خانواده شیعی » پدر و مادر »

مقام والاى مادر در قرآن

نوع دستورهایى که اسلام به زن و مرد می دهد، در عین حال که یک راه مشترکى براى هر دو قائل است ولى راه مخصوص را هم از نظر دور نمى ‏دارد، وقتى احترام به پدر و مادر را بازگو می کند، براى گرامى داشت مقام زن، نام مادر را جداگانه و بالاستقلال طرح می کند. قرآن کریم مى ‏فرماید:

اما یبلغن عندک الکبر احدهما او کلاهما فلا تقل لهما اف و لا تنهرهما و قل لهما قولا کریما (۱)

اگر یکى از آن دو یا هر دو، در کنار تو به سالخوردگى رسیدند به آنها حتى «اوف‏» مگو و به آنها پرخاش مکن و با آنها سخنى شایسته بگوى.

و در بخشى دیگر می فرماید: ما سفارش کردیم به انسان که احسان را نسبت‏ به پدر و مادر فراموش نکند:

و وصینا الانسان بوالدیه احسانا (۲)

و انسان را نسبت‏ به پدر و مادرش به احسان سفارش کردیم.

و قضى ربک الا تعبدوا الا ایاه و بالوالدین احسانا (۳)

پروردگار تو مقرر کرد که جز او را مپرستید و به پدر و مادر خود احسان کنید. و در جاى دیگر احسان به پدر و مادر را در کنار عبادت حق یاد می کند:

ان اشکر لى و لوالدیک (۴)

شکرگزار من و پدر و مادرت باش.

اما با همه این تجلیل‏ هاى مشترک، وقتى می خواهد از زحمات پدر و مادر یاد کند، از زحمت مادر سخن می گوید، نه از زحمت پدر، آنجا که می فرماید:

و وصینا الانسان بوالدیه احسانا حملته امه کرها و وضعته کرها و حمله و فصاله ثلاثون شهرا (۵)

زحمات سى ماهه مادر را می شمارد، که: دوران باردارى، زایمان، و دوران شیرخوراگى براى مادر دشوار است. و همه این ها را به عنوان شرح خدمات مادر ذکر می کند. قرآن کریم به هنگام یادآورى زحمات حتى اشاره‏اى هم به این موضوع ندارد که: پدر زحمت کشیده است.

بنابراین، آیات قرآن که در مورد حق شناسى از والدین آمده است‏بر دو قسم است: یک قسم حق شناسى مشترک پدر و مادر را بیان می کند و قسم دیگر، آیاتى است که مخصوص حق شناسى مادر است، قرآن کریم اگر درباره پدر حکم خاصى بیان می کند فقط براى بیان وظیفه است، نظیر:

و على المولود له رزقهن و کسوتهن بالمعروف (۶)

خوراک و پوشاک مادران به طور شایسته به عهده پدر فرزند است.

ولیکن هنگامى که سخن از تجلیل و بیان زحمات است، اسم مادر را بالخصوص ذکر می کند.

پى ‏نوشت‏ها:

۱٫ اسراء، ۲۳٫

۲٫ احقاف، ۱۵٫

۳٫ اسراء، ۲۳٫

۴٫ لقمان، ۱۴٫

۵٫ احقاف، ۱۵٫

۶٫ بقره، ۲۳۳٫

منبع: آیه الله عبدالله جوادى آملى؛ زن در آینه جلال و جمال ص ۱۷۷