فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

عباس محفوظى « دام ظله »

اشاره

آیت الله عباس محفوضی از علمای معاصر است که در شهر مقدس قم ساکن هستند. ایشان در حوزه علمیه قم مشغول تدریس و تربیت طلاب دینی است. در این نهوشتار مختصر این شخصیت علمی معرفی گردیده است.   آیت الله  عباس  محفوظى  در سال  ۱۳۰۷ هجرى  شمس  در یکى  از روستاهاى  شهرستان  رودسر و در میان  خانواده اى  مذهبى  و دوستدار خاندان  پاک  پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) به  دنیا آمد. تولد او با شب  ولادت  حضرت  ابوالفضل  العباس (علیه‌السلام) مصادف  شده  بود.

پدرش  پیشه  کشاورزى  داشت  و گاه  نیز به  تجارت  می پرداخت . آیت الله  محفوظى  دروس  دوره ابتدایى  را در رودسر به  پایان  برد و سپس  به  دبیرستان  رفت . امّا حدود یک  سال  بعد به  سبب  اشتیاق  فراوان  به  تحصیل  دروس  دینى ، به  حوزه  علمیه  رودسر وارد شد. حوزه  علمیه  رودسر در آن  روزگار رونق  چندانی  نداشت  و استبداد رضا خانى  باعث  شده  بود که  مردم  کمتر به  تحصیل  علوم  دینی  رو آورند. استاد محفوظى  پس  از حدود ۲ سال  اقامت  در حوزه  علمیه  رودسر به  این  نتیجه  رسید که  براى  یافتن  استادانى  بهتر و شرایط  تحصیلى  مناسب تر به  قم  آید. این  در حالى  بود که  دروس  دوره مقدمات  تا سیوطى  را در حوزه  رودسر به  پایان  رسانیده  بود. با ورود به  حوزه  علمیه  قم ، به  محضر استادان  مبرّز و صاحب  نام  آن  دیار مشرف  شد و در زمانى  کوتاه  دروس  مقدمات  و سطح  را به  پایان  برد و به  درس  خارج  علماى  بنام  آن  روزگار همچون  آیت الله  العظمى  بروجردی (ره ) و امام  خمینی (ره ) راه  یافت . او مدتى  نیز براى  تحصیل  به  نجف  اشرف  رفت . قصد او براى  این  سفر، آشنایى  با سبک  تدریس  علماى  آن  دیار و سنجش  شرایط  تحصیل  بود، امّا پس  از بازگشت  با مخالفت  خانواده  رو برو شد و از سفر به  نجف  باز ماند. استادان  و دوستان آیت الله  عباس  محفوظى  در سالیان  تحصیل  خود، محضر استادان  بسیار را درک  کرد. تنها استاد او در حوزه  علمیه  رودسر آقاسید هادى  روحانى  بود که  دروس  مقدمات  تا سیوطى  را نزد او به  پایان  برد. با ورود به  قم  در سال  ۱۳۲۴ به  درس  استادانی  همچون  آقامیرزا على  راسخى ، آقا شیخ  حسین  زرندى  و آقا شیخ  نعمت الله  صالحی  رفت  و مطول  را نزد آیت الله  مشکینى  و شرح  لمعه  را نزد آیت الله  صدوقى ، آقا سید محمد حسین  درچه اى  و شهید آیت الله  بهشتى  و آیه الله  منتظرى  آموخت . براى  فراگیرى  رسائل  به  نزد آقا شیخ  عبدالجواد اصفهانى  رفت  و مکاسب  را نزد مرحوم  شیخ  مرتضى  حائرى  و مرحوم  مجاهدى  تبریزى  فرا گرفت . استاد او در کفایه ، مرحوم  سلطانى  طباطبایى  بود. او با اتمام  دوره  سطح  به  دروس  خارج  آیت الله  العظمى  بروجردی (ره )، آیت الله  العظمى  امام  خمینی (ره )، آیت الله  العظمى  میرزا هاشم  آملی (ره )، آیت الله  العظمى  محقق  داماد(ره )، آیت الله  العظمى  گلپایگانی (ره )، آیت الله  العظمی  شیخ  عباسعلى  شاهرودی (ره ) رفت  و از محضر آن  بزرگواران  بهره هاى  بسیار برد. امّا استاد اصلى  او در فقه  و اصول ، امام  خمینی (ره ) بود. او در بخش  حکمت  نیز از محضر علامه  طباطبایی (ره ) بهره مند شد شرح  منظومه  حکمت  را نیز از آیه الله  منتظرى  آموخت . او در درسهاى  اخلاق  استادان  خود نیز حاضر می شد. آیت الله  محفوظى  در سالهاى  تحصیل  خود با فضلاى  بسیارى  رابطه  دوستى  داشت  و درسهای  آموخته  را مباحثه  می کرد که  از آن  میان  می توان  آیت الله  محمدى  گیلانى ، شهید هاشمی نژاد و شهید شیخ  عبدالحسین  رضایى  و شیخ  محمدباقرى  طاهرى  شاهرودی  را نام  برد. فعالیتهاى  علمى  و فرهنگى آیت الله  عباس  محفوظى  تا به  امروز، تلاشهاى  فرهنگى  بسیارى  را به  انجام  رسانده  است . او که  از نخستین  سالهاى  تحصیل  به  تدریس  می پرداخته ، بارها و بارها کتب  دوره  مقدمات  و سطح  را به  طلاب  مستعدّ و فضلاى  بسیارى  درس  داده  است ؛ و سالهاست  که  به  تدریس  خارج  فقه  می پردازد و طلاب  بسیارى  را از درس  و اخلاق  خود بهره مند می سازد. او در زمینه  علوم  عقلى  نیز به  تدریس  کتب  فلسفى ، از جمله  شرح  منظومه  سبزواری  پرداخته  است  که  این  تدریس ، تا هم  اکنون  نیز ادامه  دارد. همچنین  وى  کتابی  در زمینه  ولایت  فقیه  نگاشته  است  و کتابهاى  بسیارى  نیز در دست  چاپ  دارد. فعالیتهاى  سیاسى آیت الله  محفوظى  در کنار تحصیل  و تدریس ، همواره  از مبارزه  بر ضد رژیم  پهلوى  باز نمانده  است  و ضمن  شرکت  در جلسات  جامعه  مدرسین  حوزه  علمیه  قم ، زیر بسیاری  از اعلامیه هاى  افشاگرانه  آن  مرکز را امضا کرده  است . او در رژیم  گذشته  بارها مورد تعقیب ، بازجویى  و تبعید قرار گرفته  است  و با پیروزى  شکوهمند انقلاب  اسلامى  در سال  ۱۳۵۷ نیز همواره  مدافع  و یار امام (ره ) و رهبر معظم  انقلاب  بوده  است . آیت الله  محفوظى  هم  اکنون  در قم  به  تدریس  و تربیت  طلاب  اشتغال دارد.