خانواده شیعی » تربیت فرزند » کلیات »

پنجاه روش عملى براى تقویت عزت نفس از «تولد تا ۱۸ سالگی»

تصورى که کودکان از خود دارند، چگونگى برخورد آنان را با دنیاى پیرامونشان شکل مى دهد. یکى از بزرگ ترین تفاوت هاى افراد موفق و ناموفق، این است که انسان هاى موفق، به خود اعتماد دارند و خود را شایسته ى آن مى دانند که در زمره ى آدم هاى موفق قرار گیرند.

کمک کردن به کودکان براى این که خود را دوست داشته و تصورى مثبت از خویش داشته باشند، یکى از بزرگترین موهبت هایى است که هر مادر یا پدرى مى تواند به فرزند خویش پیشکش کند. عزت نفس کامل، کلید رمز زندگى موفقیت آمیز است.

هیچ پدر یا مادرى کامل نیست. اما والدین در هر خانواده اى ـ با هر نوع ویژگى که داشته باشند ـ مى توانند راه هایى را بیاموزند که به فرزندانشان کمک کنند خود را بپذیرند و محترم بدانند. باور کنند که افرادى لایق و باکفایتند و هم چون دیگران، توان لازم براى رویارویى با ناملایمات زندگى را دارند.

ضعف عزت نفس، زاییده ى خود کودکان نیست. بلکه بزرگ ترها و عموما مادران و پدران، مسبب این موضوع هستند. از این رو ما مادران و پدران که مهم ترین تاثیر را بر زندگى فرزندانمان مى گذاریم وظیفه داریم به آنان کمک کنیم تا طعم موفقیت را بچشند مرتکب خطا شوند بى آن که احساس شرم کنند و از وجود خود احساس غرور و سربلندى کنند. این امر زمانى به حقیقت مى پیوندد که به فرزندانمان نشان دهیم که آنان مهم بى همتا و داراى ویژگى هاى خاص و منحصر به فردند و از شایستگى و توان کامیابى در تحصیل و زندگى برخوردارند.

تربیت درست کودکان تا حد زیادى در گرو انجام دادن بسیارى کارهاى درست و کوچک است. هر پدر و مادرى مى تواند بسیارى کارهاى درست و مناسب انجام دهد تا در فرزندش احساس «خود ارزشمندى» به وجود آورد. شما مى توانید از طریق مراقبت گوش دادن ستودن قوت قلب بخشیدن دلگرم کردن و جدى گرفتن فرزند خود به او عزت نفس ببخشید و انسانى کامیاب از وى بسازید. پیشنهادهایى که در پى مى آیند شما را به جاده ى منتهى به این مقصود رهنمون مى کند.

روش هاى عملى براى تقویت عزت نفس فرزندان

 ۱ ـ نخستین گام را براى تقویت عزت نفس فرزندتان هم اکنون بردارید:

اسمى نامناسب براى فرزند خود انتخاب نکنید که یک عمر، مایه ى ناراحتى و سرافکندگى شود.

۲ ـ هر روز فرزند خود را در آغوش بگیرید.

۳ ـ همواره خوبى ها نقاط قوت و ویژگى هاى مثبت را در فرزند خود جست وجو کنید.

۴ ـ به حرف و درد دل هاى فرزند خود خوب گوش دهید. حرف او را قطع یا جمله هایش را کامل نکنید. به همه ى حرف هاى او و احساسى که در آن ها نهفته است توجه کنید.

۵ ـ وقتى فرزندتان نیاز به آرامش دارد نگران نباشید که موهایتان آشفته یا لباس هایتان چروک شود. اهمیت قائل شدن براى فرزندتان سبب مى شود تا بتوانید رابطه اى صمیمانه و عاطفى با او برقرار کنید. این یکى از پایه هاى تقویت عزت نفس فرزند شماست.

۶ ـ به خواب هاى آشفته فرزندتان ـ که براى شما بازگو مى کند خوب گوش بدهید.

۷ ـ براى اسباب بازى هاى مورد علاقه ى فرزندتان ارزش قائل شوید.

۸ ـ همواره به فرزند خود فرصت دیگرى بدهید تا خطا و اشتباهش را اصلاح کند.

۹ ـ وقتى فرزندتان خردسال است هر کارى دارید کنار بگذارید هر شب او را به رختخوابش برده و برایش قصه بگویید.

۱۰ ـ هنگام بازى کردن با فرزند خود او را درنظر بگیرید و به حرفش گوش بدهید تا دریابید که نظرش درباره ى خودش و شما چیست.

۱۱ ـ موفقیت هاى فرزند خود راـ هر چند کوچک و ناچیز ـ بستایید.

۱۲ ـ عادت نکنید که فرزند خود را با فرزند دیگران مقایسه کنید.

۱۳ ـ تا آن جا که ممکن است شرایطى پیش نیاورید که به فرزندتان بگویید: «اگر نکنى واى به حالت !»

۱۴ ـ برخى کتاب هاى مورد علاقه ى شما ممکن است براى فرزندتان جالب و قابل فهم باشد آن را براى او بازخوانى کنید.

۱۵ ـ اجازه دهید فرزند شما کودک نوزادتان را کمى بغل کرده او را ناز و نوازش کند.

۱۶ ـ اگر هنوز فرزند خردسال شما خودش را خیس مى کند و قادر به استفاده از دستشویى نیست کارى نکنید که او احساس کند بچه ى بدى است.

۱۷ ـ برخى اوقات پاى تلویزیون بنشینید و برنامه هاى مورد علاقه ى او را همراه کودکتان تماشا کنید.

۱۸ ـ وقتى براى فرزندتان قصه یا افسانه اى تعریف مى کنید که آن را دوست دارد بکوشید نام فرزند خود را روى شخصیت هاى مثبت یا قهرمان آن قصه یا افسانه بگذارید.

۱۹ ـ به فرزندتان نگویید: «تو دیگر بزرگ شده اى نباید بچگى کنى».

۲۰ ـ فرزندتان را وادار به کارهایى نکنید که از آن ها هراس دارد.

۲۱ ـ وقتى فرزندتان با شما صحبت مى کند حتما پاسخش را بدهید یکى از ارزشمندترین هدیه ها این است که وقت خود را در اختیار او بگذارید. نادیده گرفتن حرف ها و درد دل هاى فرزندتان سبب مى شود که او احساس کند فرد بى ارزش و بى مقدار است.

۲۲ ـ افراد را از سر اجبار مجبور به انجام کارى نکنید.

۲۳ ـ به فرزندتان یاد دهید بعد از خوردن غذا شکرگزار نعمت هاى خداوند باشد.

۲۴ ـ با کمک فرزندتان دانه اى بکارید یا گیاهى برویانید.

۲۵ ـ در اواخر زمستان با فرزندتان نخستین نشانه هاى بهار را جست و جو کنید. (برانگیختن حس کنجکاوى فرزندتان براى درک شگفتى هاى طبیعت)

۲۶ ـ وقتى در سفر هستید به فرزندتان تلفن کنید و بگویید دلتان برایش تنگ شده است.

۲۷ ـ همواره این بینش را به فرزندتان القا کنید «مى دانم که تو از عهده ى انجام دادن آن برمى آیى.»

۲۸ ـ هرگاه خطایى از شما سر زد از فرزندتان عذرخواهى کنید.

۲۹ ـ به این نکته ى مهم توجه کنید که چگونگى رفتار والدین با یکدیگر به اندازه ى نحوه ى رفتار آنان با فرزندشان اهمیت دارد.

۳۰ ـ با دادن مسئولیت کارهاى عادى روزانه به فرزند خود او را فردى مسئولیت پذیر بار آورید. (مثل آب دادن به گلدان)

۳۱ ـ همراه فرزندتان دعا و نیایش کنید.

۳۲ ـ اگر فرزندتان گوشه گیر و خجالتى است و در جمع احساس راحت بودن نمى کند در حضور دیگران برایش احترام قائل شوید و در خلوت در آغوشش بگیرید.

۳۳ ـ به یاد داشته باشید هیچ بچه اى نباید با احساس زیادى بودن و سر بار بودن زندگى کند.

۳۴ ـ در حضور فرزندتان از موفقیت هاى او براى دیگران تعریف کنید.

۳۵ ـ به فرزندتان یاد بدهید که با ادب و با نزاکت باشد. ادب و نزاکت سبب مى شود که او در اجتماع عزت نفس بیشترى داشته باشد.

۳۶ ـ نگذارید فرزندتان به بازى هاى ویدئویى یا رایانه اى خشونت آمیز رو آورد.

۳۷ ـ اگر قرار است اتفاق مهمى (چه خوب چه بد) در خانواده رخ دهد صبر نکنید تا آخرین دقیقه خبر آن را به فرزندتان بدهید. اگر جز این باشد او احساس مى کند که وجودش در خانواده اهمیتى ندارد.

۳۸ ـ از به کار بردن کلمه ها و عبارت هاى توهین آمیز (مانند: گوساله ! یا تو به هیچ دردى نمى خورى ) خطاب به فرزندتان جدا خوددارى کنید.

۳۹ ـ تا آن جا که امکان دارد در مسائل و مشکلات مربوط به روابط خواهرها و برادرها دخالت نکنید. معمولا خود آنان مسائل شان را بهتر حل مى کنند.

۴۰ ـ حریم خصوصى و امور شخصى فرزند خود را محترم شمارید.

۴۱ ـ در روز جشن نیکوکارى یا جشن عاطفه ها همراه فرزندتان براى کمک بروید.

۴۲ ـ به فرزندتان کمک کنید تا از تغییرات جسمى اى که در دوران نوجوانى و جوانى در او ایجاد مى شود آگاه باشد.

۴۳ ـ مراقب باشید که استفاده از رایانه بخش عمده اى از وقت و زندگى فرزند جوانتان را نگیرد تا او را از داشتن زندگى فعال و اجتماعى بازدارد. و به فردى منزوى و محروم از حضور در جمع همسالان تبدیل کند.

۴۴ ـ در پایان هر سال همراه با فرزندتان کامیابى ها و دستاوردهاى فردى و خانوادگى دوازده ماه گذشته را مرور و ارزیابى کنید.

۴۵ ـ سعى نکنید در رفتار بینش یا لباس پوشیدن فرزند جوانتان الگویش شما باشید.

۴۶ ـ فرزند خود را با پوشش و سر و وضع مناسب روانه ى مدرسه کنید.

۴۷ ـ به فرزندتان اجازه دهید تا با شما در برنامه ریزى براى بهبود امور جارى خانه و خانواده هم فکرى کنند.

۴۸ ـ به فرزندتان نشان دهید که چگونه وظایف و تکالیف بزرگ را به مراحل یا اجزاى کوچک تر تقسیم کند و آن ها را یک به یک (قدم به قدم) انجام دهد تا از دشوارى کار کاسته شود.

۴۹ ـ براى واداشتن فرزندتان به انجام کارى به او رشوه ندهید. این ابزار مناسبى براى ایفاى نقش مادر یا پدر بودن نیست.

۵۰ ـ به اندیشه ها ایده ها و نظرهاى فرزندتان بى اعتنا نباشید و آن ها را بى اهمیت و ناچیز نشمارید.

منبع: پایگاه باشگاه اندیشه؛ گردآورى فاطمه پوراسماعیل