خانواده شیعی » سبک زندگی »

ورزش در روایات(۱)

۱ . حق بدن

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم):اِنَّ لِرَبِّکَ‌ عَلیکَ حقّاً، وَ انَّ لِجَسَدِک عَلیکَ حقّاً، وَ لِاَهْلِکَ عَلَیکَ حقّاً.[۱]

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند: پروردگارت بر تو حقّى دارد، و بدنت بر تو حقّى دارد، و خانواده‌ات (نیز) بر تو حقّى دارد.

۲ . شنا بهترین سرگرمى

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم):خَیْرُ لَهوِ الْمُؤمِنِ السَّباحهٌ.[۲]

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند: بهترین سرگرمى براى مرد با ایمان، شنا.

۳ . کار و ورزیدگى

قال على(علیه السلام): مَنْ یَعمَلْ یزدد قُوَّهً، مَنْ یُقَصِّرْ فى الْعَمَلِ یَزْدَدْ فَتْرَهً .[۳]

حضرت على(علیه السلام) فرمودند: هر کس کار (بدنى) کند قوى‌تر شده، و هر کس در کار کردن کوتاهى نماید، ضعیف‌تر خواهد شد.

۴ . پرهیز از چاقى

قال الصّادق(علیه السلام): وَ لا تَسمَّنوا تَسَمُّنَ الْخَنازیرِ لِلذِبْحِ.[۴]

امام صادق(علیه السلام) توصیه فرمودند: از چاق شدن همانند خوک‌هایى که براى ذبح، چاق(و نگهدارى) مى‌شوند بپرهیزید.

۵ . جهت ورزش

قال على(علیه السلام): یا رَبِّ، یا رَبِّ، یا رَبِّ! قَوِّ على خِدْمَتِکَ جَوارِحى.[۵]

حضرت على(علیه السلام) در فرازى از دعاى کمیل عرضه مى‌دارد: پروردگارا! پروردگارا! پروردگارا! اعضاء و جوراح مرا، در راه خدمت به خودت، قوى و نیرومند گردان.

۶ . درخواست سلامتى و قوّت

قال السجّاد(علیه السلام): اَللّهمَّ اَعْطِنِى… الصِّحَّه فى الجسمِ وَ القُوَّهَ فِى الْبَدانِ.[۶]

امام سجاد(علیه السلام) در دعاى ابوحمزه ثمالى عرضه مى‌دارد: خداوندا! سلامتى در جسم و توانایى بدنى به من ارزانى فرما!

۷ . از همه قوى‌تر

قال على(علیه السلام): اَقْوى النّاسِ، اَعْظَمُهُمْ سُلطاناً عَلى نَفْسِهِ.[۷]

حضرت على(علیه السلام) فرمودند: در بین مردم، آن کس از همه قوى‌تر است که تسلّطش بر (هواى نفس) خویش، بیشتر باشد.

۸ . قوى‌ترین مردم

قال على(علیه السلام): اَقْوى النّاسِ مَنْ قَوِِیَ عَلى غَضَبهِ بِحِلْمِه.ِ[۸]

حضرت على(علیه السلام) فرمودند: در بین مردم، آن کس از همه تواناتر است که بر فرو نشاندنِ خشم خود، به واسطه حلم و بُردبارى‌اش، توانا باشد.

۹ . اسب، خیر است

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اَلْخَیْرُ مَعْقودٌ بِنواصِى الْخَیْلِ الى یَوْمِ الْقِیامَهِ.[۹]

رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند: خیر و خوبى تا روز قیامت به پیشانى اسب، گره زده شده است.

۱۰ . مسابقه اسب سوارى و جایزه آن

قال الباقر(علیه السلام): اِنَّ رَسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم) سابَقَ بَیْنَ الْخَیلِ، وَ اَعْطَى السَّوابِقَ مِنْ عِنْدِهِ.[۱۰]

امام باقر(علیه السلام) فرمودند: رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) مسابقه اسب‌دوانى ترتیب داد و جوایز آن را از مال خویش پرداخت نمود.

۱۱ . شرکت در مسابقه

قال السجّاد(علیه السلام): اِنَّ رَسول اللهِ(صلى الله علیه و آله و سلم) اَجْرَى الْخَیلَ وَ جَعَلَ سَبقَها اَواقِیَ منْ فِضَّهٍ.[۱۱]

امام سجاد(علیه السلام) فرمودند: رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) (در مسابقه اسب‌دوانى)‌ اسب دوانید، و جایزه‌اش را چندین آق[۱۲] از نقره قرار داد.

۱۲ . پهلوان، دوست‌داشتنى است

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الرَّجُلَ الْقَوى.[۱۳]

رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: خداوند متعال انسان قوى و نیرومند را دوست دارد.

۱۳ . ورزشکار خوشبخت است

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): طُوبى لمنْ اَسْلَمَ وَ کان عَیْشُهُ کِفافاً وَ قُواهُ شِداداً.[۱۴]

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند: خوشبخت کسى است که اسلام را پذیرفته و به قدر معاش خود، درآمد دارد قواى بدنش نیرومند است.

۱۴ . حقّ کودک در آموزش ورزش به او

قال رسول الله‌(صلى الله علیه و آله و سلم): حَقُّ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ اَنْ یُعَلِّمَهُ الکِتابَهَ وَ السَّباحَهَ و الرِّمایَهَ وَ اَنْ لا یرزُقَهُ اِلّا طَیِّباً و … .

رسول اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: حق فرزند (پسر) بر عهده پدرش این است که به او نوشتن و شناکردن و تیراندازى را آموزش دهد روزیِ او را تنها از راه حلال و پاکیزه تهیه نماید… .

۱۵ . تیرى از تیرهاى اسلام

قال الصّادق(علیه السلام): اَلرَّمْیُ سَهْمٌ مِنْ سَهامِ الاِسلام.ِ[۱۵]

امام جعفر صادق(علیه السلام) فرمود: تیراندازى (خود) تیرى از تیرهایِ اسلام است (اگر مسلمانان، تیراندازان خوبى باشند، مى‌توانند با دشمنان اسلام مبارزه کنند و دشمن نیز از آن‌ها خواهد ترسید و فکر حمله به آنها را به مغزِ خود راه نخواهد داد).

۱۶ . زمان و هوایِ مناسب

قال على(علیه السلام): و َسِرِِ الْبَرْدَیْنِ، وَ‌ غَوِّرْ بِالنّاسِ وَ رَفِّهْ فِى السَّیر.ِ[۱۶]

حضرت على(علیه السلام) فرمود: در بامداد و عصر که هوا خنک است راه‌پیمایى کن و در وسطِ روز (که هوا گرم است) مردم را (براى استراحت و آسایش) باز دار و آهسته بران (تا ناتوانان نیز بتوانند همراه توانایان بیایند).

۱۷ . مصداق آیه قرآن

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اَلا اِنَّ الْقُوَّهَ الرَّمْى، اَلا اِنَّ القُوَّهَ الرَّمیُ.[۱۷]

پیامبر گرامى اسلام(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: آگاه باشید (یکى از مصداق‌هاى) «قُوَّت» (در آیه: وَ اَعِدُّوا لَهُم مَا اسْتَطعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ) همان تیراندازى است، آگاه باشید «قوّت» همان تیراندازى است.

۱۸ . رابطه غیرت و قهرمانى

قال على(علیه السلام): ثَمَرَهُ الشَّجاعَهِ الْغیرَهُ.[۱۸]

حضرت على(علیه السلام) فرمود: غیرت، ثمره و حاصلِ شجاعت و قهرمانى است.

۱۹ . تداومِ تمرینات

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): مَنْ تَرَکَ الرَّمْیَ بَعدَ ما عَلِمَهُ رغْبَهً عَنْهُ فَاِنَّها نِعْمَهٌ کَفَّرَها.[۱۹]

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: کسى که پس از یاد گرفتن تیراندازى از روى میل و رغبت، آن را ترک کند، نعمتى از نعمت‌هاى خدا را کُفران نموده است.

۲۰ . رابطه شجاعت و همّت

قال على(علیه السلام): شَجاعَهُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمتِهِ.[۲۰]

حضرت على(علیه السلام) فرمود: شجاعت انسان، متناسب با همّتِ اوست.

۲۱ . خیر و نیکى در شمشیر است

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اَلْخَیرُ کُلُّهُ فى السَّیفِ وَ تَحْتَ ظِلَّ السَّیْفِِ.[۲۱]

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: همه خوبى‌ها در شمشیر و زیر سایه شمشیر است.

۲۲ . قوّت یعنى شمشیر و سپر

عَنْ اَبى عَبدِالله(علیه السلام) فى قَولِ الله تَعالى «وَ اَعدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطعْتُمْ مِنْ قوه» قالَ: سَیْفٌ وَ تُرسٌ.[۲۲]

امام صادق(علیه السلام) در تفسیر فرموده خداوند متعال «آنچه قوّه و توان دارید براى (مقابله با) آنها مهیّا سازید» فرمودند: (منظور از قوّه) شمشیر و سپر است.

۲۳ . بهترین سرگرمى

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): عَلَیْکمْ بِالرَّمْیِ فَاِنَّهُ مِنْ خَیرِ لَهوکُمْ.[۲۳]

رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: به تیراندازى روى آورید، زیرا یکى از بهترین سرگرمى‌ها شما است.

۲۴ . سایه شمشیرها

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اِنَّ اَبوابَ الْجَنَّهِ تَحْتَ ظِلالِ السُّیوُف.ِ[۲۴]

رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: درهاى بهشت، زیر سایه شمشیرهاست.

۲۵ . قوّت و ضعف ارزشمند

قال على(علیه السلام): وَ اِذا قَویتَ فَاقْوا عَلى طاعه اللهِ؛ وَ اذا ضَعُفْتَ فَاضْعَفْ عَنْ مَعْصِیهِ الله.[۲۵]

حضرت على(علیه السلام) فرمود: و هرگاه توانا بودى، بر اطاعت و بندگى خدا توانا باش و اگر ناتوان بودى از معصیت و نافرمانیِ خدا ناتوان باش.

۲۶ . لزوم آموزش ورزشى

قال النّبى(صلى الله علیه و آله و سلم): عَلِّمُوا اَبْنائکُمُ السَّباحَهَ و الرِّمایَه.َ[۲۶]

پیامبر خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: به پسرانتان شنا و تیراندازى را آموزش دهید.

۲۷ . قوى‌ها نیز ضعیفند!

قال على(علیه السلام): کُلُّ قَویًّ غیرَ الله سُبْحانَهُ ضَعیف.[۲۷]

حضرت على(علیه السلام) فرمود: هر نیرومندى جز خداوند سبحان،‌ ضعیف و ناتوان است (پس به زور بازو و سایر توانایى هایتان مغرور نشده و از آن سوء استفاده نکنید.)

۲۸ . جوازِ بازى و ورزش

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله و سلم): اُلْهُوا وَ الْعَبُوا فَاِنّى اَکْرَهُ ان یُرى فى دینِکُم غِلظَه.ٌ[۲۸]

رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم) فرمود: تفریح و بازى کنید زیرا دوست ندارم، در دین شما خشونتى دیده شود.

۲۹ . میانه‌روى در ورزش

قال على(علیه السلام): وَلْیَکُنْ اَحَبُّ الامُورِ اِلَیکَ اَوْسَطَها فِى الْحَقِّ وَ اَعَمَّها فى العَدلِ.[۲۹]

حضرت على(علیه السلام): کارى که باید بیش از هر کار دوست داشته باشى، میانه‌روى در حقّ است و همگانى کردن آن در برابرى و دادگرى.

۳۰ . استراحت شب قبل از مسابقه

قال على(علیه السلام): فَاََرِحْ فیهِ بَدَنَکَ و رَوّحْ ظَهرُک.َ[۳۰]

ادامه دارد…

پى‌نوشت‌ها

۱- بحار‌الانوار، ج ۷۰، ص ۱۲۸؛
۲- نهج‌الفصاحه، ص ۳۱۹، حدیث شماره ۱۵۲۷؛
۳- غررالحکم، ج ۵، دص ۲۰۴؛
۴- الکافى، ج ۶، ص ۲۷۰ و الحیاه، ج ۴، ص ۲۰۶؛
۵- مفاتیح‌الجنان، فرازى از دعاى کمیل.
۶- مفاتیح‌الجنان، دعاى ابوحمزه ثمالى.
۷- غررالحکم، ج ۲، ص ۴۳۶؛
۸- غررالحکم، ج ۲، ص ۴۳۵؛
۹- تفسیر مجمع‌البیان،‌ج ۴، ص ۴۷۵، و تفسیر الصّافى، ج ۴، ص ۲۹۸؛
۱۰- وسائل‌الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۵۱؛
۱۱- وسائل‌الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۵۰؛
۱۲- آق نوعى واحد سنجش است و به معنى یک دوازدهم رطل است (ترجمه منجد الطلّاب).
۱۳- بحارالانوار، ج ۶۴، ص ۱۸۴؛
۱۴- بحار‌الانوار، ج ۷۲، ص ۶۷؛
۱۵- وسائل‌الشیعه، ج ۱۳، ص ۳۴۸؛
۱۶- نهج‌البلاغه فیض الاسلام، نامه ۱۲، ص ۸۵۶؛
۱۷- بحارالانوار، ج ۱۰۳، و الحیاه، ج ۵، ص ۷۱ به نقل از تفسیر مجمع البیان.
۱۸- غررالحکم، ج ۳، ص ۳۲۸؛
۱۹- میزان‌الحکمه، ج ۴، ص ۱۸۲؛
۲۰- غررالحکم، ج ۴، ص ۱۸۱؛
۲۱- تهذیب‌الاحکام، ج ۶، کتاب الجهاد.
۲۲- بحار‌الانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۹۱؛
۲۳- میزان‌الحکمه، ج ۴، ص ۱۸۳؛
۲۴- نهج‌الفصاحه، ص ۱۱۵، حدیث شماره ۵۷۶؛
۲۵- نهج‌البلاغه فیض‌الاسلام، حکمت، ۳۷۵، ص ۱۲۶۸؛
۲۶- نهج‌الفصاحه، ص ۴۱۳، حدیث شماره ۱۹۵۵؛
۲۷- غررالحکم، ج ۴، ص ۵۳۶؛
۲۸- نهج‌الفصاحه، ص ۱۰۵، حدیث شماره ۵۳۱؛
۲۹- نهج‌البلاغه، فیض‌الاسلام، نامه ۵۳، ۹۹۶؛
۳۰- نهج‌البلاغه فیض‌الاسلام، وصیت ۱۲، ص ۸۵۶؛
منبع: سایت اندیشه قم؛ حسین صبوری