peyambar

پیامبر اکرم (ص) و روزه

فلسفه و حکمت روزه از منظر اهل بیت علیهم السلام

روزه از ابعاد مادى و معنوى ، جسمى و روحى داراى فواید فراوانى است.

 روزه در سلامت بدن و پاکسازى آن از انواع غذاها که موجب انواع بیمارى ها می باشد ، اثرات فوق العاده اى دارد.

 روزه هم جسم و هم روح را پالایش مى کند . اگر در روزه دارى به تمامى جهات توجه داشته باشیم در پایان ایام روزه دارى ، روح و جسمى تزکیه شده خواهیم داشت

پیامبر اکرم (ص) و روزه

پیامبر خدا (ص) فرمود : المعده بیت کل داء ، والحمئه رأس کل دواء معده مرکز و خانه هر دردى است و پرهیز و اجتناب  از غذاهای نامناسب و زیاد خوردن  اساس و رأس هر داروى شفا بخش است.

و نیز ایشان در جایى دیگر مى فرماید : صوموا تصحوا ، و سافروا تستغنوا.

روزه بگیرید تا صحت و سلامتى خویش را تضمین کنید و سفر نمایید تا مالدار شوید ، زیرا مسافرت و حمل کالای تجارتى از شهرى به شهرى یا از کشورى به کشور دیگر ، باعث رفع نیازمندى هاى جامعه و عمران کشورها مى گردد.

حضرت رسول در روایت دیگرى مى فرماید : لکل شیء زکاه و زکاه الابدان الصیام . (۲)
برای هر چیزى زکاتى است و زکات بدنها روزه است

حضرت على (ع) و روزه

امام در قسمتى از یکى از خطبه ها مى فرماید : و مجاهده الصیام فى الایام المفروضات ، تسکینا لاطرافهم و تخشیعا لابصارهم ، و تذلیلا لنفوسهم و تخفیفا لقلوبهم ، و اذهابا للخیلاء عنهم و لما فى ذلک من تعفیر عتاق الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق کرائم الجوارح بالارض تصاغرا و لحوق البطون بالمتون من الصیام تذللا. (۳)

با روزه گرفتنهاى دشوار ، در روزهایى که واجب است ، اندامهایشان با این کار آرام مى گیرد و دیده هایشان خاشع و جانهایشان خوار مى گردد و دلهایشان سبک مى شود و خودبینى از ایشان به وسیله این عبادتها زدوده مى گردد.

و با گزاردن چهره هاى شاداب با تواضع بر خاک و با نهادن مواضع سجده بر زمین خود را در مقابل خدا خرد مى نمایند و اینکه با روزه دارى شکمها به پشت مى رسند

روزه براى آزمایش اخلاص

حضرت (على (ع) در جاى دیگرى مى فرماید: والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق .(۴
روزه براى آزمایش نمودن اخلاص مردم است

یکى از دلایل وجوب روزه براى مردم ، آزمایش اخلاص مردم است . چرا که روزه در ایجاد اخلاص عمل بسیار مؤثر است

روزه سپر در مقابل عذاب الهی

حضرت در قسمتى دیگر از نهج البلاغه مى فرماید : صوم شهر رمضان فانه جنه من العقاب.(۵ )

در این بحث امام یکی از دلایل وجوب روزه ماه رمضان را ، سپر و مانع در مقابل عقاب الهى دانسته اند. یعنى روزه موجب غفران و آمرزش گناهان است

امام رضا (ع) و روزه

وقتى از حضرت درباره فلسفه روزه مى پرسند ، مى فرماید : همانا مردم مأمور به روزه گرفتن شدند تا درد و ناگواریهاى گرسنگى و تشنگى را دریابند و آنگاه استدلال کنند بر سختیهاى گرسنگى و تشنگى و فقر آخرت که پیامبر اکرم (ص) در خطبه شعبانیه فرمود :

( واذکروا بجوعکم و عطشکم جوع یوم القیمه و عطشه .)

 به وسیله گرسنگی و تشنگى از روزه داریتان ، گرسنگیها و تشنگیهاى روز قیامت را به یاد آورید ، که این یادآوری انسان را به فکر تدارک براى قیامت مى اندازد تا جد و جهد بیشترى در کسب رضاى خدا بنماید . (۷)

امام رضا (ع) در جایى دیگر درباره فلسفه روزه این چنین مى فرماید :

علت روزه براى درک درد گرسنگى و تشنگى است تا بنده ، ذلیل ، متضرع و صابر باشد . همچنین در روزه انکسار و شکستگى شهوات وجود دارد

آرى روزه از افضل طاعات است . شریعت و احکام الهى تعدیل شهوات و در دست گرفتن مهار آنها ، را توسط روزه میسر ساخته و براى تزکیه و طهارت نفس و تصفیه از اخلاقیات رذیله آن را واجب نموده است .

 البته مقصود از روزه دارى تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست بلکه غرض نهایى کف نفس مى باشد . همانطور که رسول گرامى اسلام( ص ) فرمودند :

 روزه براى هر فرد سپرى است ؛ چرا که روزه دار ، سخن زشت نگوید و کارهاى بیهوده انجام ندهد.

پس روزه انسان را از انحرافات و لغزشها و از دشمنانى بزرگ چون شیطان نفس ، رهایى مى دهد.

و اگر روزه دار، به چنین مراتبى نرسد ، فقط گرسنگى و تشنگى را درک نموده و این پایین ترین درجه روزه دارى مى باشد.

پى نوشت:

۱ـ  ارکان اسلام ، ص ۱۰۸

 ۲- کافى ، ج ۴ ، ص ۶۲

۳ ـ نهج البلاغه ، خطبه ۱۹۲

۴- نهج البلاغه ، حکمت ۲۵۲

۵- نهج البلاغه ، خطبه ۱۱۰

۶ ـ وسائل

۷- همان ، ص ۴

۸- علل الشرایع ، شیخ صدوق ، بخش روزه