نبود دلیل بر امامت در اسماعیلیه

يكي از فرق منشعب شده از شيعه اماميه فرقه اسماعيليه است كه در حدود قرن دوم هجري از اماميه جدا شد و داراي عقايدي متفاوت از عقايد اماميه گشت. چگونگي شكل گيري و بوجود آمدن اسماعيليه به جانشيني امام جعفر صادق ـ عليه السلام ـ بر مي گردد از آنجا كه امام جعفر صادق ـ عليه السلام ـ داراي چندين فرزند پسر بود و بزرگترين شان اسماعيل بوده و در زمان حيات مورد محبّت امام بود عده اي از شيعيان گمان مي كردند كه او بعد از پدرش به امامت خواهد رسيد.[1]

خود اسماعيليه در اين مورد معتقدند كه امامت اسماعيل طبق نص صريح امام صادق ـ عليه السلام ـ بوده چون كه اسماعيل ارشد فرزندان امام بوده[2] لذا با وجود اينكه اسماعيل در زمان حيات پدر از دنيا رفت عده اي از قبول فوت اسماعيل ابا كردند و گفتند كه امام صادق تقيّه مي كند و اسماعيل نمرده و غايب شده و او همان مهدي است و اين گروه به اسماعيليه خاصه معروفند در مقابل اين گروه عده اي به مرگ اسماعيل باور كردند و معتقد شدند كه امامت بعد از اسماعيل به پسرش محمد رسيده و لذا محمد بن اسماعيل را امام هفتم تلقي كرده و آخرين امام ناميدند. اين گروه به اسماعيليه عامه معروفند و سبعيه هم گفته مي شود.[3]

اين دو گروه بعد از شهادت امام صادق ـ عليه السلام ـ منكر امامت امام موسي بن جعفر ـ عليه السلام ـ شده و از اماميه جدا شدند.

سوالاتی که در این موضوع متوجه اسماعیلیه می‌ شود این است که :

با وجود اینکه اسماعیل فرزند امام صادق علیه السلام در زمان حیات امام صادق علیه السلام از دنیا رفته است، چگونه امامت او قابل اثبات است؟

چرا هیچ نصی روشنی از امام صادق علیه السلام بر امامت اسماعیل وجود ندارد؟

اگر اسماعیل امام بعد از امام صادق علیه السلام بوده، چرا خود او هیچ ادعایی در مسئله امامت نداشته است؟

اگر اسماعیل در زمان حیات پدرش از دنیا رفته است، امامت محمد بن اسماعیل با چه دلیلی قابل اثبات است؟ چون بنا بر این فرض، اسماعیل امام نبوده است و هیچ نصی از امام صادق علیه السلام نیز بر  امامت محمد وجود ندارد.

پی نوشت ها:

[1] . شيخ مفيد، الارشاد، جلد 2، موسسه آلالبيت لاحياء التراث، قم، چاپ  اول 1413 هجري قمري، صفحه 209.

[2] . نوبختي، فرق الشيعه، ترجمه: محمد جواد مشكور، چاپخانه كتابچي، چاپ نخست 1325 شمسي، صفحه 36.

[3] . عبدالقاهر بغدادي، الفرق بين الفرق،‌ترجمه محمد جواد مشكور، انتشارات اشرافي، چاپ سوم 1358، صفحه 34.