موسوعة الامام العسکرى (ع)

مقدّمه

موسوعه که به معناى دائرة‏المعارف است، در بردارنده مجموعه مطالبى است که منسوب به امام عليه‏ السلام بوده؛ خواه آن که از شخص امام وارد شده و يا از ديگران پيرامون آن بيان شده باشد.

در راستاى رسيدن به اين معنا، «مؤسّسه تحقيقاتى حضرت وليّ‏عصر عليه ‏السلام » گامهاى مثبتى را برداشته و اوّلين موسوعه‏ نگارى را در باره حضرت جواد الائمّه عليه‏ السلام تحت عنوان «موسوعة الجواد عليه‏ السلام »، در دوجلد زرکوب و قطع وزيرى چاپ و منتشر ساخته است، که بحمداللّه در سال 1378 ش. به عنوان «کتاب نمونه سال» برگزيده شده است. سپس «موسوعة الامام الهادى عليه‏ السلام » در چهار جلد، که اميد است به حول و قوّه الهى و توجّهات حضرت بقية‏اللّه الأعظم عليه‏ السلام ، يکى پس از ديگرى در اختيار علاقه‏مندان و تشنگان چشمه زلال اهل‏بيت عصمت و طهارت عليهم ‏السلام قرار گيرد. همچنين «موسوعة الامام الکاظم عليه‏ السلام » و «موسوعة الامام الرّضا عليه‏ السلام » در شرف تکميل مي‏باشد.

موسوعه در يک نگاه

اين موسوعه که سومين اثر «موسوعه نويسي» مؤسّسه حضرت وليّ‏عصر عليه ‏السلام مي‏باشد، در بردارنده آنچه از امام حسن عسکرى عليه‏ السلام ـ در گفتار و کردار ـ صادر شده؛ همچنين آنچه از ديگران ـ کتب آسمانى، انبيا و ائمه عليهم‏ السلام و شخصيت هاى شيعه و سنّى ـ در شأن و منزلت وى وارد شده است، مي‏باشد. به عبارت ديگر: معجم، کليّة مايرتبط بالامام العسکرى عليه‏ السلام خواهد بود.

ويژگي‏هاى موسوعه

1. شش جلد زرکوب در قطع وزيرى، با استفاده از حدود 210 عنوان کتاب از منابع اوّليه (شيعه و سنّي).

2. ثبت کليّه مدارک هر حديث و موضوعى، با آدرس دقيق در پاورقى.

3. مجموعه احاديث و مطالب اين موسوعه در 9 باب و 59 فصل و يک خاتمه تنظيم و دسته بندى شده است.

4. تعداد احاديث کتاب، حدود 1180 حديث مي‏باشد.

5. لغات و عبارات مشکل و يا اشتباه در پاورقى، ترجمه و مورد توضيح قرار گرفته است.

6. از ويژگي‏هاى ديگر، اين که داراى 30 فهرست متنوّع مي‏باشد.

آشنايى کوتاه با ابواب و فصول

باب اوّل در شش فصل:

فصل اوّل در 4 موضوع: پيشگويى حضرت رسول صلي‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم و بشارت بر ولادت امام عسکرى عليه‏ السلام ، تاريخ ولادت و محلّ ولادت.

فصل دوم نيز در 4 موضوع: نام حضرت در کتاب‏هاى آسمانى، نسب حضرت، ألقاب و کنيه حضرت.

فصل سوم در 2 موضوع: شمائل و جمال حضرت.

فصل چهارم در 4 موضوع: نام مادر، شأن آن مخدّره، همسران و اسامى و حالات ايشان، زيارتنامه نرجس و فرزندان دختر و پسر، خواهران و برادران حضرت.

فصل پنجم در 3 موضوع: مدّت عمر هنگام خروج از عراق، مدّت امامت و مدّت عمر هنگام شهادت.

فصل ششم در 5 موضوع: تاريخ شهادت، چگونگى شهادت، نماز بر جنازه حضرت و محل و کيفيت دفن.

باب دوم در شش فصل:

فصل اوّل در 15 موضوع: نصوص وارد بر امامت حضرت از کتاب‏هاى آسمانى و انبيا و معصومان عليهم‏ السلام .

فصل دوم در 9 موضوع: برخى از احاديث وارده پيرامون فضائل و مناقب حضرت.

فصل سوم در 6 موضوع: علائم و نشانه‏هاى امامت در کلام معصومان عليهم‏ السلام .

فصل چهارم در 11 موضوع: معجزات و کرامات حضرت در جريانات مختلف.

فصل پنجم در 2 موضوع: زيارات وارده و دعاى متضمّنِ توسّل به حضرت.

فصل ششم: در بيان کلمات بزرگان پيرامون شخصيّت والامقام حضرت.

باب سوم در دو فصل:

فصل اوّل در 6 موضوع: در ابعاد مختلف زندگى اجتماعى، فرهنگى، اخلاقى، سياسى و…

فصل دوم در 10 موضوع: پيرامون حالات و برخوردهاى حضرت با خلفاى هم‏ عصر خود.

باب چهارم در چهار فصل:

فصل اوّل در 6 موضوع: در رابطه با توحيد و صفات خدا.

فصل دوم در 14 موضوع: پيرامون ملائکه و انبيا عليهم‏ السلام .

فصل سوم در 3 موضوع: در بيان احاديث وارده پيرامون مقام ولايت و امامت در 65 عنوان؛ و سپس 13 عنوان در خصوص پنج تن آل عبا عليهم‏ السلام و در پايان 12 عنوان در فضائل و مناقب هريک از امامان عليهم ‏السلام .

فصل چهارم در 2 موضوع: مربوط به عالم برزخ و قيامت.

باب پنجم در 24 فصل:

هر فصلى مربوط به يکى از عناوين فقهى مرسوم بين فقها مي‏ باشد…

باب ششم در چهار فصل:

فصل اوّل در 3 موضوع: پيرامون فضائل قرآن، قرائت آن، تفسير و تأويل آيات شريفه.

فصل دوم در 9 موضوع: در رابطه با احاديث وارده پيرامون دعاها، تسبيحات و اذکار و…

باب هفتم در چهار فصل:

فصل اوّل در 6 موضوع: حکمت‏ها و نصايح متنوّع، در 16 عنوان.

فصل دوم: اشعار حضرت.

فصل سوم: فضائل شيعه.

فصل چهارم: در طبّ و درمان امراض به شيوه‏ هاى مختلف.

باب هشتم در دو فصل:

فصل اوّل: در احتجاجات و مناظرات حضرت.

فصل دوم: در نامه‏ نگاري‏هاى حضرت با اشخاص مختلف، در 71 عنوان.

باب نهم در پنج فصل:

فصل اوّل: متضمّنِ احاديث شريفه قدسيه.

فصل دوم: کلمات ملائکه و فرشتگان الهى.

فصل سوم در 2 موضوع: سخنان پيغمبران سلف و کلمات حضرت رسول عليهم‏ السلام .

فصل چهارم در 13 موضوع: متضمّنِ سخنان حضرت فاطمه زهرا و امامان عليهم‏ السلام .

فصل پنجم در 11 موضع: حاوى سخنان افراد و شخصيت‏ها.

و اما خاتمه موسوعه، مشتمل بر چهار فصل است:

فصل اوّل: آن دسته از روايات و احاديثى که به قرينه راويان حديث و نظرات دانشوران علم رجال و درايه، از ديگر معصومان عليهم‏ السلام بوده؛ ولى اشتباهاً به نام امام عسکرى عليه ‏السلام ثبت گرديده است.

فصل دوم: اشخاص و افرادى که مورد مدح و يا مذمّت حضرت قرار گرفته‏اند.

فصل سوم در 4 موضوع: موثّقين، معتمدين، نمايندگان و خادمان حضرت و نيز شعراى هم عصر امام که در عظمت وى اشعار سروده‏اند.

فصل چهارم: راويان و اصحاب امام عسکرى عليه ‏السلام مي‏باشد که مشتمل بر 2 موضوع است:

الف) راويان و اصحابى که دانشوران علم رجال در کتاب‏هاى خود به نام آنان تصريح نموده‏ اند.

ب) راويانى که در اين موسوعه مستقيماً از حضرت نقل سخن يا سيره کرده‏اند.

فهارس موسوعه

يکى ديگر از امتيازات و ويژگي‏هاى اين موسوعه، فهرست‏هاى مختلف و متنوّعى است که در 30 عنوان به شرح زير خواهد بود:

فهرست آيات شريفه قرآن، دعاها و زيارات، احاديث شريفه، کلمات غير معصوم، اسامى 14 معصوم عليهم‏السلام ، پيامبران سلف و جانشينان ايشان، نام فرشتگان و جنّيان، مردان، زنان، مکان‏ها و شهرها، صنايع و حرفه‏ها، فرقه‏ها و مذاهب، پادشاهان و خلفا، عناوين فقهى، وزن‏ها و کيل‏ها و…، اشعار، اوّليّات، ضرب المثل‏ها، امراض و آفات، زبان‏هاى گوناگون، مقامات الهى، حيوانات، خوراکي‏ها و آشاميدني‏ها، پوشيدني‏ها، رنگ‏ها، زينت آلات، کتاب‏هاى آسمانى، وقايع و ايّام، ستارگان، مصادر و منابع موسوعه

منبع :کوثر ، زمستان 1382، شماره 60
نویسنده : عبداللّه صالحى