خانواده شیعی » تربیت فرزند » کودک »

پرورش خودباوری در فرزندان

علل بسیاری از رفتارهای آسیب‌زای یک کودک و دانش‌آموز در خانه و یا در مدرسه مخصوصاً افت تحصیلی آنان ریشه در کمبود و یا ضعف عاملی است به نام خودباوری.

فاصله خواستن تا توانستن تنها یک گام است و این گام فقط و فقط زمانی طی می‌شود که ما در باورمان قدرت برداشتن این گام را بیابیم. خانواده و والدین اولین جایگاه و مدرسه دومین جایگاهی است که نقش غیر قابل انکار در ایجاد و تقویت خودباوری در کودکان را دارند.

خودباوری یعنی احساس ارزشمند بودن، این احساس از طریق مجموعه‌ای از عواطف، احساسات و تجربیات بدست می‌آید، به نحوی که فرد خود را با کفایت و موفق می‌داند.

هسته اولیه خودباوری از کودکی آرام آرام توسط والدین و اطرافیان در اطراف فرد مورد نظر شکل می‌گیرد و ایجاد می‌شود.

در محیطی پر از ترس کودک می‌آموزد که دائماً بترسد و احساس ناامنی کند.

در محیطی پر از شادی او می‌آموزد که شاد باشد و در محیطی پر از تشویق او می‌آموزد که بزرگ باشد.

به عبارتی خودباوری در کودک از نوع نگاه، نگرش، رفتار، برخورد و توقعات دیگران از همان طفولیت جوانه می‌زند و بزرگ می‌شود و به محصول می‌نشیند.

تحقیر، طرد کردن، بی‌احترامی، سرزنش، تهدید، مقایسه نابجا، تکرار دائم نکات منفی همه و همه راه‌هایی هستند که مسلماً نمی‌توانند در کودک به خودباوری منجر شود. برعکس راه‌های مناسبی مانند پذیرش، احترام، محبت، توجه، جدی گرفتن، گوش دادن، تشویق، حمایت و انتظارات معقول وجود دارد که کاربرد یکایک آنها برای رسیدن به سر منزل مقصود می‌تواند مفید باشد.

یک پدر و مادر مسئول یا آموزگاری شایسته اگر بخواهند در این راستا قدم‌های بلندتری بردارند، می‌توانند از راهکارهای بهتری نیز کمک بگیرند از جمله:

– در آغاز به کودک بیاموزیم که نقاط ضعف و قوت خود را شناسایی کند. با این کار او افق حرکت خود را می‌تواند بیابد.

– بعد از شناخت نقاط قوت و ضعف نباید احساس نگرانی یا خجالت کند برعکس باید احساس رضایت‌مندی و خوشنودی نماید. قدر مسلم هیچ انسانی ولو بسیار دانا و حکیم قادر به انجام هر کاری نیست.

احساس با ارزش بودن زمانی در فرد ایجاد می‌شود که بعد از شناخت نقاط ضعف و قدر خود اولین گام‌های جدی را بردارد. در واقع در این هنگام است که او یاد گرفته خودش باشد نه دیگری.

تشویق توانایی، حمایت از تلاش‌ها، تشویق به تجربه کردن راه‌های مختلف برای حل یک مسئله به ایجاد و تقویت احساس کفایت در کودک کمک می‌کند.

واگذاری تدریجی برخی مسئولیت‌ها، تشویق به ایجاد ارتباط سالم با اطرافیان، ایجاد فرصت‌هایی برای تبادل تجربیات می‌تواند به ایجاد و تقویت احساس مسئولیت کمک کند.

پذیرش کودک به عنوان یک فرد و عدم مقایسه بی‌مورد او با دیگران و هم چنین پذیرش عواطف و احساسات او می‌تواند به ایجاد احساس امنیت در کودک کمک کند.

– فرد خودباور نشانه‌های بارزی از احساس ارزشمند بودن و خودباوری در عملکرد روزانه خود دارد از جمله آن که:

چنین فردی مسئولیت‌پذیر است، نسبت به پیشرفت خود احساس افتخار دارد، دامنه وسیعی از هیجانات و احساسات را از خود نشان می‌دهد و دیگران را به راحتی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رحمت‌الله اردستانی

منبع: راسخون