فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

اسماعیل صالحى مازندرانى(ره)

(۱۴۲۲ – ۱۳۵۴) هـ. ق

ولادت

شیخ اسماعیل مازندانى در ســـال ۱۳۱۲ هـ. ش مطابق با ۱۳۵۴ هـ. ق در یکى از روســتاهاى قائمشهر دیده بــه جهان گشود پدرش مرحــوم ملا رحــمت اللّه یکى از روحــانیون مورد احـترام اهالــى آن دیار بـود.

تحصیلات

ایشان در پنج سـالـگى پس از آموخـتن قرآن کریم و بـعضى از کتب مذهبـى و تاریخـى براى ادامه تحـصیل وارد مدرسـه صــدر در شـهرسـتان بــابـل شـد و مقــدمات را آموخـت.
ســپس بـه قم هجرت کرد و بـه مدت هفـت ماه سـاکن مدرسـه فیضیه و در اوائل سـال ۱۳۳۳ هـ. ش عازم مشهد مقدس شـد و سطح عالـى و مقدارى از دروس خارج فقه و اصول را از محـضر اسـاتید و بـزرگان حـوزه عـلمیه مشهد کسب فیض نمود و در سـال ۱۳۳۹ هـ. ش بـار دیگر بــه حـوزه عـلمیه قم مهاجرت نمود و از محـضر اسـاتید بـزرگ اسـتفاده هاى فراوان بـرد و به مقام عظیم اجتهاد نائل آمد.

اساتید

معظم له در محضر اساطینى چون
۱ – مرحوم شـیخ هاشـم .
۲ – سید حسین بـروجردى.
۳ – سید روح الله موسوى خمینى.
۴ – میرزا هاشم آملى.
۵ – سید محمد رضا گلپایگانى.
۶ – سید محمد محقق داماد.
۷ – سید محمد حسین طباطبایى.
کسب فیض نموده است.

تدریس

حضرت آیت الله العظمى صالحى مازندرانى، هر کتابى را که درسمىگرفتند، بلافاصله همان را تدریس مىکردند. ایشان تمام کتابهاى رایج حوزه در رشتههاى فقه، اصول، فلسفه و ادبیات عرب را در مقاطع مختلف آن تدریس کردند و شاگردان بسیارى را در حوزهاى تهران، مشهد و قم پرورش دادند. برخى از شاگردان ایشان از محقّقین حوزه بوده که بهدرجه اجتهاد رسیده و برخى دیگر قبل از انقلاب از مبارزین به نام بودند وعدّهاى نیز بعد از انقلاب در مسئولیتهاى مختلف، مشغول خدمت بوده و هستند.
معظّم له بیش از ۴۰ سال در حوزه علمیه قم به تدریس فقه، اصول،فلسفه و سایر علوم اسلامى مشغول بودند که بخشى از این مقاطع عبارتنداز
۱ـ از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۹ (ه . ش) کفایه الاصول را تدریس کردند، واز سال ۱۳۵۸ (ه . ش) به تدریس خارج فقه و اصول مشغول شدند که تاسال ۱۳۸۰ (هـ .ش) ادامه داشت.
در همین ایّام، بعضى از روزها را به تدریسقواعد فقهیّه، تفسیرقرآن و اخلاق اختصاص داده بودند.
۲ـ یک دوره خارج کتاب قضا، خمس، وکالت و کفالت از کتابتحریرالوسیله امام خمینى (ره) .
۳ـ خارج بیع وبحث ولایت فقیه از کتاب مکاسب شیخ انصارى (ره).
۴ـ کتاب شرح تجریدالاعتقاد (کشف المراد علامه حلى (ره)) .
۵ـ دو دوره کتاب حکمت شرح منظومه ملاهادى سبزوارى (ره) .
۶ـ نهایه الحکمه علامه طباطبائى (ره) .
۷ـ برخى از مجلدات “اسفار” ملاّصدرا (ره) .

تألیفات

فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (ع) حضرت آیتالله العظمىصالحى مازندرانى، با تلاش و جدّیّت در تحصیل و تدریس، به تألیف هممشغول بودند و یافتههاى علمى و دقیق خود را در زمینههاى گوناگون وموضوعات متنوع با قلمى روان به رشته تحریر درآوردند، ولى اکثر آثار قلمى ایشان هنوز به چاپ نرسیده است. امید آنکههر چه زودتر این آثار بهزیور طبع آراسته شود.
برخى از آثار چاپ شده:
۱ـ مفتاح البصیره فى فقه الشریعه در سه جلد.
این کتاب شرح مبسوط و استدلالى همراه با نقد، بر عروه الوثقى است که به واسطه مدارک و مستندات دقیقش، در نوع خود بی نظیر است.
۲ـ مفتاح الاصول (خارج اصول فقه) جلد اول.
۳ـ رساله توضیح المسائل.
۴ـ مناسک حج.
۵ـ استفتاآت در دو جلد .
۶ـ احکام جوانان و نوجوانان.
۷ـ احکام بانوان

بعضى از آثار چاپ نشده

۱ـ یک دوره خارج طهارت.
۲ـ یک دوره کامل، خارج اصول فقه.
۳ـ رسالهاى در ولایت فقیه که قبل از پیروزى انقلاب تألیفشدهاست.
۴ـ حواشى و تعلیقه بر کتاب اسفار و شرح منظومه.
۵ـ رسالهاى مبسوط واستدلالىدر انفال وثروتهاى عمومى.
۶ـ رسالهاى در ولایت جدّ و پدر بر دختر بالغ.
۷ـ یک دوره خارج قضا، خمس، وکالت وکفالت از کتابتحریرالوسیله.
۸ـ یک دوره خارج بیع و خیارات از کتاب مکاسب.
۹ـ شرح کفایه الاُصول.
۱۰ـ سلسله مصاحبههایى که با فقیه عالیقدر، در موضوعات مختلف،شده است.
و … .

وفات

سر انجام بعد از ۶۹ سال خدمت در راه اشاعه فرهنگ غنى اسلام و تعلیم و تربیت و تألیف در سال ۱۴۲۲ هـ. ق دیده از جهان فرو بست و جامعه اسلامى و مقلدین خود را در سوگ نشاند و پیکر پاکش را با احترام و تشییع با شکوهى به خاک سپردند.