مقصود از دورى و نزديکى قيامت

 خداوند در قرآن درباره قيامت مى فرمايد: «انهم يرونه بعيدا و نريه قريبا؛ آنان (کافران) او را دور مى بينند ولى ما او را نزديک مى بينيم» (معارج/6 و7).

مقصود از دورى يا نزديکى قيامت

مقصود از اين دورى و نزديکى چيست؟ آيا مقصود اين است که کافران در زمان دورتر مى بينند، مثلا آنها معتقدند که قيامت بعد از ميليونها سال پيدا مى شود ولى ما معتقديم زمانش نزديکتر است مثلا دوهزار سال ديگر؟ آنها که اساسا معتقد به قيامت نيستند، به دورش هم – به آن معنا – معتقد نيستند. دورى و نزديکى در اينجا معنى و مفهوم ديگرى دارد.

وقتى که يک چيزى از نظر احتمال براى انسان خيلى ضعيف باشد، مثلا در هزار احتمال يک احتمال آن را نمى دهد مى گويد دور است. مثلا به شخصى مى گوييد فلان کار را مى خواهيد بکنيد پس فلان مطلب چه مى شود؟ مى گويد کو يک چنين چيزي! کو حالا! مقصود اين است که احتمال آن خيلى ضعيف است. خود ما مى گوييم احتمال فلان چيز خيلى بعيد است، به احتمال دورى چنين است. اين دورى و نزديکى به حسب ذهن ماست. ما چون احتمالش برايمان خيلى ضعيف است مى گوييم فلان چيز به احتمال بسيار دور چنين است. ولى همان مطلب را آن کسى که يقين دارد مى گويد احتمال دورى نيست، خيلى هم نزديک است.

پس در اينجا مسئله دورى و نزديکى، دورى و نزديکى زمانى نيست، دورى و نزديکى از نظر ضريب احتمالات است. مى گويد ما او را نزديک مى بينيم. به نظر مى رسد مقصود از «ما» خداوند متعال به علاوه فقط ملائکه نيست، بلکه خدا که حق است و همه اهل حق؛ چون ما در آثار مسلم داريم که اهل يقين قيامت را آنچنان نزديک مى ديدند که الآن (يعنى در زمان حال) مى ديدند.

نهج البلاغه مى فرمايد: «و حققت القيامة عليهم عداتها» (نهج البلاغه خطبه 222) اينها در حال عبادت خدا که مى ايستند قيامت وعده هايش را درباره شان الآن تحقق بخشيده؛ يعنى الآن بين خودشان و قيامت فاصله اى نمى بينند و الآن همه چيز را شهود و احساس مى کنند و مى بينند.

اين است معناى «انهم يرونه بعيدا و نريه قريبا». آنها قيامت را دور مى بينند چون حقيقت را از پشت پرده زمان مشاهده مى کنند؛ (و ما نزديک مى بينيم) مثل آن وقتى است که يک نفر حقيقتى را قبل از وقوعش دارد کشف و شهود مى کند. مثالش براى افراد عادى زمانى است که انسان در عالم رؤيا حادثه اى را مى بيند. حادثه اى که مثلا دو ماه ديگر عينا مى خواهد واقع بشود او آن حادثه را قبلا مى بيند؛ گويى «طى زمان» پيدا مى کند؛ قبل از اينکه واقع بشود آن را در جاى خودش مى بيند.

منبع :آشنايى با قرآن 9، صفحه 88-86