قضا و قدر

1-«دو مخلوق اللهی»

قال الامام الصادق – علیه السّلام – : اِنّ الْقضاءَ وَ الْقَدَرَ، خَلْقان مِنْ خَلْقِ الله.

«توحید صدوق، ص 364»

امام صادق – علیه السّلام – فرمود: همانا قضا و قدر دو مخلوق از مخلوقات خداوند هستند.

 

2-«خصلت قدر»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – و قَد سُئِلَ عَنِ القَدَرِ: طَرِیقٌ مُظلِمٌ فَلَا تَسلُكُوهُ و بَحرٌ عَمِیقٌ فَلَا تَلِجُوهُ و سِرُّ اللَّهِ فَلَا تَتَكَلَّفُوهُ.

«نهج البلاغه، حكمت 287»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – (هنگامی که از ایشان، از قدر پرسیدند)، فرمود: قَدَر راهی است تاریك، آن را نپیمایید، دریایی است ژرف و عمیق، در آن وارد نشوید، رازی است خدایی، در آن خود را به زحمت نیندازید.

 

3-«اطاعت از خدا»

قال الامام علی بن الحسین – علیه السّلام – : اَلصّبرُ وَ الرّضا عن قضاءِ الله رأس طاعةِ الله … .

«وسائل الشیعه، ج 2، ص 899»

امام سجاد – علیه السّلام – فرمود: صبر و خشنودی از قضای الهی، اصل و اساس اطاعت خداوند است. هر كه صبر و رضا در برابر قضای الهی داشته باشد، جز خیر برای او نخواهد بود.

 

4-«بنای امور»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : اِنّ الله یَجْری الأُمورَ علی ما یقتضیهِ و لا ما تَرْتَضِیه.

«غرر الحكم، ح 3238»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: امور بر اساس قضای الهی جریان دارد، نه بر اساس خواست مردم.

 

5-«معنای قضا وقدر»

قال الامام الرّضا – علیه السّلام – : معنا الْقَدَره تَقدیرُ الشّیءِ مِنْ طولِهِ و عَرضِهِ … .

«محاسن، ص 244»

امام رضا – علیه السّلام – فرمود: معنای قدر، اندازه گیری چیزی از طول و عرض است و معنای قضا، تأیید حكم بعد از صدور حكم است.

 

6-«اوصاف اولیا الله»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : فی صِفَةِ اولیاءِ الله: إِنّ صُبَّت علیهِم المَصائِبُ، لَجَئُوا اِلی الاِستِجارَةِ بك علماً … .

«نهج البلاغه، خطبه 227»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – در وصف اولیاء و دوستان خدا فرمود: اگر بر آنها مصیبتی وارد شود، به سوی تو پناه می برند، زیرا می دانند كه زمام كارها به دست تو است و از قضای تو سرچشمه می گیرد.

 

7-«ابتلا وبخشش در قضا»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : عَجَباً للمُؤمِنِ، لا یقضی اللهُ علیهِ قضاءً اِلاّ كانََ خیراً لَهُ … .

«تحف العقول، ص 48»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: در شِگفتم برای مؤمن، قضای الهی بر او جاری نمی شود مگر اینكه برای او خیر است، چه (در ظاهر) خوشایند باشد و چه ناخوشایند. اگر مبتلا كرد، كفاره گناهانشان باشد و اگر بخشش كرد، گرامی اش داشته است.

 

8-«خیر مومن در قضا»

قال الامام الكاظم – علیه السّلام – : الْمُؤْمِنُ بِعَرَضِ كُلِّ خَیرٍ لو قُطِعَ أَنمَلَةً أَنمَلَةً كانَ خَیْراً لَهُ و لو وُلِّیَ شَرقَهَا و غربَهَا كانَ خَیراً لَه.

«بحار الانوار، ج 64، ص 242»

امام كاظم – علیه السّلام – فرمود: مؤمن همواره در معرض خیر است. اگر در اثر قضای الهی بند از بندش جدا شود، خیر است و اگر حكومت شرق و غرب عالم هم به او عطا شود، باز خیر است.

 

9-«خیر مومن»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : فی كُلِّ قضاءِ اللهِ عزّوجلَّ خِیَرَةٌ للمؤمنِ.

«امالی شیخ صدوق، ص 439»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: در تمام قضاهای خداوند، برای مؤمن خیر است.

 

10-«فرما نبرداری»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : و لا یَرُدُّ اَمْرَك مَنْ سَخِطَ قضاءَك.

«نهج البلاغه، خطبه 109»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: كسی كه از قضای تو ناخشنود باشد، امر تو را باز نمی گرداند (فرمان نمی برد).

 

11-«معذب ترین مردم»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : اشدُّ النّاسِ عذاباً یَومَ القیامةِ اَلْمُسْتَخطُ لِقضاءِ الله.

«غرر الحكم، ح 3235»

امیر المؤمنین – علیه السّلام – فرمود: معذّب ترین مردم در روز قیامت، كسی است كه از قضای خداوند ناخشنود باشد.

 

12-«ناخوشنودی از قضا»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : مَنْ اَصْبَحَ علی الدُّنیا حَزِیْناً، فقد اَصْبَحَ لِقَضاءِ اللهِ ساخِطاً.

«نهج البلاغه، حكمت 282»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: كسی كه صبح كند، در حالی كه بر دنیا اندوهناك است، به تحقیق، در حالی صبح كرده كه از قضای الهی ناخشنود است.

 

13-«رضایت از قضای اللهی»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : مَنْ لَم یَرْضَ بِقَضائی وَ لَم یؤمِن بِقَدَریِ، فَلْیَلْتَمِسْ اِلهاً غیری.

«عیون اخبار الرضا – علیه السلام -، ج 1، ص 141»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: كسی كه راضی به قضای من نبوده و ایمان به تقدیر من ندارد، برود از خدایی غیر از من درخواست (چیزی) نماید.

 

14-«امور هشت گانه قضا اللهی»

قال الامام الرضا – علیه السّلام – : ثمانیّةُ أشیاءِ لا تكونُ اِلاّ بِقَضاءِ الله وَ قَدَرهُ … .

«بحار الانوار، ج 5، ص 95»

امام رضا – علیه السّلام – فرمود: هشت چیز نمی باشد، مگر به قضا و قدر الهی: خواب و بیداری، توانایی و ناتوانی، تندرستی و بیماری و مرگ و زندگی.

 

15-«مقدرات تعیین شده»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : قَدَر اللهُ مقادِرَ قَبْلَ انْ یَخلُقَ اللهَ السّماواتِ وَ الاْرضِ.

«توحید صدوق، ص 368»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: خداوند مقدرات عالم را پیش از آنكه آسمان و زمین را خلق كند، تقدیر كرده است.

 

16-« رضایت از قضا وقدر»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – لرجلٍ: … ان كنت غیر قانعٍ بِقَضائِهِ وَ قَدرِهِ، فأطْلُبُ رَباً سواهُ.

«توحید صدوق، ص 372»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – به شخصی فرمود: اگر قانع به قضا و قدر او (خداوند) نمی باشی، پروردگاری غیر از او طلب كن.

17-«عالم ترین مردم»

قال الامام الصادق – علیه السّلام – : انَّ اَعْلَمَ الناسُ بِاللهِ، اَرضْاهُم بِقَضاءِ الله عزّوجلّ.

«وسائل الشیعه، ج 2، ص 899»

امام صادق – علیه السّلام – فرمود: عالم ترین مردم كسی است كه راضی به قضای الهی باشد.

 

18-«نشانه ایمان»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : لا یُؤمِنُ اَحَدُكُمْ حتّی یؤمِنُ بِالْقَدر.

«توحید صدوق، ص 280»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: هیچ یک از شما تا ایمان به مقدرات نداشته باشید، مؤمن نخواهید بود.

 

19-«لعنت خدا»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : لَعَنَ اللهُ المُكّذِبینَ بِقَدر الله.

«بحار الانوار، ج 5، ص 88»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: خداوند، تكذیب كنندگان قَدَر الهی را لعنت كند.

 

20-«مجوس امت»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : لِكلّ امةٍ مجوسٌ و مَجُوسُ هذا الاُمَّة الذّین یقولون: لا قَدَرَ.

«ثواب الاعمال، ص 206»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: برای هر امتی مجوسی است و مجوس این امت كسانی هستند كه می گویند: قَدَر نمی باشد.

 

21-«چهره مکذبین تقدیر»

قال الامام الباقر – علیه السّلام – : یَحْشُرُ المُكَذِّبُونَ بِقَدَرِ اللهِ منْ قُبورِهم قَدْ مَسَخُوا قِرَدَةً و خناذِیرٍ.

«ثواب الاعمال، ص 205»

امام باقر – علیه السّلام – فرمود: تكذیب كنندگان تقدیر الهی، روز حشر، همانند بوزینه و خنزیرها از قبرهایشان محشور می شوند.

 

22-«ستایش اللهی»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : اَحْمَدُ اللهِ ما قَضی مِنْ اَمرٍ وَ قدّر مِن فعلٍ.

«نهج البلاغه، خطبه 180»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: خدا را بر آنچه كه قضای اوست و هر كاری را كه مُقدّر فرموده، ستایش می كنم.

 

23-«امورات بدست خدا»

قال الامام الرضا – علیه السّلام – : لا یكون شیءٌ فی السماواتِ و لا فی الارضِ الاّ بِقدَرَ الله وَ مَشیّتِهِ.

«بحار الانوار، ج 5، ص 88»

امام رضا – علیه السّلام – فرمود: چیزی در آسمان و زمین، جز به تقدیر و خواست خداوند نمی باشد.

 

24-«تنها پناه مردم»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : و اِنْ صُبَّتْ عَلَیهمْ الْمَصائبُ لَجئُوا بك علماً … .

«نهج البلاغه، خطبه 227»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: اگر بر مردم مصیبتی وارد شود، بتو پناه می برند، زیرا می دانند كه زمام امور كارها به دست تو است و همه كارها از قضا و خواست تو نشأت می گیرد.

 

25-«نظم در تقدیر»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : قَدّر ما خَلَق فَاَحْكَمَ تَقْدِیرهُ … .

«نهج البلاغه، خطبه 91»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: آنچه را خداوند آفرید، با مقدرات دقیقی استوار كرده و با تدبیری لطیف نظمشان داده است.

 

26-«فرمانی استوار»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : وَ لا وَقَفَ بهِ عَجْزٌ عمّا خَلَقْ … .

«نهج البلاغه، خطبه 65»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: نه به خاطر آنچه خداوند آفرید، قدرتش پایان گرفت و نه در آنچه فرمان قضا و قدر داد، دچار تردید شد. بلكه فرمانش استوار و علمش محكم و كارش بی تزلزل است.

 

27-«دوحکم استوار»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – : كُلُّ شَئٍ بِقَضائِهِ وَ قَدَرِه و اُمور تَجرِی ما بینَهُما.

«بحار الانوار، ج 5، ص 124»

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمود: همه چیز به حكم قضا و قدر الهی است و تمام كارها بین این دو جریان دارد.

 

28-«تقدیر حتمی است»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : تَذِلُّ الاُمُورِ للمقادیرِ، حتّی یكونُ الْحَتْفُ فی التّدبیر.

«نهج البلاغه، حكمت 16»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: كارها چنان در سیطره تقدیر است كه در برابر تقدیر، هیچگونه تدبیری كارساز نخواهد بود.

 

29-«امر خدا»

قال امیر المؤمنین – علیه السّلام – : اَمْرُهُ قَضاءٌ و حكمةٌ.

«نهج البلاغه، خطبه 160»

امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمود: امر خداوند، قضا و حكمت است.

 

30- «امر اللهی»

قال الامام الرضا – علیه السّلام – :لا یکون شیءٌ فی السماواتِ و لا فی الارضِ الاّ بِقدَرَ الله وَ مَشیّتِهِ.

امام رضا – علیه السّلام – فرمودند:چیزی در آسمان و زمین، جز به تقدیر و خواست خداوند نمی باشد.

«بحار الانوار، ج ۵، ص ۸۸»

 

31-«ایمان به تقدیر»

قال رسول الله – صلّی الله علیه و آله – :لا یُؤمِنُ اَحَدُکُمْ حتّی یؤمِنُ بِالْقَدر.

رسول خدا – صلّی الله علیه و آله – فرمودند:هیچ یک از شما تا ایمان به مقدرات نداشته باشید، مؤمن نخواهید بود.

«توحید صدوق، ص ۲۸۰»