امام صادق عليه السلام از نگاه مالک بن انس

مرتضى مطهرى

امام صادق عليه السلام

مالک بن انس که در مدينه بود، نسبتا آدم خوش نفسى بوده است. مى گويد: من مى رفتم نزد جعفر بن محمد (و کان کثير التبسم) و خيلى زياد تبسم داشت، يعنى به اصطلاح خوشرو بود و عبوس نبود، و از آدابش اين بود که وقتى اسم پيغمبر را در حضورش مى برديم رنگش تغيير مى کرد (يعنى آنچنان نام پيغمبر به هيجانش مى آورد که رنگش تغيير مى کرد.) من زمانى با او آمد و شد داشتم. او درباره عبادت امام صادق عليه السلام می گوید که چقدر اين مرد عبادت مى کرد و عابد و متقى بود. آن داستان معروف را همين مالک نقل کرده که مى گويد در يک سفر با امام با هم به مکه مشرف مى شديم، از مدينه خارج شديم و به مسجد شجره رسيديم، لباس احرام پوشيده بوديم و مى خواستيم لبيک بگوييم و رسما محرم شويم. همانطور سواره داشتيم مُحرم مى شديم، ما همه لبيک گفتيم، من نگاه کردم ديدم امام مى خواهد لبيک بگويد اما از خوف خدا چنان رنگش متغير شده و آنچنان مى لرزد که نزديک است از روی مرکبش به روى زمين بيفتد .

من نزديک شدم و عرض کردم: يابن رسول الله ! بالاخره بفرماييد، چاره اى نيست، بايد لبیک گفت. به من گفت: من چه بگويم؟! به کى بگويم لبيک؟! اگر در جواب من گفته شد: «لا لبيک» آن وقت من چه کنم؟! اين روايتى است که مرحوم  شيخ عباس قمى و ديگران در کتاب‎هايشان نقل مى کنند، و همه نقل کرده اند.

راوى اين روايت چنانکه گفتيم مالک بن انس امام اهل تسنن است. همين مالک مى گويد: «ما رأت عين و لا سمعت اذن و لا خطر على قلب بشر افضل من جعفر بن محمد»؛ چشمى نديده و گوشى نشنيده و به قلب بشر خطور نکرده مردى با فضيلت‎تر از جعفر بن محمد .

منبع:کتاب سيرى در سيره ائمه اطهار، صص 132-131.