,

محمد بن حسن بن فروخ صفار

از ياران امام حسن عسکري(ع)

از چهره هاي سرشناس ياران ائمه (عليهم السلام) وراويان حديث به شمار ميآيد، او را ميتوان از بزرگان قرن سوم هجري برشمرد.

( اوايل قرن سوم 290 ه.ق )

محمد بن حسن بن فروخ صفاراز ياران امام حسن عسکري (عليه السلام) مي باشد واز چهره هاي سرشناس ياران ائمه (عليهم السلام) وراويان حديث به شمار ميآيد.او را مي توان از بزرگان قرن سوم هجري برشمرد  .  صفار در دوراني زندگي مي کرد که ظلم و جنايت و خفقان بني عباس به نهايت خود رسيده بود.بسياري از شيعيان و ياران ائمه (عليهم السلام) در زندان ها و شکنجه گاه ها به سر مي بردند وحتي امامان معصوم نيز در خانههاي خود تحت مراقبت ونظر به سر مي بردند.صفار يکي از چهره هاي درخشان آن روزگاراست که با استفاده هاي فراوان از شخصيتهاي علمي آن زمان و نوشتن نامه هاي خصوصي ومخفيانه خدمت امام حسن عسکري (عليه السلام) خود را به آن حضرت مرتبط مي کرد وشيعيان را از نور وجود ايشان بهره مند مي ساخت  .  قم از دير باز پايگاه شيعيان بوده است وچهره هاي فراواني در اين شهر درخشيده اند که يکي از اين چهره ها محمد بن حسن صفار مي باشد.نجاشي درباره او مي فرمايد:

“محمد بن حسن بن فروخ صفار يکي از چهره هاي درخشان شيعه در شهر قم بوده، وي شخصيتي مورد اطمينان و داراي ارزشي والا است.روايات او بر بسياري از روايات ترجيح داده مي شود.او تاليفات فراواني نيز دارد. ” شيخ طوسي در کتاب فهرست مي فرمايد:

“محمد بن حسن صفار اهل قم مي باشد.وي تاليفات فراواني دارد و نامه هايي نيز به امام حسن عسکري (عليه السلام) فرستاده است که آن نامه ها و جواب آنها موجودند و در اختيار مي باشند.”علامه حلي در کتاب خلاصه مي فرمايد: “محمد بن حسن بن فروخ از چهره هاي سرشناس شيعه در شهر قم و مورد اطمينان است و شخصيتي عظيم الشان است که روايات او برتر مي باشند. “

اساتيد:

صفار از شخصيت هاي کم نظير راويان شيعه به شمار مي آيد و از محضر علماي فراواني از ياران ائمه (عليهم السلام) بهره برده است که اينک به برخي از آنها اشاره مي کنيم:

1- ابراهيم بن اسحاق2- احمد بن ابي عبد الله برقي 3- احمد بن حسن بن علي بن فضال4- احمد بن محمد بن ابي نصر و…

تدريس و شاگردان:

چهره هاي فراواني نيز از محضر درس اين شخصيت بزرگ بهره برده اند مانند  :  1-  احمد بن ادريس2- علي بن حسين بابويه3- احمد بن داود بن علي 4- احمد بن محمد5- سعد بن عبد الله و…

تاليفات:

صفار داراي تاليفات فراواني است از جمله:1- کتاب الصلوه2- کتاب الوضو»3- کتاب الجنائز4- کتاب الصيام5- کتاب الحج6- کتاب النکاح7- کتاب الطلاق8- کتاب المزار9- کتاب الرد علي الغلاه10 -کتاب التقيه 11-  کتاب المناقب12- کتاب بصائر الدرجات13- کتاب ما روي في اولاد الائمه14 -کتاب الجهاد

وفات:

سرانجام پس از عمري خدمت به علوم آل محمد (صلوات الله عليهم) در سال 290 ه.-ق و در شهر قم به ديار باقي شتافت.

منبع : دانره المعارف بزرگ اسلامى