موانع استجابت دعا

 

استجابت دعا از نظر قرآن و روايات، حتمى و قطعى است. ولى گاهى اوقات مصلحت بنده در استجابت دعاى او نيست كه خداوند جبران عدم استجابت دعاى بنده خويش را مى ‏نمايد. در برخى موارد نيز حكمت خداوند حكيم، اقتضاى اجابت دعا را نمى‏ كند. مثلًا خداوند خير و صلاح بنده خود را در ذخيره سازى اجابت دعاى او براى آخرت مى‏ داند.[1] و نيز گاهى خداوند دوست دارد صداى مناجات بندگان خاص خويش را بشنود، لذا يا به اندازه دعايى كه كرده‏اند، در اين دنيا بلا از آنان دفع مى‏ كند و يا بهتر از آن را در آخرت عطا مى‏ فرمايد.[2] در بسيارى از موارد نيز عواملى توسط خود انسان ايجاد مى‏ شود كه از تحقق استجابت دعا جلوگيرى مى‏ نمايد. به عبارت ديگر اعمال برخى انسان‏ها مانع رسيدن فيض و رحمت الهى به آنان مى‏ شود. وگرنه حضرت ربّ العالمين رحمت خود را از كسى دريغ نمى‏ دارد و همه بندگان مى‏ توانند از فيوضات رحمانى حق تعالى بهره ‏مند شوند.

در تعاليم اسلامى از عوامل مختلفى به عنوان موانع استجابت دعا ياد شده است. از جمله مى‏ توان به عواملى همچون گناه،[3] ستم و كمك به ستمكار،[4] نافرمانى از پدر ومادر و آزردن آنان،[5] بريدن از خويشاوندان،[6] ترك امر به معروف و نهى از منكر،[7] سبك شمردن نماز،[8] سخن‏چينى،[9] متوسّل شدن به غير خدا[10] و غذاى حرام،[11] اشاره كرد.

حضرت سجاد عليه السلام هفت گناه را از موانع استجابت دعا مى‏داند:

1- نيت بد. 2- صفات پنهانى زشت. 3- دو رويى و نفاق با برادران دينى. 4- باور نداشتن و از دست رفتن اوقات آنها. 5- به تأخير انداختن نمازهاى واجب تا گذشتن و از دست رفتن اوقات آنها. 6- ترك نيكى و صدقه كه وسيله تقرب به خداست. 7- به كار بردن كلمات زشت و ركيك در گفتار با مردم‏[12]و آلوده بودن زبان به فحش و ناسزا[13].[14]

منبع: حسین مظاهری ، سیر و سلوک « سلوک معنو در پرتو قرآن و عترت، ص 127.

[1]. الكافى، ج 2، ص 253.

[2]. مسند زيد، ص 420.

[3]. الكافى، ج 2، ص 296.

[4] . الخصال، ص 337.

[5]. الكافى، ج 2، ص 447.

[6] . نزهةالناظر، ص 37.

[7] . الكافى، ج 2، ص 374.

[8] . فلاح السائل، ص 61.

[9] . بحار الأنوار، ج 72، ص 268.

[10]  الأمالى( للطوسى)، ص 585:« پيامبر اكرم( ص) فرمودند: خدا مى‏فرمايد: هيچ مخلوقى نيست كه به غير من چنگ زند، مگر آنكه اسباب آسمان‏ها و اسباب زمين را از او قطع مى ‏كنم. پس اگر از من خواست به او نمى‏ دهم و اگر مرا خواند، پاسخش نمى ‏دهم. وهيچ مخلوقى نيست كه به من، و نه خلق من، چنگ زند، مگر آنكه آسمان‏ها و زمين را ضامن روزى او گردانم. پس اگر مرا خواند، پاسخش مى‏دهم و اگر از من خواست، به او مى‏ دهم، و اگر از من آمرزش طلبيد، او را مى‏ آمرزم.»

[11] . مكارم الاخلاق، ص 275:« رسول‏خدا( ص) فرمودند: كسب و كارت را پاك كن تا دعايت مستجاب شود؛ زيرا انسان، لقمه حرام را كه به سوى دهانش مى‏ برد، تا چهل روز دعايش مستجاب نمى‏ شود.»

[12]. انصاريان، حسين، عبرت آموز، 1جلد، دار العرفان – قم (ايران)، چاپ: 2، 1385 ه.ش.

[13] .معانى الاخبار: 269.

[14] .انصاريان، حسين، عبرت آموز، 1جلد، دار العرفان – قم (ايران)، چاپ: 2، 1385 ه.ش.