فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

میرزا حسن مصطفوى (ره)

(۱۴۲۶- ۱۳۳۴هـ. ق)

ولادت

 حاج میرزا حسن مصطفوى، یکى از مفسران و قرآن پژوهان بزرگ معاصر به شمار مى رفت. معظم له در چهارم شعبان ۱۳۳۴ق در تبریز در بیت فضیلت زاده شد.  پدرش مرحوم آقا شیخ محمدرحیم اهرى تبریزى هم یکى از فضلاى شهر بود.

تحصیلات و اساتید

فقید سعید پس از تحصیلات مقدماتى به تحصیل علوم دینى روى آورد و نخست ادبیات عرب را فرا گرفت، سپس در سال ۱۳۵۳ق (۱۳۱۳ش) به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد و سطوح عالیه را از اساتید وقت فرا گرفت و پس از تکمیل سطوح به درس فقه و اصول آیت الله حجت حاضر شد و بهره هاى  فراوان برد.در سال ۱۳۶۰ق/۱۳۲۰ش به نجف اشرف رفت و به درس آیت الله سید ابوالحسن اصفهانى و آیت الله شیخ محمدحسین اصفهانى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت و همزمان در جلسات اخلاقى و عارف بزرگ آیت الله قاضى شرکت جُست.

خدمات

در سال ۱۳۲۲ش به قم بازآمد و به تحقیق و تحصیل پرداخت، در سال بعد به تهران رفت و به تحقیق و تألیف و تأسیس (مرکز نشر کتاب) پرداخت و ده ها جلد کتاب ـ به خصوص در آثار قرآنى ـ را منتشر ساخت و همزمان از دانشکده معقول و منقول لیسانس الهیات را اخذ کرد. او داراى خطى بسیار زیبا بود و در استخاره، ید طولایى داشت. مرحوم رازی درباره او مى نویسد: (…چهل سال است او را مى شناسم ما رأیت منه مکروهاً و ما رأیت منه الا جمیلا. فاضل کامل و عالم عامل و داراى قدس و ورع و بسیار مؤدب و متواضع است…) (شریف رازى، گنجینه دانشمندان، ج۴، ص۵۶۸). در آبان ۱۳۸۱ش ـ دهمین دوره نمایشگاه بزرگ قرآن کریم ـ از وى به عنوان خادم قرآن کریم تجلیل و تکریم شد و از مقام علمى اش تقدیر به عمل آمد.

تالیفات

۱٫ تفسیر روشن (۱۶ج)

۲٫ التحقیق فى کلمات القرآن العظیم (۱۴ج)

۳٫ رساله معرفهالله

۴٫ رساله لقاءالله

۵٫ راهنماى گمشدگان

۶٫ الحقایق فى تاریخ الاسلام والفتن والاحداث

۷٫ الامام المجتبى، حیاته و تاریخه

۸٫ شرح مصباح الشریعه

۹٫ مقدمه و تصحیح و فهرست رجال کشی

۱۰٫ محاکمه و بررسى در عقاید و تاریخ باب و بهاء

۱۱٫ اشعه نور ـ ترجمه و شرح تفسیر آیه نور (نوشته شیخ هادى تهرانی)

۱۲٫ تفسیر سوره حشر (۲ج)

۱۳٫ تصحیح مفردات قرآن (نوشته: راغب اصفهانی)

۱۴٫ تصحیح متشابهات القرآن و مختلفه (نوشته: ابن شهرآشوب)

۱۵٫ تصحیح و تحقیق جامع الاخبار (نوشته: سبزواری)

۱۶٫ ترجمه و پاورقى احتجاج طبرسی

۱۷٫ قصه هاى شیرین

۱۸٫ خودآموز قرآن مجید

۱۹٫   تعلیمات دینی

۲۰٫   پیرامون خاتمیت و بشارات مسیح

۲۱٫ سرگذشت یک دوشیزه شرقی

۲۲٫ احادیث صعب امام کاظم(ع)

۲۳٫ احادیث صعب امام رضا(ع)

۲۴٫ شرح خطبه توحیدیه امام رضا(ع)

۲۵٫ حکایات و سخنان بهلول

۲۶٫ مناظره مأمون با علماى عصر

۲۷٫ توضیح و تکمیل صرف میر و عوامل.

وفات

 سرانجام آن عالم بزرگوار در ۸۶ سالگى مورخ روز یکشنبه پنجم تیره ماه ۱۳۸۴ش (۲۰ جمادى الثانى ۱۴۲۶ق) بدرود حیات گفت.