همدان

همدان

ماه مبارک رمضان يکي از مناسبت‌هايي است که مردم استان همدان براي آن ارج و احترام ويژه قايل بوده و از دير باز تا کنون آن را با آداب و رسوم خاصي برگزار کرده‌اند. مناسبت‌هاي ويژه مردم مؤمن همدان، همانند خداجويان ديگر نقاط کشور پهناور ايران اسلامي مناسبت‌هاي ويژه مذهبي و ملي را با آداب و سنن ويژه‌اي برگزار مي‌کنند. قدمت سنت‌هاي ويژه ماه مبارک رمضان در همدان به تاريخ اسلام بر مي‌گردد. همه ساله مردم استان همدانچند روز مانده به آغاز رمضان به استقبال اين ماه مي‌روند، که اين استقبال آيين پيشباز از ماه رمضان ناميده مي‌شود. آيين استقبال به اين صورت است، که مردم براي آمادگي هر چه بيشتر براي گرفتن روزه در ماه مبارک رمضان، روزهاي اول، پانزدهم و آخر ماه شعبان را روزه مي‌گيرند. مردم همدان باور دارند، افرادي که اين سه روز را روزه بگيرند، اجر و ثواب آن برابر با روزه يک ماه رمضان است.اين اعتقاد به حدي در نزد مردم همدان ريشه دارد، که بيشتر آنان اين سه روز را روزه مي‌گيرند. کلوخ اندازان يکي ديگر از آداب و رسوم اهالي همدان کلوخ اندازان نام دارد. مردم استان روز آخر ماه شعبان را کلوخ اندازان مي‌گويند، در اين روزمردم شادي‌کنان با تهيه و پخت غذايي مخصوص به‌نام کباب سرداشي سفره خود را براي اطعام نيازمندان و فقرا پهن مي‌کنند. همداني‌ها کباب سرداشي را از مخلوط گوشت چرخ کرده، سيب زميني ، پياز، تخم‌مرغ، ادويه و گوجه فرنگي تهيه مي‌کنند، مراسم کلوخ اندازان از اول تا پايان روز آخر شعبان ادامه دارد و پس از آن مردم، آماده روزه‌داري در ماه مبارک رمضان مي‌شوند. مردم استان پس از آن که فرزندان آنان به سن بلوغ رسيدند، از آنان مي‌خواهند که در ماه مبارک رمضان روزه را کامل بگيرند. قلاغي درباره بچه‌هايي که به سن شرعي نرسيده و روزه بر آنان واجب نيست، اهالي همدان اعتقاد دارند اگر بتوانند روزه را قلاغي (کلاغي) بگيرند، خداوند اجر و پاداش روزه کامل را براي آنان منظور مي‌کند. مردم همدان به روزه نيمه روز و روزه‌اي که در آن بچه‌ها از هنگام سحر تا اذان ظهر روزه خود را نخورند، روزه قلاغي مي‌گويند. کيسه برکت يکي ديگر از سنت‌هاي قديمي ماه رمضان در همدان، مراسم “کيسه برکت” در روز ۲۷ اين ماه است، در اين روز زنان روزه‌دار در رفتن به مسجد و اقامه نماز ظهر به همراه خود پارچه ، نخ و سوزن مي‌برند. زنان مؤمن همداني در ميانه دو نماز ظهر و عصر با استفاده از اين وسيله‌ها به کار دوختن يک يا چند عدد کيسه برکت مشغول مي‌شوند. به اعتقاد مردم همدان، هر فردي که به داخل اين کيسه پول بريزد، خداوند به وي مال و دارايي زياد مي‌بخشد، به همين علت زنان در اين روز بيش از يک کيسه برکت دوخته و آن را براي فزوني دارايي بين خانواده خود و ديگران توزيع مي‌کنند. آجيل مشکل‌گشا از ديگر آداب مخصوص اين ماه در همدان آيين توزيع آجيل مشکل‌گشا است، به عقيده مردم اگر ماه مبارک رمضان در روز چهارشنبه آغاز شود، اين ماه بسيار پر برکت و خوش يمن خواهد بود. به‌همين مبنا زنان با خريد و بسته‌بندي آجيل مشکل گشا هنگام افطار به قصد نيت و طلب حاجت به مسجد مي‌روند و پس از اقامه نماز مغرب بين زنان نمازگزار تقسيم مي‌کنند. مردم همدان معتقدند، هر کس مراد و حاجتي داشته باشد با پخش و توزيع آجيل مشکل گشا، خواسته‌هايش برآورده مي‌شود. خرده‌هاي نان يکي ديگر از رسوم مردم همدان در ماه مبارک رمضان جمع‌آوري خرده‌هاي نان سفره افطاري است، به باور مردم هر فردي که بتواند خرده نان‌هاي سفره افطاري را تا آخر ماه مبارک رمضان جمع کند و تا روز عيد قربان آن را نزد خود نگهدارد و آنها را در آبگوشتي که از گوشت قرباني در عيد قربان تهيه مي‌شود، بريزد و سپس بخورد، خداوند تمام آرزوها و نيازهاي وي را برآورده مي‌کند. پخت غذاهاي مخصوص از ديگر آيين‌هاي ماه مبارک رمضان است، زنان همداني در اين ايام براي افطار، بيشتر از غذاهايي نظير “آش‌رشته”، “فرني”، “ترحلوا”، “طاس کباب”، “شامي کباب “، “سرداشي” ، ” بوراني” و “شيربرنج ” و براي سحري نيز “رشته‌پلو” و ” آبگوشت مرغ ” مي‌پزند. پخت شيريني‌هاي محلي مانند “کماج”، “انگشت پيچ”، “پنجه‌خاله” ، “يوخا”، “نيس درجهان” و “اگرده” در ماه مبارک رمضان بين خانواده‌هاي همداني رواج دارد. پخت و پز نان‌هاي مخصوص محلي نظير “نان اوفاق”، ” نان گرده چرب ” و “نان شاتي” نيز از ديگر آيين‌هايي است که زنان همدان همه ساله در ماه رمضان اقدام به تهيه آن‌ها مي‌کنند. فرستادن افطاري يکي از آيين‌هاي جالب توجه مردم استان همدان ” فرستادن افطاري توسط داماد به خانه عروس” است، مطابق اين سنت ديرينه در ماه رمضان جوان داراي نامزد ، بايد افطاري نامزدش را به خانه پدر عروس ببرد ، اين افطاري شامل چند قرص “نان”، ” گرده دو زرده “، “برنج”، “روغن حيواني”، “يک عددمرغ و يا ماهي”، “سيب سرخ”، “شيريني انگشت پيچ ” و “ميوه‌هاي فصل” است. پس از اين که افطاري از سوي داماد به خانواده عروس برده شد، خانواده عروس نيز در شب‌هاي آينده، خانواده داماد را براي صرف افطاري به منزل خود دعوت مي‌کنند. علاوه بر اين در شهرها و روستاهاي استان همدان مرسوم است که پس از پايان ماه مبارک رمضان و در روز عيد فطر در تمام خانه‌ها ” آش رشته ” پخته شود، زيرا به اعتقاد مردم، پس از يک ماه روزه داري ، خوردن اين غذاي آبکي بسيار سودمند است. دسته‌هاي سينه‌زني زيارت اهل قبور ، شرکت گسترده در آيين‌هاي شب‌هاي احيا و قدر، برگزاري ايام سوگواري شهادت مولي‌الموحدين امام علي (ع)، راه‌اندازي دسته‌هاي سينه‌زني، نوحه‌خواني، زنجيرزني و عزاداري از ديگر آداب مردم شهرها و روستاهاي استان همدان در ماه ضيافت الله است.