naghshe-olgo-dar-jazbe-nojavan-be-namaz

نقش الگوها در جذب نوجوانان به نماز

 میترا عزیزیان پور

در بررسى راه هاى جذب دانش آموزان به نماز اولین مساله اى که به آن بر می خوریم زندگى اجتماعى دانش آموز در محیط خانواده، مدرسه، جامعه و همسالان و زندگى سیاسى او (درک مفاهیمی همچون مدیریت، حکومت و سیاست هاى اجتماعی) می باشد. در این فرآیند دانش آموزان در تعامل مستقیم با اطرافیان، خانواده ، دوستان، مدیران حکومتی، تربیتی، معلم و مربی، مسجد و روحانیت، تحت تاثیر رفتارها و پیام هاى آنان است و منش هاى آنان را تحت نظر دارد و رفتارهاى تعبدى و اخلاقی ایشان را پى گیرى مى نماید. شکل گیری شخصیت معنوى و اجتماعى دانش آموز از همان ابتدا در خانواده بعد در مدرسه و در مراتب بعدى از طریق دیگران صورت مى گیرد. بنا براین هر کدام از الگوهاى رفتارى مورد توجه دانش آموز است و تحت تاثیر آن رفتارها مى باشد.یکایک ارزشهاى موجود در جامعه و خانواده چه در جنبه هاى مثبت و چه در جنبه هاى منفی، شخصیت نوجوان و جوان را پى ریزى نموده، در نگرش مثبت و یا منفى او نسبت به محیط اطراف خود نقش مهمى را ایفا خواهد کرد.تربیت و پرورش فرزندان سالم از حیث اعتقادى و منش های پسندیده در گرو توجه کافى به مسائل محیطى و رفتاری است.چنانچه پدر و مادر خانواده به نقش الگویى خود توجه داشته باشندو در تنظیم روابط خویش با فرزندان همت گمارند و تقید به اصول اخلاقى و انسانى و بالاخره مذهبى را پیشه خود سازند، بی تردید احساس خوب و ارزشمند، پاى بند به مسائل معنوى را به فرزندان خود تقدیم نموده اند.تجربه خوشایند و احساس رضایتمندی از رفتارهاى بروز داده شده کودک و نوجوان را به سوى اهداف و آرمانهای تربیتى جامعه هدایت خواهد کرد و در نتیجه جهت یابی وى را به درک هویت معنوى و انسانى میسر خواهد نمود.پس به همان میزانى که رفتارهاى سنجیده، الگوها و مسئولان تربیتى در شکل گیرى شخصیت معنوى و سجایاى انسانى کودک و نوجوانان موثر است پدیداری رفتارهاى متضاد با آرمانهاى اجتماعی، اخلاقى و مذهبی نیز در تخریب این شخصیت و هویت واقعى او موثر است.اما نقش والدین و مربیان به همین جا ختم نمى شود، بلکه این تلاش نظر به آینده اى دوخته است که براى ساختنش زمان، هزینه و انرژى بسیارى صرف شده است این آینده و در نتیجه چگونه شدن را والدین و مربیان به نمایندگی از جامعه در معرض دید نوجوان و جوان قرار مى دهند که این همان هویت مورد انتظار است.پس از خانواده، که به عنوان اصلى ترین سازمان در نهادى و درونى شدن رفتارها براى کودک و نوجوان کمک می نماید و اولین تجربیات زندگى را در اختیارش قرار می دهد. مدرسه جایگاه ویژه اى را به خود اختصاص مى دهند. در این سازمان معلم و مربى الگوهایى هستند که بیشترین درصد مقبولیت را در پیش کودک و نوجوان دارند. بى شک گذر از این مرحله در ساختار ذهنى و رفتارى کودک و نوجوان حائز اهمیت است. هوشیارى والدین و مربیان دلسوز و آگاه این امکان را براى دانش آموز به وجود خواهد آورد که با همانند سازی، بهترین الگوهاى رفتارى را براى خود انتخاب نمایند. بنابر این شرکت فعالانه مدیران و مربیان در عرصه هاى فرهنگى و ترویج ارزش هاى انسانى و اخلاقى توام با عمل، شناخت معیارهای فضیلت و انسان هاى فاضل را براى نوجوان آسان تر خواهد کرد. چنانچه مدیران، معلمان و مربیان همراه دانش آموز در نماز جماعت مدرسه شرکت فعال داشته باشند و در اجراى فرامین الهى و مواظبت در رفتار و گفتار خود کوشش نمایند، دانش آموز رغبت پیدا خواهد کرد که با علاقه مندى بیشتر در نماز حضور یابد، بایستى متوجه این معنا بود که (الگو بودن رهبران دینی، علمى و مذهبی نقش اساسى را در تکوین شخصیت دانش آموزان ایفا می کند).یک تحقیق نشان مى دهد که %۴۸ کل دانش آموزان نوجوان «اعتقاد والدین خود را به خداوند و عمل به دستورات او را در جذب فرزندان به نماز موثر دانسته اند.»اگر چه صحبت ما بر سر ارایه الگوهاى صحیح براى نوجوانان و جوان است تا آنان را نسبت به اقامه فریضه نماز تشوی و ترغیب نماید توجه به این نکته نیز قابل تامل است که حتما بزرگسالان نیز از این امر مستثنى نبوده و نیستند آنان نیز به نحوى متاثر از الگوهاى جامعه و رفتارهای الگوها هستند.یک بررسى نشان مى دهد که: فقدان فضاى تشویق مناسب و گاهى برخوردهاى نامناسب از سوى برخى از مسئولان و نیروهاى مذهبى و احتمالا برخى از اوقات برخوردهای شدید در زمینه عدم حضور برخى از مربیان و دبیران به نماز جماعت موثر واقع شده است. لذا شایسته است مسئولان ادارى و الگوهای اجتماعى شرط حسن برخورد و اعتدال را در رفتارهاى انسانى خود مراعات نمایند.اگر بخواهیم یک حرکت مطلوب در روند جذب دانش آموزان نوجوان و جوان نسبت به نماز ایجاد کنیم ناچاریم به اصل روش هاى برخورد خود و الگوهاى رفتارى جامعه بپردازیم و با معرفى الگوهاى شایسته در جهت تقویت باورهاى اعتقادی و مذهبى آنان گام برداریم.

امام علی(ع) نیز در معرفى الگوهاى صحیح و شناخت آن با جامعه چنین مى فرماید:

«می خواهید که فقیه و دانشمند واقعى را به شما معرفى کنم؟ او عبارت از کسى است که مردم را از مهر و رافت خداوند نومید نمی سازد و در عین حال آنان را به گونه اى ارشاد مى کند که نسبت به عذاب خداود احساس ایمنى نکنند و به مردم در ارتکاب گناه، آزادی عمل نمى دهد و قرآن را به خاطر رغبت به غیر قرآن رها نمى کند.پس محبت و التفات و گشاده رویی، حسن خلق و فروتنى و کوشش در تکمیل نفس از مولفه ها و معیارهاى تشخیص یک الگوى خوب و صالح است.

منبع: پایگاه روزنامه ابتکار