فضيلت صلوات بر پيامبر و آل پیامبر (ص)

 یکی از دعاها فرستادن صلوات بر پیامبر و آل  پیامبر است. خداوند متعال فرموده است: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً»؛[1]  خداوند و فرشتگانش بر پيامبر درود مى‏فرستند، اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد بر او درود فرستيد و سلام گوييد و تسليم فرمانش باشيد.

روايت كرده ‏اند روزى پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم  وارد شد  در حالى كه اثر خوشحالى در چهره آن حضرت ديده مى‏شد، فرمود: «جبرئيل بر من وارد شد و گفت: خداوند متعال مى‏فرمايد: آيا راضى نمى‏شوى كه از امّتت هر كس بر تو صلوات بفرستد من ده صلوات بر او بفرستم، و هر كس از امّتت به تو سلام گويد من ده سلام به او گويم».[2] روایاتی از رسول گرامی اسلام  در فضیلت صلوات در متون اهل سنت نقل شده که به آنها اشاره می شود:

  1. «هر كس بر من صلوات بفرستد مادام كه صلوات مى‏ فرستد فرشتگان بر او درود مى‏ فرستند خواه بنده كم گويد و خواه بسيار.»[3]
  2. «سزاوارترين مردمان به من كسى است كه بر من بيشتر صلوات بفرستد.»[4]
  3. «مؤمن را از بخل همين بس كه در نزد او نام من برده شود و بر من صلوات نفرستد.»[5]
  4. «در روز جمعه بر من زياد صلوات بفرستيد.»[6]
  5. «هر كس از امّتم بر من صلوات بفرستد ده حسنه براى او ثبت و ده گناه از نامه عمل او محو مى‏ گردد.»[7]
  6. «هر كس به هنگامى كه اذان و اقامه را مى‏شنود بگويد: اللّهم ربّ هذه الدّعوة التّامة و الصّلاة القائمة صلّ على محمّد عبدك و رسولك و أعطه الوسيلة والفضيلة و الشّفاعة يوم القيامة، شفاعت من او را فرا مى‏ گيرد.»[8]
  7. «هر كس در كتابى بر من صلوات بفرستد مادام كه نامم در آن كتاب است فرشتگان براى او طلب آمرزش مى‏ كنند.»[9]
  8. «در زمين فرشتگانى است كه در گردشند و سلام امّتم را به من مى‏رسانند.»[10]
  9. «هر كس بر من سلام كند خداوند روحم را به من برمى‏ گرداند تا پاسخ سلام او را بدهم.»[11]

يكى از بزرگان گفته است: من احاديث را مى‏نوشتم و در آن صلوات بر پيامبر  صلی الله علیه و آله و سلم  را ذكر مى‏ كردم، ليكن سلام را نمى ‏نوشتم. پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم  را به خواب ديدم، فرمود: «آيا در كتابت صلوات را بر من كامل نمى فرستى؟» من پس از آن هر چه نوشتم صلوات و سلام را بر آن حضرت ذكر كردم.[12]

در متون حدیثی شیعه نیز روایاتی در این خصوص نقل شده است:

  1. كافى از ابى بصير روايت كرده كه گفته است ابو عبد اللّه علیه السلام فرمود: «هنگامى كه نام پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم  برده شود بر او زياد صلوات بفرستيد، زيرا هر كس يك صلوات بر پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم  بفرستد خداوند هزار بار در هزار صف از فرشتگان بر او صلوات مى ‏فرستد، و بر اثر صلوات خداوند و فرشتگان چيزى از آفريدگان نمى ‏ماند جز اين كه بر اين بنده درود مى ‏فرستد، و هر كس در اين فضيلت رغبت نكند نادان و مغرور است و خداوند و پيامبر و خاندانش از او بيزارند.»[13]
  2. از ابى عبد اللّه علیه السلام روايت شده كه پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «كسى كه بر من صلوات بفرستد خداوند و فرشتگانش بر او صلوات مى‏فرستند، هر كه خواهد كم و هر كه خواهد زياد فرستد.»[14]
  3. و نيز از آن حضرت نقل شده كه پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «صلوات بر من و خاندانم نفاق را برطرف مى‏ كند.»[15]
  4. و نيز از آن حضرت نقل شده كه پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «صداهايتان را با صلوات بر من بلند كنيد كه نفاق را از ميان مى‏ برد.»[16]
  5. و نيز آن حضرت فرموده است: «كسى كه ده صلوات بر محمّد و آل او بفرستد خداوند و فرشتگانش صد صلوات بر او مى‏ فرستند و كسى كه صد صلوات بر محمّد و آل او بفرستد خداوند و فرشتگانش هزار صلوات بر او مى‏ فرستند. آيا گفتار خداوند را نشنيده‏اى كه فرموده است: هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً».[17]
  6. از امام باقر يا امام صادق علیهماالسلام روايت شده كه فرموده است: «هيچ چيزى در ترازوى عمل سنگين‏ تر از صلوات بر محمّد و آل محمّد صلی الله علیه و آله و سلم نيست. همانا كسى باشد كه روز قيامت اعمالش را در ترازو مى‏ گذارند و سبك باشد. پس پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم ثواب صلوات بر او را بيرون مى‏ آورد و در ترازو مى ‏نهد به سبب آن سنگين مى‏ گردد و بر كفّه ديگر مى‏ چربد.»[18]
  7. عبد السّلام بن نعيم گفته است: به ابى عبد اللّه علیه السلام عرض كردم: من وارد خانه (كعبه) شدم و هيچ دعايى جز صلوات بر محمّد و آل او به خاطر نداشتم، فرمود: «بدان هيچ كس مانند تو (در فضيلت و ثواب) از خانه بيرون نيامده است.»[19]
  8. عبيد اللّه بن عبد اللّه دهقان گفته است: خدمت حضرت رضا علیه السلام شرفياب شدم، آن حضرت به من فرمود: «معناى گفتار خداوند كه فرموده است: وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى‏[20] چيست؟» عرض كردم: يعنى هر زمان نام پروردگارش را به ياد آورد نماز گزارد، فرمود: اگر چنين است خداوند تكليفى نابجا و طاقت ‏فرسا كرده است، عرض كردم: قربانت شوم پس معناى آن چگونه است؟ فرمود: «هر زمان نام پروردگارش را ياد كند بر محمّد و آل او صلوات فرستد.»[21]
  9. از ابى عبد اللّه علیه السلام روايت شده كه فرموده است: «هرگاه يكى از شما نماز بخواند و در نمازش نام پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم  و آل او را نبرد با اين نماز راهى غير از راه بهشت مى‏ رود.» پيامبر خدا  صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «هر كس نام من نزد او برده شود و بر من صلوات نفرستد به دوزخ مى ‏رود و خداوند او را (از رحمت خود) دور مى‏ كند»؛ و فرمود: «هر كس نام من نزد او برده شود و فرستادن صلوات را بر من فراموش كند راه بهشت را گم كرده است.»[22]

10 از امام صادق علیه السلام  روايت شده كه پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم  فرموده است: «هر كس من نزدش نام برده شوم و فراموش كند كه بر من صلوات بفرستد خداوند او را به راهى غير از راه بهشت خواهد برد.»[23]

  1. و نيز امام صادق علیه السلام فرموده است: «پدرم شنيد مردى به پرده كعبه درآويخته و مى‏گويد: اللّهم صلّ على محمّد. پدرم به او فرمود: اى بنده خدا صلوات را ناقص مگو و به حقّ ما ستم مكن، بگو اللّهم صلّ على محمّد و أهل بيته.»[24]

[1] . احزاب/ 56.

[2] . سنن دارمى، ج 2، ص 317؛ المصابيح بغوى، ج 1، ص 64.

[3] . سنن ابن ماجه از عامر بن ربيعه از پدرش، شماره 907.

[4] . ترمذى، ج 2، ص 269 و آن را حديثى حسن دانسته است؛ ابن حبّان از ابن مسعود؛ الدّر المنثور، ج 5، ص 218.

[5] . مسند احمد، ج 1، ص 201 از حسين بن على( ع)؛ ترمذى، ج 13، ص 63، از على( ع) با الفاظ ديگرى.

[6] . سنن ابو داود، ج 1، ص 241، ضمن حديثى ديگر، ابن ابى شيبه و ابن مردويه او اضافه كرده كه فرموده است: … زيرا بر من عرضه مى‏شود»؛ الدّر المنثور، ج 5، ص 219.

[7] . ابو يعلى به نحوى ديگر، مجمع الزوائد، ج 10، ص 161، نسائى در باب« في اليوم و اللّيلة» با اضافه‏اى، المغنّى.

[8] . صحيح بخارى، ج 1، ص 150 با اختلاف كمى در الفاظ؛ اوسط طبرانى؛ مجمع الزوائد، ج 1، ص 333.

[9] . اوسط طبرانى؛ ابو الشيخ در الثّواب و المستغفرى در« الدّعوات» از حديث ابى هريره با سند ضعيف، المغنى.

[10] . سنن دارمى، ج 2، ص 317؛ المصابيح بغوى، ج 1، ص 64.

[11] . ابو داود، ج 1، ص 470؛ الدّعوات الكبير بيهقى؛ مشكاة المصابيح، ص 86؛ اوسط طبرانى، مجمع الزوائد، ج 10، ص 162.

[12] . راه روشن؛ ترجمه المحجة البيضاء فى تهذيب الإحياء، ج‏2، ص: 430.

[13] . همان مأخذ، ج 2، ص 492، شماره 6.

[14] . همان مأخذ، ج 2، ص 492، شماره 7.

[15]. كافى، ج 2، ص 492، شماره 8.

[16] . همان مأخذ، ج 2، ص 493، شماره 13.

[17] .همان مأخذ، ج 2، ص 493، شماره 13.

[18] . همان مأخذ، ج 2، ص 494، شماره 15.

[19] . همان مأخذ، ج 2، ص 494، شماره 17.

[20] . اعلى/ 15: و نام پروردگارش را به ياد آورد و نماز بخواند.

[21] . همان مأخذ، ج 2، ص 494، شماره 18.

[22] . همان مأخذ، ج 2، ص 495.

[23] . همان مأخذ، ج 2، ص 495، شماره 20، اين حديث گوياى اين است كه فراموشى مجازاتى است از سوى حقّ تعالى در برابر برخى اعمال زشت بنده كه سبب محروميّت وى از اين فضيلت شده است. هر چند فراموشى به دليل: رفع عن امتى الخطأ و النّسيان … مجازات ندارد.

[24] . همان مأخذ، ج 2، ص 495، شماره 21.