فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

محمد على کاظمى(ره)

ولادت

وى در شهر سامرا در سال ۱۳۰۹ هجرى قمرى در خانواده‏اى اهل علم و دانش دیده به جهان گشود. پدرش شیخ حسن عالمى بزرگ و فقیه و اصولى توانا و از شاگردان برجسته میرزاى شیرازى بود و مادرش علویه جلیله، نوه علامه سید صادق طباطبایى معروف به سنگلجى صاحب مقبره مشهور در شاه عبد العظیم در شهر رى مى‏ باشد. او دو برادر دیگر به نامهاى میرزا مهدى و حاج محمد جواد نیز داشت اما در میان آنان تنها او راه علم و دانش را اختیار نمود.

 خاندان

آیت الله محمد على کاظمى از خاندانى بزرگ و سرشناس به نام خاندان جمالى بود. پدر بزرگش شیخ محمد از شرافت خدمتگزارى حرم امام موسى بن جعفر و امام جواد علیهما السلام در کاظمین برخوردار بود. از شخصیتهاى برجسته این خاندان مى‏توان به شیخ عباس که ازچهره‏ هاى علمى و برجسته کاظمین و نجف اشرف مى‏ باشد اشاره نمود. وى پدر دکتر محمد فاضل جمالى است که از شخصیتهاى فرهنگى و سیاسى معروف عراق به شمار مى ‏آید.

تحصیلات

آیت الله شیخ محمد على کاظمى خراسانى تحصیلات خود را از خراسان و از شهر مشهد مقدس آغاز نمود. وى علوم مقدماتى را از محضر پدر بزرگوار و از دیگر اساتید حوزه علمیّه مشهد مقدس فرا گرفت. سطوح فقه و اصول را در محضر سید آقا حسین قمى و میرزا محمد بن شیخ کاظم خراسانى به پایان رسانید. در سال ۱۳۳۸ هجرى قمرى در سن ۲۹ سالگى براى ادامه تحصیلات به درخواست پدرش عازم حوزه علمیّه نجف اشرف در عراق شد. وى  ابتدا به شهر کربلا رفت و دو ماه از محضر میرزا محمد تقى شیرازى رهبر انقلاب عراق بهره برد و سپس به نجف اشرف رفت و در درس علماى آن حوزه شرکت کرد تا بهترین آنان را انتخاب نماید و بالاخره درس علامه نائینى را برگزید. وى شبانه روز خود را وقف درسهاى فقه و اصول آن دانشمند بزرگ کرد و تقریرات درس اصول ایشان را به نام فوائد الأصول به رشته تحریر درآورد و تقریرات درس خارج فقه، کتاب الصلاه و کتاب التجاره ایشان را
نیز نگاشت.

پس از مدتى وى از برجسته‏ ترین شاگردان علامه نائینى در حوزه علمیّه نجف اشرف و از مشهورترین اساتید آن حوزه به شمار آمد. وى در زمان حیات استاد، درس ایشان را براى دیگر شاگردان تقریر مى‏ کرد.

شخصیت علمى و اجتماعى

آیت الله شیخ محمد على کاظمى خراسانى از ستارگان درخشان دانش و داراى علم و فضلى فراوان بود. وى از برجسته‏ترین شاگردان علامه نائینى به شمار مى‏آمد که در علم و عمل به ایشان اقتدا کرده و از نبوغ و استعدادى ذاتى، بیانى شیرین و قلمى روان برخوردار بود. او در زمان حیات استاد خود از مدرسان حوزه علمیّه نجف اشرف به شمار مى ‏آمد و در میدانهاى علمى دانشمندى مشهور بود که از جایگاهى رفیع و احترامى سزاوار برخوردار بود. بعد از وفات علامه نائینى دیدگان طلاب و فضلاى حوزه متوجه او گشت و جمع فراوانى از عاشقان علم پروانه‏وار به دور او جمع شدند چرا که عنایت و توجه و اعتماد علامه نائینى را به ایشان دیده بودند. مجالس درس ایشان در نجف اشرف از بزرگترین و با کیفیت‏ ترین مجالس درس بود. وى شبانه روز در حال بحث و درس و یا مذاکره با علما بود و هر شب به همراه جمعى از علما در کنار مقبره استاد به مذاکرات علمى مى‏ پرداخت و تا هنگام بسته شدن درهاى حرم این جلسه ادامه پیدا مى‏ کرد.

فرزندان

آیت الله محمد على کاظمى خراسانى داراى فرزندان بزرگوارى نیز مى‏ باشد به نامهاى:

۱ – محمد حسین ۲ – محمد باقر ۳ – شیخ عباس ۴ – محمد هادى ۵ – جعفر

 اساتید

آیت الله محمد على کاظمى خراسانى از محضر علماى بزرگى بهره برده است مانند:

۱ – پدر بزرگوارش شیخ حسن بن محمد جمالى کاظمى خراسانى

۲ – سید آقا حسین قمى

۳ – میرزا محمد بن شیخ محمد کاظم خراسانى

۴ – میرزا محمد تقى شیرازى

۵ – علامه میرزا محمد حسین نائینى.

 تألیفات

وى داراى آثار ارزشمندى نیز مى‏ باشد مانند:

۱ – فوائد الأصول این کتاب تقریرات درس خارج اصول علامه نائینى است.

۲ – کتاب الصلاه این کتاب تقریرات درس خارج فقه علامه نائینى است.

۳ – کتاب التجاره این کتاب نیز تقریرات درس خارج فقه علامه نائینى است.

۴ – رساله فی الصلاه

۵ – رساله فی اللباس المشکوک

 وفات

و سرانجام این عالم اندیشمند پس از عمرى خدمت به اسلام و مسلمین و تلاش فراوان در راه علم و دانش پس از سه بار سکته قلبى در عصر روز پنجشنبه یازدهم ربیع الأول سال ۱۳۶۵ هجرى قمرى دیده از جهان فرو بست و جهان علم و دانش و عالم تشیع را در سوگ خود نشانید. شاگرد او سید جعفر بن محمد مرعشى او را غسل و کفن نمود و در مقبره استاد بزرگوارش علامه نائینى به خاک سپرد. روحش شاد و یادش گرامى باد.