن جوانى و طراوت روزگارش ما را به  فقدان خود دچار ساخت.ما با از دست دادن او یکى از عزیزترین فرزندان خود را از دست  دادیم.اینجانب سعى و تلاش فراوانى در آموزش و تربیت و آماده سازى ایشان به عمل آورده  بودم تا از علماى پاکى گردد که احکام دین را استنباط نموده و به جایگاه رفیع فتوا در  میان مسلمانان نایل آید. از ویژگى هاى برجسته وى،شدت مواظبت بر شرکت در مجالس درس ما  بود.به حدى که شنیدم خداوند سبحان را شکرگزارى نموده بر نعمتى که به وى ارزانى شده و  آن شرکت پیوسته به مدت بیست سال در مجالس درس فقه و اصول ما بوده به صورتى که حتى یک  روز هم شرکت در درس را تعطیل ننموده است.او اسوه اى حسنه براى دوستان و همکلاسان خود  در تلاش علمى و نتایج گران بهاى‎ ‎آن بوده است‎.«‎

تراجم الرجال

در کتاب تراجم الرجال نوشته سید احمد حسینى)چاپ کتابخانه حضرت آیت اللّه العظمى مرعشى  نجفى-شهر مقدس قم-۱۴۱۴ ه.ق./جلد ۱ صفحه ۳۷۴) درباره ایشان آمده است‎:‎

‎»‎السید علی الشاهرودی)نحو ۱۳۷۶-۱۳۳۶)علی بن علی اکبر بن محسن بن میر محمد علی بن میر قاسم  الحسینی الشاهرودی.ولد فی کربلاء نحو سنه ۱۳۳۶،و نشأ بها و قرأ المقدمات و السطوح فیها ثم  هاجر إلى النجف الأشرف و تتلمذ على الشیخ ضیاء الدین العراقی و السید أبی القاسم  الخوئی.کان من عیون تلامذه السید الخوئی و أجلاء علماء الحوزه العلمیه،بحاثه قوی العارضه،  حسن الأخلاق، کثیر الاشتغال بالعلم، لا یفتر عن الدراسه و التدریس و البحث فی الفقه و  الأصول و غیرهما،و کان من المنتظر أن یکون ذا شأن کبیر فی التدریس و الفتیا و لکن المنیه  اخترمته فخیبت آمال الحوزه فیه،و أسف له أستاذه السید الخوئی أسفا شدیدا.له»محاضرات فی  الفقه الجعفری«و»دراسات«کلاهما مطبوعان من تقریر أبحاث السید الخوئی.توفی بالنجف سنه ۱۳۷۶  ه.ق‎.«‎

رجال الفکر و الأدب

دکتر شیخ محمد هادى امینى فرزند علامه امینى در کتاب»رجال الفکر و الأدب فی النجف خلال ألف  عام«)جلد ۲ صفحه ۷۰۴)درباره ایشان مى فرماید‎:‎

‎»‎علی بن السید علی أکبر المتوفى ۱۳۷۶ ه.ق./۱۹۵۷ م.عالم محقق مجتهد جلیل،من أساتذه الفقه و  الأصول.ورع صالح تقی متواضع.تتلمذ فی النجف الأشرف و بلغ مرتبه الاجتهاد،و هو فی العقد  الرابع من عمره،و کان یؤمل له مستقبلا مشرقا غیر أنّ الأجل وافاه عام ۱۳۷۶٫له تعلیقه  على المحاضرات فی الفقه الجعفری ط.الدراسات فى الأصول ۳-۱ ط. کتابهاى عربى  چاپى/۸۰۹ ۳۴۵ ۳۴۴ ۱۹۴ ‎.‎معجم المطبوعات النجفیه/۳۰۵ ۱۶۴ ‎.»‎

‎ ‎وفات

سرانجام حضرت آیت اللّه سید على شاهرودى در سال ۱۳۷۶ هجرى قمرى،در سن چهل سالگى پس از  عمرى خدمت به علوم و معارف اهل بیت علیهم السلام،در شهر نجف اشرف دیده از جهان فرو بست  و روحش به جوار حق تعالى شتافت‎.‎