نقش ایمان و اخلاق در تحکیم بنیاد خانواده

خانواده ، یك واحد كوچك اجتماعی است كه با پیمان ازدواج زن و مرد آغاز می شود و با تولد فرزندان،توسعه و استحكام می یابد. جوامع بزرگتر نیز از همین واحدهای كوچك تشكیل می شوند. بشر از آغاز، زندگی خانوادگی را به عنوان بهترین نوع زندگی برگزیده و در همه زمان ها و مكان ها بدان پایبند بوده و هست.

این نوع زندگی ، از امتیازات انسان محسوب می شود و فوائد گوناگونیدارد، از جمله اینكه زن و مرد را از پریشانی و بی هدفی نجات می دهد و به خانواده وابسته و دلگرم می سازد وآنها از نعمت انس و مودت بهره مند می شوند .

وابستگی كودكان، نوجوانان و جوانان نیز به خانواده،فوائد زیادی را در بردارد؛ چرا که از انواع مفاسد اخلاقی، اجتماعی، انحرافات جنسی ، ارتكاب جنایت، بزهكاری و اعتیاد ،بیشتر مصونمیمانند.

بنابراین ، سلامت و سعادت جامعه ، تا حد زیادی، به وضع خانواده هاو كیفیت روابط بین زن و شوهر و والدین و فرزندان بستگی دارد. هر چه روابط بهتر و سالم تر، باشد زندگی شیرین تر و با صفاتری دارند وارتباط صمیمانه تری با خانواده برقرار می کنندو از خطر انحراف مصونیت پیدا می كنند.

هدف از ازدواجدر اسلام ،یعنی ایجادانس و محبت و صفا درخانواده ،خانه ای كه در آن صفا و محبت نباشد از هم گسیخته است و ویرانه . حتی می توان گفت که زندانی بیش نیست.

معیار در انتخاب همسر
اسلامدر جهت تحقق اهداف ازدواج و تحكیم بنیاد خانواده ، بر دو امر تاكید دارد: یكی ایمان و دیگری اخلاق ، و به كسانی كه قصد ازدواج دارند توصیه می كند كه دین و اخلاق همسر خود را منظور بدارند.

مردی به خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و در امر ازدواج با او مشورت نمود، آن حضرت فرمود: «با زنان دیندار ازدواج كن تا خیر فراوانی نصیب تو شود» . (1)

علی بن موسی الرضا علیه السلام فرمود: «سودی بهتر از زن صالح و شایسته نصیب انسان نمی شود، زنی كه شوهرش را خشنود می سازد و در غیاب او،از خودش و زندگی شوهرش نگهداری می كند» . (2)

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «اگر كسی از دختر شما خواستگاری كرد و دین و اخلاقش را پسندید،با اووصلت ایجاد كنید و گرنه فتنه و فساد بزرگی در زمین به وجود می آید» . (3)

برای حسن رابطه بین زن و شوهر و بقاء و استحكام بنیاد خانواده ، و برای جلوگیری از اختلافات خانوادگی و وقوع طلاق، بهترین وسیله رعایت ارزش های اخلاقی است و در این رابطه توصیه های فراوانی شده است.

اسلام،ازدواج را پیمانی مقدس می داند كه بین زن و مرد، به اعتبار این كه دو انسان هستند بسته می شود و مهمترین هدفش،تامین نیازهای انسانی، آرامش و سكون و انس زن و مرد به یكدیگر است؛حتی تولید و پرورش فرزندان را نیز، در راه تامین هدف عالی انسانی محسوب می دارد.

قرآن كریم در این رابطه می گوید: «و از نشانه های خداست كه برای شما از جنس خودتان همسرانی بیافرید تابا تمایلبه سوی آنان آرامش بیابید، و در میان شما محبت و دلسوزی قرار داد . همانا كه در این موضوع برای اندیشمندان نشانه هایی است»( روم/21)

در آیه مذكور،انس و آرامش خانوادگی به عنوان ثمره ازدواج معرفی شده است. در پیمان مقدس ازدواج ، زن و مرد با تمام وجود به سوییکدیگر جذب وبا هممتحد و یك دل می شوندو در تمام ابعاد زندگی،در خدمت یكدیگر قرار می گیرند. مأنوس، همفكر،هم راز و یك هدف می شوند.

در آیه مذكور، زندگی خانوادگی،بر دو پایه نیرومند مودت و رحمت استوار گشته است.یكی از پایه های ازدواج،مودت و علاقه زن و شوهر نسبت به یكدیگر است. زن و شوهر خوبی ها و نقاط مثبت یكدیگر را مورد توجه قرار می دهند و از صمیم قلبیکدیگر را دوست می دارند. هر یك از آنان، دیگری را نعمتی ارزشمند از جانب خدا و وسیله انس و الفت ، آرامش و دلگرمی و شریك زندگی می شمارد و از این نعمت بزرگ قدردانی و سپاسگزاری می كند.

پایه دیگر ازدواج،كه در آیه به آن اشارتشده “رحمت” یعنی مهربانی و دلسوزی است ، هر گاه یكی از زوجین به نقصان و ضعف و نیازی در همسرش مواجه شد ، همدلانه فکر می کند ، او فکر كند كه همسرش یك انسان است و انسان بی نقص نیست. چنان كه خود نیز بی عیب نمی باشد.پس با نرمی و مدارا و از روی مهربانی و دلسوزی،نقص او را در صورت امكان برطرفمیسازد و در صورت عدم امكان ،او را با همان حال می پذیرد. نقصانش را نادیده می گیرد و به زندگی ادامه می دهد. لازمه رحمت و دلسوزی ، این است كه چنانچهفرد خیر و صلاح خود را می خواهد،در همه حال خواسته ها و تمایلات همسرش را منظور بدارد، هر چه را برای خود می خواهد برای او نیز بخواهد و همواره به فكر تامین سعادت، آسایش وآرامش او نیز باشد.

قرآن مجید در این رابطه،تعبیر بسیار جالبی دارد و زن و شوهر را چنین توصیف می كند:

«زنان برای شما لباس هستند و شما نیز برای آنان لباس هستید» ( بقره/187)

لباس،مجموع بدن انسان را با همه كمالات، نواقص، خوبی ها، بدی ها، زیبایی ها و زشتی ها در بر می گیردواز سرما و گرما و خطر حفظ می كند . بر زیبایی هایش می افزاید و عیوبش را می پوشاند. لباس نزدیكترین اشیاء نسبت به انسان است و از جمله نیازهای اولیه به شمار می رود. زن و شوهر نیز، نسبت به یكدیگر باید همانند لباس باشند ، همدیگر را با همه نواقص و كمالات بپذیرند. حافظ و نگهبان و آرامش بخش یكدیگر باشند. بر زیبایی های هم بیفزایند و عیوب هم را بپوشانند و رازدار و محرم اسرار باشند.

اسلام،در مورد روابط بین زن و شوهر و زندگی خانوادگی چنین می اندیشد و آن را بر چنین پایه هایی استوار ساخته است. تشكیل چنین خانواده هایی در خور انسان است و سعادت جسمانی، نفسانی، دنیوی و اخروی او را تامین می كند. اگر بنیاد خانواده بر پایه های ایمان و محبت استوار گردد،كانون خانواده گرم و با صفا می شود و از كشمكش ها ، و اختلافات و طلاق و فروپاشی جلوگیری می كند.

پیامبراسلام صلی الله علیه و آله فرمود: « كاملترین مردم از جهت ایمان،كسی است كه اخلاقش خوب تر باشد، و بهترین شما كسانی هستند كه نسبت به همسران خود خوش رفتارتر باشند .» (4)امام سجاد علیه السلام فرمود: «حق همسرت این است كه بدانیخدای متعال او را وسیله آرامش و انس تو قرار داده و بدانی كه او نعمتی است از جانب خدا برای تو، پس او را گرامی بدار و با وی مدارا كن،گرچه تو نیز بر او حقی بزرگ داری، اما باید نسبت به او دلسوز و مهربان باشی . باید خوراك و پوشاك او را تامین كنی و اشتباهات و لغزش هایش را ببخشی » (7)

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام فرمود: « جهاد زن در این است كه خوب شوهرداری كند» . (8)

اسلام عنایت ویژه ای به اخلاق دارد و رعایت ارزش های اخلاقی را برای سلامت خانواده و تحكیم بنیانآن ضروری و لازم می داند.

به نظر می رسد یكی از عوامل مهم تزلزل بنیاد خانواده، بی توجهی به مسائل اخلاقی است و برای حل این مشكل بزرگ كه خانواده را در معرض تهدید جدی قرار داده ، چاره ای جز احیای ارزش های اخلاقی به ویژه اخلاق خانواده نداریم.

پی نوشت ها:

1-وسائل الشیعه، ج 20، ص50.

2- همان، ص39.

3- همان .، ص77.

4- بحارالانوار، ج 71، ص389.

5- همان ، ج 74، ص 5.

منبع: تبیان