فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

مرتضی پسندیده (ره)

(۱۴۱۷-۱۳۱۲هـ ق)

ولادت

برادر بزرگ حضرت امام خمینی ره در هفدهم شوال۱۳۱۲ (سال ۱۲۷۴ ش) درشهر خمین دیده به جهان گشود .

تحصیلات

سید مرتضی پس از شهادت پدر به همراه مادر و عمه خود به سرپرستی حضرت امام مشغول بود و از ایشان نگهداری می کرد و حضرت امام مدتی از محضر برادر، دروس حوزوی را آموختند .ایشان پس از فراگیری دروس مقدماتى در سال ۱۳۲۷ به اصفهان عزیمت کرد.

اساتید

در آنجا ادبیات، منطق، کلام، فقه، اصول و هیئت و نجوم را نزد استادانی چون مرحوم آیت الله العظمى حاج آقا رحیم ارباب و آقا شیخ على یزدى و مرحوم تویسرکانى و آیت‏ الله العظمى خاتون آبادى آموخت .

ایشان پس از گذراندن دوره‏هاى سطح و خارج دروس حوزوى به خمین مراجعت کرد و حوزه دروس فقه، اصول، کلام منطق و نحو را در آن شهر برپا نمود . در این دوران حضرت امام خمینى ره در زمره شاگردان آن بزرگوار بود.

سید مرتضی علوم مقدمات و سطوح را نزد علمای اصفهان آموخت و سپس در درس خارج استادان زمان شرکت کرد.

مراجعت به وطن

پس از آن به خمین مراجعت نمود. و به تدریس فقه، اصول، کلام و منطق همت گماشت. آیت الله پسندیده در دوران سلطنت رضاخان بر اثر مخالفت با رژیم پهلوی و ایستادگی در برابر سرسپردگان حکومت جور، مدتی تبعید شد و زمانی نیز به دلیل مخالفت با طرح کشف حجاب
محاکمه گردید.

وی در جریان نهضت اسلامی ملت ایران بر اثر حمایت از انقلاب و امام بارها به دادگاه نظامی احضار شد و تحت محاکمه قرار گرفت. ایشان بارها حکم تبعید غیر قانونی خود را نقض می کرد آیت الله پسندیده در حوزه سیاسی نیز فرد فعالی بودند و مقاومتشان در مقابل خوانین و عمال حکومت رضاخان ، زبانزد مردم آن منطقه بود . ایشان از دوران نوجوانى، در جریان جنگ جهانى اول درصف مبارزان در برابر قواى متجاوز انگلیس قرار گرفت و در جریان کشف حجاب محاکمه شد .

در  زمان شهید سید حسن مدرس و درمبازرات ملى شدن نفت هم مشارکت فعال داشت . پس ازاشغال خاک ایران به وسیله نیروهاى متفقین،
آیت الله پسندیده به اتهام مخالفت و جلوگیرى از تامین نان و خوراک نیروهاى متفقین تبعید شد. پس از قیام خونین ۱۵ خرداد و دستگیرى امام خمینى، آیت‏الله پسندیده به همراه مراجع و علماى ایران به تهران عزیمت و در اعتراض دسته جمعى علماء مشارکت فعال داشت .

ازنظر رژیم پهلوی ایشان به عنوان فردی خطر ناک شناخته شد و به همین دلیل بارها و بارها آن عالم ربانی به دادگاه فرمایشى نظامى رژیم احضار و تحت محاکمه قرار گرفت. تاثیر فعالیتهاى آیت الله پسندیده موجب شد که رژیم پهلوی منزل امام خمینی ره در قم و محل استقرار آیت‏ الله پسندیده را تحت مراقبت‏ شدید قرار دهد ، اما این اقدامات با مقاومت آیت‏ الله پسندیده بى‏ اثر شدند تااینکه سرانجام رژیم تصمیم به تبعید ایشان به خمین را گرفت .

آیت‏ الله پسندیده پس از چندى بى‏ اعتنا به حکم تبعید، به قم مراجعت و فعالیتهاى خود را ادامه داد که مجددا و این بار به اتهام دایر کردن مراسم سوگوارى در منزل امام دستگیر شد و دوباره ایشان را به خمین تبعید کردند. پس از آن چندین بار دیگر ایشان به خاطر فعالیت های گسترده خود علیه رژیم پهلوی تحت محاکمه قرار گرفت و یا تبعید شد .

مرحوم  آیت‏ الله پسندیده پس از پیروزى انقلاب اسلامى نیز  علی رغم موقعیت ویژه ‏اى که از مراتب علم و تجربه و مبارزات مستمر خویش داشت همچون گذشته افتخار وکالت امام خمینى ره را در امور شرعى مردم به عهده گرفت و در طول سالهاى پس از پیروزى با بزرگوارى و بى‏ هیچ ادعا و توقعى و بدون کمترین تغییرى در مواضع و مشى و شیوه زندگى خویش همان مسیر روشن گذشته را تعقیب نمود.

وفات

سرانجام این عالم ربانی و فقیه سترگ پس از ۱۰۱ سال جمادی الثانی ۱۴۱۷ ق بدرود حیات گفت و در مسجد بالاسر حضرت معصومه ( س ) به خاک سپرده شد.