عيد قربان 10 ذی الحجه

 انسان موحد كه به حكم وقوف در عرفات و مشعر به مقام والاي معرفت الله و خداشناسي كامل رسيده و تمام تمايلات نفساني در نظرش خاك و سنگ آمده و غرق در درياي محبت خالق بي همتا و مهربان شده، طبيعي است كه از كشتن و سربريدن هر موجودي كه سر راه بر او گرفته و مانع رسيدن به قرب الهي ست، دريغ و مضايقه نخواهد داشت. اگر چه آن موجود فرزند عزيز و يا جان خود و خواهشهاي درونش باشد. نام ديگر عيد قربان، عيد اضحي و عيد خون است. روز اثبات عشق و تسليم در برابر امر الهي، روز آزمايش و امتحان حضرت ابراهيم و حضرت اسماعيل (علیه السلام) كه از آن سربلند بيرون آمدند.[1]  «فَلَمّا اَسْلَما وَتَلّهُ لِلجَبينِ وَنادَيناهُ اَنْ يا اِبراهيم، قَد صَدّقتَ الرُّؤيا اِنّا كَذلِكَ نَجزِي المُحسِنين»[2] «…هان اي ابراهيم به خوبي انجام وظيفه كردي و ما نيكوكاران را اينچنين پاداش خواهيم داد».

مني و اعمال آن مني محلي است كه حجاج صبح عيد قربان جهت انجام اعمال آن به آنجا وارد مي‌شوند. اعمال مني عبارت است از: 1-رمي جمره؛ 2-قرباني؛ 3-حلق و تقصير.[3] قرباني پس از رمي جمره عقبه انجام مي گيرد. معني قربان و قرباني، هر عملي كه انسان به وسيله آن بخواهد خود را به رحمت الهي نزديك كند. خداوند در قرآن مجيد راجع به قرباني چنين مي‌فرمايد:   «وَالبُدنَ جَعَلناها لَكُم مِن شَعائِر الله»   بُدن و بَدَنة به منزله شتران قرباني است.[4] يعني اين قربانيان را قرار داديم، چون جزو شعائر الهي است؛ يعني اين قربانيها از شعارهاي ديني مي‌باشد. داستان قرباني چون شب هشتم ذي الحجه (شب ترويه) فرا رسيد، حضرت ابراهيم بعد از انجام وظائف عبادي، سر بر بالين استراحت نهاد و در خواب به او ندا شد: اي خليل گر تشنۀ وصال مائي برخيز و با كارد تيز فرزند دلبند خود را قرباني كن! ابراهيم از هيبت اين خطاب بيدار شده و با خود گفت آيا اين امر رحماني است يا وسوسه شيطاني؟ شب عرفه نيز همان خواب را ديد و در شب نحر (عيد قربان) نيز همين خواب را ديد و يقين او زياد شد و صبح روز عيد قربان ابراهيم خليل با همسرش هاجر وداع كرده و با اسماعيل از خانه به سوي مني روي نهادند. وقتي به مني رسيدند، جريان خواب خود را به فرزندش بازگو كرد و اسماعيل در واکنش به اين سخن پدر چنين گفت: اي پدر بزرگوار من اگر هزار جان داشتم، همه را به فرمان الهي قربان مي‌كردم و تسليم امر الهي مي‌شدم.

ابراهيم چون در مني به جمره اول رسيد، شيطان آمد كه او را تعرض كند، هفت سنگ به سوي او انداخت و در جمره دوم و سوم هم هفت سنگ پرتاب كرد. اين رمي جمرات ثلث از جمله مناسك حج شد. پس هنگامي كه پدر و پسر حكم خدا را گردن نهادند، ابراهيم پيشاني پسر را بر زمين نهاد و تيغ تيز بر حلق او گذارد اما ذره‌اي از پوست و گوشت و رگ او بريده نشد و سرانجام از طرف حق سبحانه و تعالي ندا آمد كه عمل ابراهيم مقبول درگاه ما شد و آنرا پسنديديم.[5]   اعمال شب عيد قربان از امام صادق (عليه السلام) روايت شده كه از پدرانش چنين نقل فرمودند:[6]   «امام علي (علیه السلام) دوست داشت چهار شب از سال، خود را فارغ نمايد؛ شب اول رجب، شب نيمه شعبان، شب عيد فطر و شب عيد قربان»   ممكن است منظور از فراغت، فراغت براي عبادت در آن با زنده نگهداشتن آن باشد. بلكه به قرينه احاديث مشابه ظاهراً منظور همين است. زنده نگهداشتن آن عبارت از فارغ ساختن نفس، قلب و اعضاي بدن در خدمت به خداوند متعال است، به اين صورت كه دل او در ياد خدا بوده، بدنش مشغول فرمانبرداري و عبادت خدا بوده و در طول شب هيچ چيزي حتي مناجات، او را از خداوند غافل ننمايد؛ مگر اينكه مشغول شدن به اين مناجات نيز براي خدا و به خاطر او باشد، كه اين مطلب اولين درجه مراقبت مي‌باشد. در شب و روز عيد زيارت امام حسين (عليه‌السلام) مستحب است.

اعمال روز عيد قربان روز عيد قربان بسيار روز شريفي است. با شروع روز عيد بايد بر تمامي كارهايي كه باعث رضايت و جلب عطوفت پروردگار است، مواظبت نمود. از كارهاي مهم در اين روز، قرباني است.