مفهوم رجعت

رجعت در لغت به معناى «بازگشت» بکار مى رود و در اصطلاح به بازگشت گروهى از مردگان به این جهان همزمان باقیام جهان حضرت مهدى (ع) گفته مى شود، و طبعاً بازگشت این گروه قبل از فرا رسیدن رستاخیز خواهد بود. روى این اصل گاهى از رجعت در شمار رویدادهاى قبل از قیامت یاد مى شود و گاهى در زمره حوادث مربوط به ظهور مهدى منتظر مذکور مى گردد. ولى باید دانست که مسأله رجعت از دیدگاه شیعه رویدادى است مستقل از دو موضوع یاد شده (قیامت – و ظهور حضرت مهدى«عج»)، اگر چه بین هر سه موضوع پیوند زمانى برقرار است .

محدث گرانقدر شیعى شیخ حر عاملى مى نویسد:

«مراد از رجعت در نزد ما همانا زندگى بعد از مرگ و پیش از قیامت است، و همین معنى است که از لفظ رجعت به ذهن خطور مى کند و دانشمندان بر آن تصریح کرده اید» ۱٫

فقیه و متکلم تواناى شیعى شیخ مفید مى فرماید:

«خداوند شمارى از امت محمد (ص) را بعد از مرگشان و پیش از برپائى قیامت بر مى انگیزد، و این از اختصاصات مذهب آل محمد علیهم السلام مى باشد و قرآن بر درستى آن گواهى مى دهد».۲

دانشمند متبحر شیعه در قرآن چهارم سید مرتضى علم الهدى پیرامون رجعت از نظر شیعه مى نویسد:

«عقیده شیعه امامیه چنین است که خداوند متعال به هنگام ظهور امام زمان حضرت مهدى (عج) گروهى از شیعیان را که پیش از قیام آن حضرت از دنیا رفته اند، به دنیا باز مى گرداند تا آنان به پاداش یاورى و همراهى و درک حکومت آن وجود مقدس نائل آیند؛ و نیز برخى از دشمنان حضرتش را زنده مى کند تا از ایشان انتقام گیرد، بدین ترتیب که آشکارى حق و بلندى مرتبت پیروان حق را بنگرند و اندوهگین شوند» ۳٫

علامه مجلسى – قدس سره – پس از نقل روایات فراوان و ذکر اقوال بزرگان درباره رجعت مى نویسد:

«از دیدگاه ما (شیعیان) رجعت به (گروهى از) مؤمنان راستین و کافران فرو رفته در گرداب کفر والحاد اختصاص دارد و کسى غیر از این دو گروه به دنیا باز نخواهد گشت».۴

از این بیانات و با توجه به احادیثى که در کتب معتبر شیعه گردآورى شده به روشنى بر مى آید که شیعیان رجعت را منحصر به بازگشت گروهى از مؤمنان و کافران مى دانند و بس. اینان با استناد با دلائل متقن و خلل ناپذیر معتقدند که بنا بر وعده حتمى الهى، آخرین ذخیره خداوندى، حضرت مهدى (عج) که همنام و هم کنیه پیامبر خاتم و از نسل آن حضرت مى باشد – در روزگارى که زمان آن بر ما پوشیده است، پرده غیبت را کنار مى زند و با ظهور خویش کاخ ستمگران را درهم مى شکند خداجویان را به عزت مى رساند، شوکت مسلمین را زنده مى کند و خفاشان شبهاى تیره را براى همیشه از صفحه روزگار محو مى نماید. آنگاه همزمان با قیام این رادمر عدل گستر گروهى از مؤمنان و منکران به جهان مادى بازگشته و هر گروه براساس کردار پیشین خود به ثواب و عقاب نائل مى آیند. ۵
پى نوشتها:

۱- الایقاظ من الهجعه فى البرهان على الرجعه، باب دوم.

۲- بحارالانوار ۱۳۶/۵۳ (نقل از «مسائل السرویه» شیخ مفید).

۳- بحارالانوار ۱۳۸/۵۳ (نقل از رساله اى که سید مرتضى در پاسخ مردم رى نوشته است).

۴- بحارالانوار ۱۳۸/۵۳٫

۵- ظهور حضرت ولى عصر وقیام جهانى آن حضرت مورد اتفاق همه فرق اسلامى بوده، و در بسیارى از کتب حدیثى، تاریخى و کلامى دانشمندان مسلمان بر صحت این عقیده تصریح شده است. براى آشنائى با نظریات و اعترافات شخصیتهاى اسلامى در این زمینه به کتاب فارسى «دانشمندان عامه و مهدى موعود» (نگارش آقاى دوانى) و کتاب عربى «منتخب الاثر فى الامام الثانى عشر» (تألیف حضرت آیه الله صافى) و دیگر کتب مربوط رجوع شود.

منبع : رجعت از دیدگاه عقل ،قرآن وحدیث ؛ حسن طارمى