فضائل امام علی علیه السلام

۱-«نشان اللهی»

امام على علیه السّلام فرمودند:

ما للّه عزّ وجلّ آیهٌ هِی أکبرُ مِنّی ؛

خداوند عز و جل را آیتى بزرگتر از من نیست.

«الکافی: ۱ / ۲۰۷ / ۳ »

 

۲-«فرمانبرداری ازخدا»

امام على علیه السّلام فرمودند:

واللّه ، لَأنْ أبِیتَ على حَسَکِ السَّعْدانِ مُسَهَّدا أو اُجَرّ فی الأغْلالِ مُصَفَّدا أحَبُّ إلیَّ مِن أنْ ألقَى اللّه ورسولَه یومَ القیامهِظالما… . واللّه ، لو اُعْطیتُ الأقالِیمَ السَّبعهَ بما تَحتَ أفلاکِها على أن أعصِیَ اللّه فی نَمْلهٍ أسْلُبُها جُلْبَ شَعیرهٍ ما فَعَلْتُه ؛

به خدا سوگند اگر شب را بر روى اشتر خار تا صبح بیدار مانم و مرا در کُند و زنجیرها کت بسته بکشند خوش تر دارم از این که در روز رستاخیز، خدا و پیامبرش را با عنوان ستمکار دیدار کنم… . به خدا سوگند اگر هفت اقلیم را با آنچه زیر آسمانهاى آنهاست به من دهند تا با گرفتن پوست جوى از دهان مورچه اى خدا را نافرمانى کنم چنین نخواهم کرد.

«نهج البلاغه: الخطبه ۲۲۴ »

 

۳-«چراغ در تاریکی»

امام على (علیه السّلام) فرمودند:

إنّما مَثَلی بینَکُم کالسِّراجِ فی الظُّلمَهِ ، یَستَضیءُ بها مَن وَلَجَها ؛

همانا حکایت من در میان شما همچون چراغ در تاریکى است که هر کس به حریم آن درآید از نور آن روشنایى مى گیرد.

«غرر الحکم: ۸۸۸۳ »

 

۴-«فضایل امام علی(ع)»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا الهادی ، وأنا المُهتَدی ، وأناأبو الیَتامى والمَساکینِ ، وزوجُ الأراملِ ، وأنا مَلْجَأُ کلِّ ضعیفٍ ، ومأمَنُ کلِّ خائفٍ ، وأنا قائدُ المؤمنینَ إلَى الجنّهِ ، وأنا حَبلُ اللّه المتینُ، وأنا عُروَهُ اللّه الوُثْقى ، وکلمهُ التَّقوى ، وأنا عَینُ اللّه ، ولسانُهُ الصّادقُ ، ویَدُهُ ؛

من رهنمایم، من ره یافته ام. پدر یتیمان و مستمندانم ، سرپرست بیوه زنانم، پشت و پناه هر ناتوانى هستم و مأمن هر وحشتزده اى؛ من رهنماى مؤمنان به سوى بهشتم، ریسمان استوار خدایم، حلقه و دستاویز محکم خدایم و کلمه تقوا؛ من چشم خدایم و زبان راستگوى او و دست او.

«التوحید: ۱۶۴ / ۲ »

 

۵-«نبائ عظیم»

امام على علیه السّلام فرمودند:

إنّی فیکُم أیُّها النّاسُ کهارونَ فی آلِ فِرعونَ ، وکبابِ حِطّهٍ فی بنی إسرائیلَ ، وکسفینهِ نوحٍ علیه السلام فی قومِ نوحٍ ، وإنّی النّبأُ الأعظمُ، والصِّدّیقُ الأکبرُ ، وعن قلیلٍ ستَعْلَمونَ ما تُوعَدونَ ؛

اى مردم! همانا من در میان شما مانند هارونم در میان فرعونیان و همچون باب حطّه ام در میان بنى اسرائیل و چونان کشتى نوح علیه السلام در میان قوم نوح، منم آن «نبأ» اعظم و آن صدّیق اکبر. و بزودى آنچه را وعده داده شده اید خواهید دانست.

«تنبیه الخواطر: ۲ / ۴۱ »

 

۶-«توانایی علم امام»

امام علی علیه السّلام فرمودند:

یامعشرَ النّاسِ، سَلُونی قبلَ أن تَفْقِدونی ، سَلُونی فإنّ عندی عِلمَ الأوَّلینَ والآخِرِینَ. أمَا واللّه ِ لو ثُنِیَ لی الوِسادُ لَحَکَمْتُ بینَ أهلِ التّوارهِ بتَوراتِهم … ـ ثُمّ قالَ: ـ سَلُونی قبلَ أن تَفْقِدونی ، فوالّذی فَلَقَ الحَبّهَ وبَرأَ النَّسَمَهَ لو سَألتُمونی عن آیهٍ آیهٍ لأخبَرتُکُم بوقتِ نُزولِها وفی مَن نَزلَتْ ؛

اى مردم! پیش از آن که مرا از دست دهید از من بپرسید . از من سؤال کنید ؛ زیرا دانش اولین و آخرین نزد من است. سوگند به خدا که اگر بر مسند داورى تکیه زنم میان پیروان تورات بر اساس تورات آنان داورى مى کنم و … [آن گاه فرمودند:] از من بپرسید پیش از آن که مرا از دست دهید. سوگند به آن که دانه را شکافت و انسان را آفرید اگر از آیه آیه قرآن از من بپرسید به شما خواهم گفت که چه وقت و درباره چه کسى نازل شده است.

«الإرشاد: ۱ / ۳۵ »

 

۷-«عدالت»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

کَفِّی وکَفُّ علیٍّ فی العَدلِ سَواءٌ ؛

دست من و دست على در [ اجراى] عدالت یکسان است.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۳۶۹ / ۸۹۶۳ »

 

۸-«یک روح دردو بدن»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

إنّ علِیّا لَحْمُهُ مِن لَحْمی ودَمُهُ مِن دَمی ؛

همانا گوشت على از گوشت من است و خون او از خون من.

«کنز العمّال: ۳۲۹۳۶ »

 

۹-«همراه پیامبر»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

علیٌّ مِنّی بمنزلهِ رَأسی مِن بَدَنی؛

على نسبت به من به منزله سر من است براى پیکرم.

«کنز العمّال: ۳۲۹۱۴»

 

۱۰-«علم موروثی»

امام صادق علیه السّلام فرمودند:

إنّ علِیّا کانَ عالِما والعلمُ یُتوارَثُ ، ولَن یَهْلِکَ عالِمٌ إلّا بَقِیَ مِن بَعدِهِ مَن یَعلَمُ عِلمَهُ أو ما شاءَ اللّه ؛

امام على علیه السلام عالم بود، و علم ، ارث برده مى شود. هرگز عالمى نمى میرد مگر آن که پس از او کسى مى ماند که علم او یا آنچه را خدا خواهد، بداند.

«الکافی: ۱ / ۲۲۱ / ۱»

 

۱۱-«یک روح»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

علیٌّ مِنّی وأنا مِنهُ ؛

على از من است و من از اویم.

«سنن ابن ماجه: ۱ / ۴۴ / ۱۱۹»

 

۱۲-«اخوت»

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله به امام على علیه السلام فرمودند:

أنتَ أخی فی الدُّنیا والآخِرَهِ؛

تو در دنیا و آخرت برادر من هستى.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۵۲ / ۸۳۸۵ »

 

۱۳-«ریشه های درخت»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

أنا وعلیٌّ مِن شَجَرهٍ واحدهٍ ، والنّاسُ مِن أشجارٍ شَتّى ؛

من و على از یک درختیم و دیگر مردمان از درختهاى گوناگون.

«کنز العمّال: ۳۲۹۴۳»

 

۱۴-«درب حکمت»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

أنا دارُ الحِکمهِ وعلیٌّ بابُها؛

من سراى حکمتم و على دَرِ آن است.

«کنزالعمال، ح ۳۲۸۸۹».

 

۱۵-«ورود از دروازه»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

أنا مدینهُ العلمِ وعلیٌّ بابُها ، فمَن أرادَ العلمَ فلْیَأتِ البابَ ؛

من شهر علم هستم و على دروازه آن است. پس، هر که علم مى خواهد، باید از دروازه درآید.

«کنز العمّال: ۳۲۸۹۰ »

 

۱۶-«همراهی حق»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

علیٌّ مَع الحقِّ والقرآنِ ، والحقُّ والقرآنُ معَ علیٍّ ، ولن یَتَفَرَّقا حتّى یَرِدا علَیّ الحوضَ ؛

على با حق و با قرآن است و حق و قرآن با على، و هرگز از هم جدا نمى شوند تا کنار حوض، نزدم آیند.

«فرائد السمطین: ۱ / ۱۷۷ / ۱۴۰»

 

۱۷-«حکمت»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

أنا میزانُ الحِکمَهِ وَعَلیٌّ لِسانُهُ؛

من ترازوى حکمتم و على زبانه آن .

«الغدیر: ۶ / ۸۰ »

 

۱۸-«همراهی تا قیامت»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

علیٌّ معَ الحقِّ والحقُّ معَ علیٍّ ، ولن یَتَفَرّقا حتّى یَرِدا علَیَّ الحوضَ یومَ القیامهِ ؛

على با حق و حق با على است و هرگز از هم جدا نمى شوند تا در روز قیامت کنار حوض (کوثر) نزدم آیند.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۴۹ / ۹۰۲۵»

 

۱۹-«ولایت بر مومنین»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

إنّ علیّا منّی وأنا مِنهُ ، وهُو ولیُّ کلِّ مؤمنٍ بَعدی؛

على از من است و من از او. او بعد از من ولىّ هر مؤمنى است.

«تاریخ دمشق: ۴۲/۱۹۷/۸۶۶۳ »

 

۲۰-«کنجکاوی در حدیث»

امام علی علیه السلام فرمودند :

لَیسَ کُلُّ أصحابِ رَسولِ اللّه‏ِ صلّی اللّه علیه و آله مَن کانَ یَسأَلُهُ ویَستَفهِمُهُ ، حَتّى إن کانوا لَیُحِبّونَ أن یَجیءَ الأَعرابِیُّ والطّارِئُ فَیَسأَلَهُ علیه ‏السلام حَتّى یَسمَعوا . وکانَ لا یَمُرُّ بی مِن ذلِکَ شَیءٌ إلاّ سَأَلتُهُ عنهُ وحَفِظتُهُ ؛

چنین نبود که همه اصحاب رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله از آن حضرت پرسیده و براى فهم آن کنجکاوى نمایند، حتى که دوست داشتند بادیه ‏نشین و غریبى از راه برسد و از آن حضرت بپرسد تا ایشان بشنوند، ولى در این باب چیزى بر من نگذشت مگر این که از آن حضرت پرسیده و آن را حفظ کردم.

«از نهج البلاغه، خطبه ۲۱۰ »

 

۲۱- «حق دنباله رو علی»

پیامبر اکرم صلّى الله علیه و آله فرمودند:

الحقُّ مع علیٍّ أیْنَما مالَ ؛

حق با على است هر جا که رو کند.

«الکافی: ۱ / ۲۹۴ / ۱ »

 

۲۲-«قرآن وعلی»

امام علی علیه السلام فرمودند :

سَلونی عَن کِتابِ اللّه‏ِ ، فَإِنَّهُ لَیسَ مِن آیَهٍ إلاّ وقَد عَرَفتُ بِلَیلٍ نَزَلَت أم بِنَهارٍ ، فی سَهلٍ أم فی جَبَلٍ ؛

پیرامون کتاب خدا از من بپرسید، چه، آیه‏ اى نازل نشده است مگر آن که من مى‏ دانم در شب فرود آمده یا در روز و در دشت یا در کوهستان.

«امالی مفید، ص ۱۵۲»

 

۲۳-«علوم اهلبیت»

امام علی علیه السلام فرمودند :

تَاللّه‏ِ ، لَقَد عُلِّمتُ تَبلیغَ الرِّسالاتِ ، وإتمامَ العِداتِ ، وتَمامَ الکَلِماتِ ، و عِندَنا أهلَ البَیتِ أبوابُ الحِکَمِ ، وضِیاءُ الأَمرِ ؛

سوگند به خدا، رساندن پیغام ها و وفاى به وعده‏ ها و همه معانى را یاد گرفتم و ابواب علم و معرفت و راه روشن در نزد ما اهل بیت است.

«از نهج البلاغه، خطبه ۱۲۰»

 

۲۴-«تاسی از پیشوا»

امام على علیه السّلام فرمودند:

إنَّ اللّه جَعَلَنی إماما لِخَلْقِهِ ، فَفَرَضَ عَلَیَّ التَّقْدیرَ فی نَفْسی ومَطْعَمی ومَشْرَبی ومَلْبَسی کَضُعَفاءِ النّاسِ، کَیْیَقْتَدیَ الفقیرُ بِفَقْری، ولا یُطْغِیَ الغَنِیَّ غِناهُ؛

خداوند مرا پیشواى خلق خود قرار داد. از این رو، بر من واجب کرد که درباره خودم و خورد و خوراک و پوشاکم همانند مردمان تنگدست باشم تا نادار به نادارى من تأسى جوید و توانگر را توانگرى اش به طغیان و سرکشى نکشاند.

«بحار الأنوار: ۴۰ / ۳۳۶ / ۱۷ »

 

۲۵-«حافظ قرآن»

امام علی علیه السلام فرمودند :

ما نَزَلَت عَلى رَسولِ اللّه‏ِ اکرم صلّی اللّه علیه و آله آیَهٌ مِنَ القُرآنِ إلاّ أقرَأَنی ها وأملاها عَلَیَّ فَکَتَبتُ ها بِخَطّی ، وعَلَّمَنی تَأویلَ ها وتَفسیرَها ، وناسِخَها ومَنسوخَ ها ، ومُحکَمَ ها ومُتشابِهَ ها ، وخاصَّ ها وعامَّ ها؛

آیه ‏اى از قرآن بر پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله نازل نشده است مگر آن که قرائت آن را به من آموخته و بر من‏ املا فرموده و من آنها را با خطّ خود نوشته ‏ام و تأویل و تفسیر و ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و خاصّ و عامّ آن را به من یاد داده است.

«اصول کافی، ج ۱، ص ۶۴ »

 

۲۶-«دانش عمیق»

امام على علیه السّلام فرمودند:

اندَمَجْتُ على مَکْنونِ عِلمٍ لو بُحْتُ بهِ لاضْطَرَبْتُمُ اضْطِرابَ الأرشِیَهِ فِی الطَّوِیِّ البعیدهِ ؛

دانشى در سینه نهان دارم که اگر آن را آشکار سازم همچون ریسمانهاى دلوِ آویخته در چاهى عمیق به لرزه درمى آیید.

«نهج البلاغه: الخطبه ۵ »

 

۳۷-«مظهر عجایب»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا عَلَمُ الهُدى ، وکَهْفُ التُّقى ، ومَحَلُّ السَّخاءِ ، وبَحرُ النَّدى ، وطَودُ النُّهى ؛

من پرچم هدایتم، و پناهگاه پرهیزگارى، و جایگاه سخاوت، و دریاى جود و جوانمردى، و کوه خِرد.

«نهج السعاده: ۳ / ۷۹ »

 

۲۸-«ظلم ناحق»

امام على علیه السّلام فرمودند:

ما لَقِیَ أحدٌ مِن النّاسِ ما لَقِیتُ ؛

ظلمى که به من رسیده به احدى از مردم نرسیده است.

«شرح نهج البلاغه: ۴ / ۱۰۳ »

 

۲۹-«ستم عکس»

امام على علیه السّلام فرمودند:

کنتُ أرى أنّ الوالیَ یَظلِمُ الرَّعیّهَ ، فإذا الرّعِیّهُ تَظلِمُ الوالیَ ؛

من فکر مى کردم که والى بر مردم ستم مى کند اما اکنون مى بینم که مردم بر والى ستم روا مى دارند.

 

۳۰-«تنها مظلوم عالم»

امام على علیه السّلام فرمودند:

ما زِلْتُ مُذ قُبِضَ رسولُ اللّه صلى الله علیه و آله مظلوما ؛

از همان زمان که پیامبر خدا صلى الله علیه و آله رحلت کرد همواره مظلوم بوده ام.

«خصائص الأئمّه علیهم السلام: ۹۹ »

 

۳۱-«شجاعت در جنگ آوری»

امام على علیه السّلام فرمودند:

إنّی لَم أفِرَّ مِنَ الزَّحفِ قَطُّ ، ولَم یُبارِزْنی أحدٌ إلّا سَقَیتُ الأرضَ مِن دَمِهِ ؛

همانا من هرگز از میدان جنگ و جهاد نگریخته ام و هیچ کس به پیکار من نیامد مگر آن که زمین را از خونش سیراب کردم.

«الخصال: ۵۸۰ / ۱ »

 

۳۲-«ظاهر فریبکار»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا الّذی أهَنْتُ الدُّنیا ؛

منم که دنیا را خوار و بی مقدار شمردم.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۸۹ »

 

۳۳-«یار باوفا»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا صِنْوُ رسولِ اللّه ، والسّابقُ إلَى الإسلامِ ، وکاسِرُ الأصنامِ ، ومُجاهِدُ الکُفّارِ ، وقامِعُ الأضدادِ ؛

من یار و برادر مهربان پیامبر خدایم و پیشگام در اسلام و شکننده بتها و ستیزنده با کافران و براندازنده دشمنان دین.

«غرر الحکم: ۳۷۶۱ »

 

۳۴-«پیش قدم در عمل»

«کنز العمّال: ۳۶۵۴۱»

امام على علیه السّلام فرمودند:

إنّیلا أحُثُّکُم على طاعهٍ إلّا وأسْبِقُکُم إلَیها ، ولا أنْهاکُم عن معصیهٍ إلّا وأتَناهى قَبلَکُم عنها ؛

همانا من، شما را به طاعتى وا نمى دارم مگر آن که خود جلوتر از شما آن را انجام مى دهم و از گناهى باز نمى دارم جز آن که خودم پیش از شما از آن باز مى ایستم.

«غرر الحکم: ۳۷۸۱ »

 

۳۵-«راه نجات»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا قَسیمُ اللّه بینَ الجَنّهِ والنّارِ ، لا یَدخُلُهاداخِلٌ إلّا على حَدِّ قَسْمی ، وأنا الفاروقُ الأکبرُ ، وأنا الإمامُ لِمَن بَعدِی ، والمُؤَدِّی عَمَّن کانَ قَبلی ؛

من از جانب خدا قسمت کننده بهشت و دوزخم . هیچ کس وارد آن نمى شود مگر به تقسیم من. منم فاروق اکبر (بزرگترین جداساز حق و باطل)، منم امام مردم پس از خودم، و اداکننده از جانب کسى که پیش از من بود (یعنى پیامبر خدا صلى الله علیه و آله ).

«الکافی: ۱ / ۱۹۸ / ۳ »

 

۳۶-«علی اسطوره عالم»

امام على علیه السّلام فرمودند:

قالَ رسولُ اللّه صلى الله علیه و آله: لَوْلاکَ یا علِیّ، ما عُرِفَ المؤمنونَ مِنْ بَعْدی

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمودند: اى على ! اگر تو نبودى بعد از من مؤمنان شناخته نمى شدند .

«کنز العمّال: ۳۶۴۷۷»

 

۳۷-«رهبر عادل»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنَا یَعسوبُ المُؤمِنینَ ، وَالمالُ یَعسوبُ الُفجّارِ ؛

من پیشواى مؤمنانم و مال و دارایى ، زمامدار فاجران .

«نهج البلاغه: الحکمه ۳۱۶ »

 

۳۸-«نخستین شیعه»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا أوَّلُ مَن أسلَمَ ؛

من نخستین کسى هستم که اسلام آوردم.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۳۱ »

 

۳۹-«نخستین عابد»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا أوَّلُ مَن صَلّى مَع النّبیِّ صلى الله علیه و آله ؛

من نخستین کسى هستم که با پیامبر صلى الله علیه و آله نماز گزارد.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۳۱ »

 

۴۰-«منتقم قیامت»

امام على علیه السّلام فرمودند:

أنا أوَّلُ مَن یَجْثو لِلخُصومَهِ بینَ یدَیِ اللّه عزّ وجلّ یومَ القیامهِ ؛

من نخستین کسى هستم که در روز قیامت براى دادخواهى [ از دشمنان ] در برابر خداوند عز و جل بر زانو مى نشیند.

«تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۷۵ »