وجود فرقه های شیعه دلیل بطلان مذهب شیعه

شبهه

یکی از شبهات بر علیه شیعه این است که  وجود فرقه های متعدد در شیعه دلیل بر بطلان آن است و خداوند در قرآن فرموده:«وَلا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ» یعنی و از راه ‏هاى پراکنده (و انحرافى) پیروى نکنید، که شما را از طریق حق، دور مى سازد. (انعام / ۱۵۳)

پاسخ شبهه

تاریخ نشان داده است که در ادیان بزرگ بعد از اینکه آورنده و پیامبر آن دین از میان امت خود رفت مردم آئین او را که به صورت یک دین برای پیروانش تبلیغ و ترویج می کرد، به مذاهب و فرقه های متعددی تقسیم کرده اند و هر گروه بعد از پیامبر با افزودن و یا کاستن از آیین اصلی، مذهبی جدید پدید آوردند و خود را حق دانسته و دیگران را باطل و ناحق قلمداد می کردند. چنان که پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فرمودند: امت موسی پس از او به هفتاد و یک فرقه و امت عیسی بعد از وی به هفتاد و دو فرقه تقسیم شدند و پس از من امّتم به هفتاد و سه فرقه تقسیم خواهند شد که تنها یک فرقه اهل نجات خواهد بود. همان گونه که از میان فرقه های هر یک از دو امت موسی و عیسی نیز تنها یک فرقه اهل نجات بود.[۱]

این حدیث را هم اهل سنت و هم شیعه به طرق مختلف نقل کرده اند. حال باید دید آیا تعدد فرقه های یک دین و یا یک مذهب موجب بطلان آن دین و مذهب می شود؟ اگر جواب مثبت باشد لازمه آن بطلان دین  دین موسی و عیسی ـ علیهما السلام ـ و نیز دین اسلام خواهد بود زیرا همه این ادیان دارای فرقه های متعدد و مختلف هستند. بنابراین وجود فرقه های متعدد در یک دین و یا یک مذهب به اصل دین و مذهب هیچ خدشه ای وارد نمی کند و کمترین رابطۀ منطقی بین این دو مطلب وجود ندارد. پس همانگونه که پیروان دین اسلام که یک دین حق و آسمانی است به فرقه های متعدد تقسیم شده، پیروان هر فرقه آن نیز ممکن است که به فرقه های متعدد دیگر تقسیم شود. از این‌رو می‌بینیم  که  مذهب اهل سنت نیز از نظر فقهی به چهار گروه، حنبلی، حنفی، مالکی، و شافعی تقسیم گردیده بلکه در ابتدا بسیار بیشتر این تعداد بوده که توسط حکام عباسی برای جلوگیری از هرج و مرج فتوایی به چهار مذهب تقلیل داده شده است.هم چنین از نظر عقیدتی و کلامی نیز به گروه های متعددی تقسیم شده است که عبارتند از: اهل حدیث و حنبلیه، اشاعره، ماتریدیه ، معتزله و وهابیت، کرامیه، مرجئه، خوارج و دیگر فرقه های ریز و درشت که از این فرقه ها جدا شده اند. هیچ عاقلی به دلیل وجود این فرقه ها حکم به بطلان مذهب اهل سنت نمی کند.

برید عجلی می گوید: امام باقر ـ علیه السلام ـ این آیه را خواند «و إن هذا صراطی مستقیما فاتبعوه و لا تتبعوا السبیل فتفرق بکم عن سبیله؛ و این است راه راست از آن پیروی کنید و از راه های دیگر که موجب تفرقه و پریشانی شماست پیروی نکنید این است سفارش خدا به شما باشد که پرهیزکار باشید»[۲] برید می گوید: بعد از قرائت این آیه امام از من پرسید آیا منظور از این آیه را می فهمی، عرض کردم: نه! فرمود ولایت علی و جانشینان وی است.[۳] یعنی صراطی که خداوند به آن دعوت می کند همان تمسک به ولایت علی و اولاد آن حضرت می باشد.

با توجه به این روایت و روایات دیگری که از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ درباره تمسک به ثقلین یعنی اهل بیت آن حضرت و قرآن کریم که از طریق شیعه و سنی نقل شده است، معلوم می شود که گروه هایی که به مفاد این روایات عمل می کنند و معتقد به وصایت علی ـ علیه السلام ـ و خاتمیت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و جاودانی دین اسلام هستند از گروه نجات یافتگان هستند و بقیه گروه ها چه از شیعه منشعب شده باشند و چه از اهل سنت جزء منحرفین می باشند. چون به دستور صریح پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ عمل نکرده اند و راه هایی را از پیش خود ساخته اند.

علاوه بر این بیشتر این فرقه ها که به شیعه نسبت داده می شوند جزء غالیان هستند و در حق ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ و رهبران فرقه خود غلو می کنند و به همین علت شیعه اثنی عشری آنها را جزء شیعه محسوب نمی کند.[۴]

در مورد بابیه و بهائیه باید گفت که آنها با ادعای اینکه با ظهور باب و بهاء شریعت اسلام الغاء گردید، از دین اسلام و مذهب شیعه خارج شدند و جزء منکرین قرآن محسوب می شوند چنان چه قرآن می فرماید حضرت محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به عنوان آخرین پیامبر[۵] و آئین او به عنوان آخرین دین می باشد ولی بهائی ها و بابی ها این دستور قرآن را نادیده گرفته معتقدند که دوره رسالت محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ سپری شده است. و هم چنین فرقه های دیگری که در سئوال مطرح شده است جزو غالیان و کسانی هستند که در مورد پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و ائمه معصومین حد اعتدال را رعایت ننموده و برخی ادعای نیابت امام عصر ـ علیه السلام ـ و برخی دیگر ادعای پیامبری نموده اند و علمای شیعه و شیعیان از این گروه ها بیزاری می جویند.

بنابراین از آنچه که گفته شد معلوم می شود تعدد فرقه در یک آیین و مذهب دلیل انحراف اصل آیین و فرقه نمی باشد زیرا اگر چنین بود می بایست آیین موسی و عیسی و دین اسلام باطل می بودند چرا که به فرقه های متعدد منشعب شده اند، و دیگر اینکه اکثر فرقه های جدا شده از شیعه عقایدشان با عقاید شیعیان اثنی عشری متفاوت است و خارج از گروه شیعیان امامی و اثنی عشری محسوب می شوند.

حال باید دید که کدام فرقه، گروه نجات یافته است. طبق فرمایش پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ هم از دین موسی و هم از دین عیسی و هم از امت خود حضرت محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فقط یک گروه از نجات یافتگان خواهد بود. و خود حضرت راه های نجات امت را بر شمرده است که به برخی از آنها اشاره می شود که اگر مسلمین به آن عمل کنند جزو نجات یافتگان و پیرو یک مذهب که همان دین اسلام باشد خواهند بود.

حضرت فرمودند: مَثَل اهل بیت من در میان شما مَثَل کشتی نوح در میان قوم او است. که هرکس بر آن سوار شود نجات یافت و هر کس از آن روی برتافت، غرق گردید.[۶]

درجای دیگر فرمود: من در میان شما دو شیء گرانبها به امانت می گذارم که یکی کتاب خدا، قرآن کریم، و دیگری اهل بیت عترتم، و این دو تا روز قیامت از هم جدا نخواهند شد تا اینکه در حوض کوثر بر من وارد شوند، و کسانی که به آن دو چنگ بزنند گمراه نخواهند شد.[۷]

حالا بر فرد فرد مسلمانان لازم است که باید دریابد کدام یک از فرقه های اسلامی به قرآن و عترت هر دو تمسک جسته و راهی را که پیامبر خدا برای هدایت بشر نشان داده رفته اند، و از آن راه پیروی می کنند نه راه های متفرق خود ساخته برخی از انسان های مغرض و جاه طلب.

پی نوشت ها:

[۱]. طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، قاهره: مکتبه ابن تیمیه، بی تا، ج۱۷، ۱۳؛ شیخ صدوق، الخصال، قم، جامعه مدرسین، (بی تا) ص۵۸۵٫

[۲]. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تهران، مکتبه العلمیه الاسلامیه (بی تا)، ج۱، ص۳۸۴٫

[۳]. انعام / ۱۵۳٫

[۴]. خوانساری، روضات الجنات، ص۲۸۵ ـ ۲۸۷٫

[۵]. احزاب / ۴۰٫

[۶]. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، جده، دارالمعرفه، ۱۳۶۵ش، ج۳، ص۳۳۴؛ طوسی، محمد بن حسن، الاحتجاج، بیروت، دارالنعمانی، (بی تا)، ج۲، ص۱۴۷٫

[۷]. صدوق، محمد بن علی، الامالی، قم؛ بعثت، ۱۴۱۷ق، ص۶۱۶، و المتقی الهندی، کنزالعمال، بیروت، موسسه الرساله (بی تا)، ج۱۳، ص۱۰۴٫

منبع: نرم افزار پاسخ۲ مرکز مطالعات.