فلاح السائل و نجاح المسائل

معرفى اجمالى

« فلاح السائل و نجاح المسائل»، به زبان عربى، نوشته سيد رضى الدين، على بن موسى بن طاووس حلى، متوفاى 664 ق، در موضوع ادعيه و اعمال شبانه روزى است.

 مؤلف محترم، پيرامون علت تأليف اين كتاب، جملاتى با اين مضمون نوشته است:« من در كتاب« المصباح الكبير» شيخ طوسى خير فراوانى ديدم و پس از آن به مطالب مهمى دست يافتم كه تتمه اى بر كتاب مذكور قلمداد مى شد… لذا تصميم گرفتم گزيده اى از آنچه را كه برايم روايت شده يا بر آن واقف گرديده ام… در كتابى گرد آورم…»

ساختار

 كتاب، مشتمل بر يك مقدمه و 30 فصل است.

 سيد بن طاوس، در هر فصل، متن روايات را ذكر كرده و در مواردى كه نياز به توضيح بوده، توضيحى مفصل يا خلاصه ذكر كرده و اعمال و اوراد را خيلى واضح بيان كرده است.

 وى، در پاره اى موارد، سلسله اسناد روايات و مأخذ نقل آنها را دقيقا ذكر كرده و در جايى كه سند نياورده، ولى روايت، سند داشته، گفته است:« بحذف الأسناد» تا معلوم شود روايت، مرسله و مقطوعه نيست و در بسيارى از موارد هم آغاز سند و طريق خود را براى پرهيز از اطاله كلام، ذكر نمى كند و به ذكر طريق خود به آنچه جدش، شيخ طوسى روايت كرده، اكتفا مى نمايد.

گزارش محتوا

 مؤلف، در فصل اول، روايتى را در عظمت نماز و وخامت حال كسى كه آن را سبك بشمارد، ذكر نموده است.

 در فصل دوم، روايتى را در ذكر ويژگى هاى نمازى كه انسان را از خطا و زشتى بازمى دارد، نقل كرده است.

 در فصل سوم، آياتى از قرآن كريم را كه با صراحت، از فضيلت دعا سخن مى گويند، ذكر كرده و به توضيح و تفسير آنها پرداخته است.

 در فصل چهارم، اخبارى را در فضيلت دعا نقل كرده است؛ رواياتى همچون: عن على(علیه السلام) قال:« احب الاعمال الى الله سبحانه فى الارض الدعاء…»

 در فصل پنجم، به نقل رواياتى كه بر افضليت دعا و مناجات نسبت به تلاوت قرآن دلالت دارد، پرداخته است.

 در فصل ششم، از راه عقل، به بحث در مورد صفاتى كه شايسته است دعا كننده واجد آنها باشد، همت گمارده است.

 در فصل هفتم، صفات و ويژگى هاى دعا كننده را از راه نقل پى گيرى كرده است.

 در فصل هشتم، با نقل چند روايت و توضيحاتى در ذيل آنها از فوايد تداوم در مناجات و بسيار راز و نياز كردن و فضيلت دعا براى برادران دينى خويش و پيشوايان رستگارى و نجات، سخن به ميان آورده است.

 فصل 9 تا 14 را به بحث از مقدمات و اقسام و ويژگى ها و صفات طهارت اختصاص داده است.

 در فصل 15 تا 29، پيرامون نمازهاى واجب و مستحب و نوافل يوميه و ادعيه و تعقيبات و أذكار مختلف بحث كرده است.

 در فصل 30، مباحث و رواياتى را در باره آنچه شايسته است آدمى قبل از خواب و در هنگام بيدار شدن در خلال خواب، انجام دهد، ذكر كرده است.

وضعيت كتاب

 كتاب« فلاح السائل»، در اصل، توسط مصنف آن، در 2 جلد تنظيم شده و در ابتداى كتاب نيز فهرست ابواب هر دو جلد ذكر گرديده، اما در چاپ حاضر( و ظاهرا نسخه هاى خطى موجود)، تنها جلد اول كتاب كه شامل فصل اول تا سى ام است، وجود دارد و متأسفانه هيچ اثرى از جلد دوم كتاب در اين چاپ و نسخه هاى خطى آن يافت نشده است.

 در آخر نسخه موجود در برنامه، سخن ناشر و فهرست فصول ذكر شده است.