نبود قابلیت در موضوع مانع اجابت دعا

 قرآن کریم در واقعه طوفان نوح علیه السلام  پس از آن که درخواست حضرت، مبنی بر نجات فرزندخویش، را نقل می کند، می فرماید: «قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ‏ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ فَلا تَسْئَلْنِ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلينَ»[1]  دعا کننده باید قبل از دعا، دیگران را از خود راضی سازد. ای نوح [شایسته این که] از اهل تو [باشد] نیست و سر تا پایش ناصالح است. در باره آن چه به حقیقتش آگاه نیستی، از من چیزی مخواه، تو را پند می دهم تا از جاهلان نباشی » ازاین روی کفر و عناد نسبت به حق مانع عنایت الهی و مشمول رحمت خاص او گشته و در لحظه انتقام رحمت عام را نیز تغییر می دهد و هر دعایی حتی تقاضای پیامبر بزرگ خداوند در حق پسر را بی تاثیر می سازد. در آیه ای دیگر خداوند متعال پیامبراکرم را مخاطب خویش ساخته، می فرماید: «سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ‏ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقينَ».[2] یعنی بر منافقان یکسان است که تو در بارۀ آنان طلب بخشش و غفران کنی یا نکنی [درهر دو صورت] خدا هرگز آنان را نخواهد آمرزید زیرا خداوند گروه فاسق را [در اثرلجاجت و سیاهی قلبشان] هدایت نمی کند.

برای جلب رحمت الهی قلبی لازم است که سالم از کفر و نفاق باشد; زیرا به فرموده قرآن مجید: «يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتىَ اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ».[3]‏ در روزقیامت مال و فرزندان سودى نمى‏بخشد، مگر كسى كه با قلب سليم به پيشگاه خدا آيد!

ه قلب وقتی از مرض کفر و نفاق سلامت یافت، شایسته پذیرش رحمت الهی می شود ومواهب خداوندی به سویش سرازیر می گردد.

برخی دیگر از گناهان نیز قابلیت پذیرش دعا را از بین می برند. آنجا که در دعای کمیل از زبان امیرمومنان می خوانیم: «اللهم اغفرلی الذنوب اللتی تحبس الدعاء». بارالها! گناهانی که از من سرزده و مانع استجابت دعایم می شود، بر من ببخش »،اشاره به همین واقعیت دارد.

محمد بن مسلم از امام باقر علیه السلام نقل می کند آن حضرت فرمود: «ان العبد یسال الله الحاجة فیکون من شانه قضاوها الی اجل قریب او الی وقت بطی فیذنب العبد ذنبا فیقول الله تعالی للملک: لا تقض حاجته و احرمه ایاها فانه تعرض لسخطی واستوجب الحرمان منی »[4]. بنده حاجتش را از خدا می خواهد. بنای الهی نیز بر آن است که خواسته اش را دیریا زود به اجابت رساند. آنگاه بنده گرفتار گناهی می شود. خدا به فرشته ای که مامور کار او است، می فرماید: خواسته اش را به انجام نرسان و او را از دست یابی به خواسته اش محروم کن! زیرا او خود را در معرض خشم من قرار داده و مستحق دوری از رحمت من گشته است.

[1] . هود، 46.

[2] . منافقون، 6.

[3] . شعراء ، 88 -89.

[4] . محمد بن یعقوب کلینی، الكافي، ج2، ص271، تهران، دار الكتب الإسلامية ، چ4، 1365ش، تحقيق : صححه وعلق عليه علي أكبر الغفاري.