مصر

مصر

استقبال
در مصر، اکثريت مردم روزه مي گيرند. مسلمانان مصر از ماه شعبان و حتي از ماه رجب، با اقتدا به پيامبر گرامي اسلام (ص) و آماده کردن نفس خود، به استقبال اين ماه پر فضيلت مي روند و يک هفته يا دو هفته قبل از حلول ماه مبارک رمضان برگزاري جشن‏هاي اين ماه را آغاز مي‏کنند.

استهلال
استهلال رمضان، در مصر يک سنت قديمي است. مصريان مسلمانان شب اول ماه رمضان را “شب رؤيت” مي‏ناميدند و گروهي از مردم از عصر روز قبل به صحرا مي‏رفتند تا بتوانند هلال جديد را ببينند. در عصر آن روز بزرگان قوم و رؤساي اصناف نانوايي و آسياباني و ميوه فروشي و سمساري با برخي از اعضاي آنها و گروهي از سربازان از قلعه و اقامتگاه حكمران به سوي مجلس قاضي مي‏رفتند و منتظر اعلام رؤيت مي‏شدند، خيابانها از جمعيت پر مي‏شد و مردم در دو طرف خيابان صف مي‏كشيدند و اين رژه راكه به زيباترين اسبها مزين شده بود تماشا مي‏كردند. هنگامي كه خبر رؤيت هلال پخش مي‏شد، يك گروه از سربازان به قلعه و ديگران به محله‏هاي شهر رهسپار مي‏شدند و با صداي بلند به مردم آغاز روزه را اعلام مي‏كردند و همه يك صدا فرياد بر مي‏آورند: «اي امت، اي بهترين مردم! روزه فرارسيد، روزه فرا رسيد» و اگر هلال رؤيت نشود چنين ندا در مي‏دادند: فردا ماه شعبان است و همه افطار كنيد! همه افطار كنيد.

اما اکنون، استهلال در اين کشور هم مانند بقيه کشورهاي اسلامي از سوي نهادهاي رسمي و مذهبي انجام مي‏شود.

جشن رمضان
در اين ماه همه مردم مصر ـ اعم از مسلمان و غير مسلمان ـ جشن مي‏گيرند. در قاهره گروههاي مختلف مصرعرب وغير عرب جشنهاي مختص خود را دارا هستند چراکه هرکدام به گونه اي خاص اين ماه رامي شناسند وهر کدام به اندازه خود قدر و منزلت آن را مي دانند. اين جشنها حالت پيچيده و مرکب جشنهايي اند که از دوره فرعونيان وقبطانيان و اسلاميان باقي مانده اند. در اين جشن‏ها هم رگه‏هايي از ابتکارات شيعيان فاطمي و ميراث ممالک مختلف ـ از جمله عثماني‏ها ـ وجود دارد و هم مراسم ديگر اقوام در آنها هويداست. مسلمانان مصر خيابان‏ها، کوچه‏ها و محله‏ها را با چراغ‏هاي رنگي، فانوس‏ها و پارچه‏هايي که بر روي آن ”رمضان کريم” و ”شهر رمضان الذي انزل فيه القران” نوشته شده است، آذين مي‏بندند.

فانوس ؛ نماد رمضان
اگرچه اکنون شهرهاي مصر برق دارند اما همچنان “فانوس‏هاي رنگي” نماد رمضان است. بازار اين فانوس‏ها در ماه رمضان داغ است و مردم از آنها براي تزئين خانه‏ها و کوچه‏ها بهره مي‏گيرند. کودکان مصري هم با در دست داشتن اين فانوس‏ها، سرودها و شعرهاي معروف اين ماه را مي‏خوانند.

تغيير در زندگي
در اسلام، دين و معنويت مختص زندگي شخصي نيستند. اصولي که بر زندگي خصوصي مسلمانان حاکمند معمولاً به طور آشکار از طريق مقررات و حقوق اجتماعي نشان داده مي شوند. در زمان مراسم ماه رمضان در مصر، در ساختار روز هم تغيير حاصل مي‏شود: روزهاي کاري و مدرسه کوتاه‏تر مي‏شوند و برخي از فعاليت‏هاي تجاري ـ اکثراً رستوران‏ها و کافه‏ها ـ براي صرف سحري زودتر باز مي‏کنند.

تغذيه
زنان مسلمان براي پذيرايي از مهمانان اين ماه، مايحتاج و موادغذايي مورد نياز خود را از بازارها فراهم مي کنند و غذاهايي چون ”الياميش” و شيريني ”کنافه” را آماده مي کنند.

دو شهر در قاهره
قاهره درماه رمضان به دو شهر تبديل مي شود، اول شهري ازصبح زود تا ساعت 2 بعد از ظهر است. در اين هنگام اين شهر، شهري آرام و ساکت و بدون کوچکترين شلوغي و ازدحام است. سپس ازساعت 2 بعد ازظهر تا زمان افطار و اذان مغرب و گاهي اوقات تا نيمه‏شب که شهري مي‏شود که درآن شلوغي بيداد مي‏کند و دهياهو برپاست.

افطار همگاني
بعضي ازمردم درخيابانها با خرما و آب افطارمي‏کنند؛ تاجايي که در دست همه مردم خرما وجود دارد. بعضي ازرانندگان توقف مي کنند و درخوردن عجله نمي کنند و برخي ديگر با سرعت وبا عجله رانندگي مي کنند و همين ممکن است برخوردهايي را به وجود آورد. دراين ميان اگرکسي ازروزه داران صدمه ببيند منتظر نمي مانند تا افسر علت را جويا شود، بلکه هريک سعي دارد که افطار را با خانواده اش بخورد و اين گونه مشکلات ميان شخص آسيب ديده و راننده از بين مي رود وهمه به سوي اتومبيلهاي خود باز مي گردند.

اطعام
برپا کردن سفرهاي افطاري، به منظور همبستگي براي فقيران و نيازمندان در مساجد و اماکن مختلف هم از سنت‏هاي رمضاني مصريان است.

پس از افطار
مسلمانان پس از افطار و اداي نماز، در قهوه‏خانه‏ها و خيمه‏هاي رمضاني، براي شب زنده داري و شرکت در مسابقه ها گردهم جمع مي شوند.

تلويزيون
تهاجم فرهنگي و بي‏بندوباري فرهنگي در تلويزيون کشورهاي عربي ـ بويژه مصر و لبنان ـ يکي از مشکلات اين کشور است. عليرغم اعتراضات فراوان علماي اين کشور، شبکه‏هاي تلويزيوني حتي حرمت ماه مبارک رمضان را نيز رعايت نمي‏کنند و در ساخت سريال‏هاي مناسبتي رمضان، از صحنه‏ها و لباس‏هاي تحريک‏آميز استفاده مي‏کنند!

در مقابل اين فعاليت‏ها، نهاد ديني “الازهر” همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان يک شبکه‌ي تلويزيوني اسلامي راه‌اندازي کرد. به گزارش ايسنا، اين شبکه ماهواره‌اي جديد با هدف معرفي چهره واقعي اسلام به مخاطبان و گسترش آموزه‌ها و ارزش‌هاي اسلامي در بين بينندگان تلويزيوني راه‌اندازي شده است. اين شبکه ماهواره‌اي 24 ساعته، (ازهر تي‏وي) نام داد و برنامه‌هاي سرگرم‌کننده و آموزشي را به روي آنتن مي‌فرستد.

خيرات
مردم مصر در طول ماه رمضان، به کارهاي نيکي نظير دادن صدقه، توبه از گناهان، خواندن قرآن، نماز، و دادن افطاري به روزه گيران اهتمام مي‏ورزند.

مساجد
با ورود به اين ماه، مساجد اين کشور مملو از روزه داراني است که براي اداي نمازهاي پنج گانه به مساجد مي روند تا صحنه با شکوهي از برپايي يکي از واجبات مسلمانان را به نمايش بگذارند. علاوه بر آن مسلمانان با حضور در مساجد تا پايان ماه مبارک بارها قرآن را ختم مي کنند.

شب قدر
مصري‏ها معتقدند که شب قدر، يكي از شب‏هاي فرد از ده شب آخر رمضان است؛ لذا پرهيزكاران و پارسايان، ده شب و روز آخر ماه رمضان را با خشوع بي‏مانندي مي‏گذرانند. بقيه مردم هم شب قدر را بسيار گرامي مي‏دارند و معتقدند كه در آغاز اين شب، فرشتگان براي رساندن نعمتهاي الهي به زمين مي‏آيند و بي‎شك هر دعايي در اين شب مستجاب خواهد شد، چون درهاي آسمان در اين شب باز خواهد بود.

اعتکاف
عده‏اي از مردم، ده روز آخر را به مسجد رأس الحسين(ع(يا مسجد حضرت زينب(س) مي‏روند و در آنجا معتكف مي‏شوند.

عيد فطر
عيد فطر و آداب و رسوم آن ـ از جمله نماز عيد فطر و پرداخت زکات ـ پايان‏بخش جشن عظيم رمضان در مصر است.

محمدرضا اسدزاده،خبرانلاين