عهدنامه امام على(ع) به اهالى نجران10 جمادى الثانيه

سال 37 هجرى قمرى

نجران، ناحيه اى است در سرزمين يمن، كه در منتهى اليه اين سرزمين در سمت مكه معظمه قرار دارد و نجران بن زيدان بن سباء بن يشجب، آن را بنا نهاد.(1)

در صدر اسلام، اهالى اين ناحيه بر دين مسيحيت بوده و سران آن براى مباهله با پيامبر(صلی الله علیه و آله) عازم مدينه منوره شدند، ولى پس از آن كه با صداقت و صميميت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) رو به رو شدند، پيمان صلحى با آن حضرت امضا و از آن پس در پناه حكومت اسلامى قرار گرفتند.

روايت شد كه پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به خاطر فتنه انگيزى هاى يهود و نصارى و ضديت آنان با اسلام و مسلمانان، سفارش كرد كه پس از وى، آنان را از جزيرة العرب اخراج و اين سرزمين بزرگ را از لوث وجود آنان خالى گردانيده و تنها مسلمانان را در آن، مقيم گردانند.

به همين جهت عمر بن خطاب (دومين خليفه مسلمين) در عصر خلافت خود، اهالى نجران را از يمن اخراج و آنان را به سرزمين عراق كوچانيد.

اما هنگامى كه حضرت على(علیه السلام) به خلافت رسيد و جهت مبارزه با اصحاب جمل، عازم عراق شد و پس از پيروزى در جنگ جمل، مقر خلافت خود را به كوفه منتقل كرد، سران و بزرگان نجران پيمان نامه خويش با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را گرفته و به خدمت اميرمؤمنان(علیه السلام) رسيدند و خواستار بازگشت به سرزمين سابق خويش، يعنى نجران يمن شدند.

حضرت على(علیه السلام) به خاطر مصالحى، درخواستشان را نپذيرفت و به آنان توصيه نمود، كه در نجران عراق باقى بمانند.

بدين جهت، پيمان نامه اى براى آنان نوشت و آنان را در باقى ماندن در سرزمين عراق، راضى گردانيد.

آن حضرت در دهم جمادى الثانيه ، سال 37 قمرى اين پيمان نامه را براى مسيحيان نجران مقرر فرمود:

بسم الله الرحمن الرحيم.

هذا كتاب من عبدالله على بن ابى طالب امير المؤمنين لأهل النجرانية، انّكم اتيتمونى بكتاب من نبيّ الله(صلی الله علیه و آله) فيه شرط لكم على انفسكم و اموالكم و انّى وفيت لكم بما كتب لكم محمد(صلی الله علیه و آله) و ابوبكر و عمر، فمن أتى عليهم من المسلمين فليف لهم و لا يضاموا و لا يظلموا و لا ينتقض حق من حقوقهم.

و كتب عبدالله بن ابى رافع، لعشر خلون من جمادى الآخره، سنة سبع و ثلاثين، منذ ولج رسول الله(صلی الله علیه و آله) المدينة.(2)

اين پيمان نامه را كه كاتب آن حضرت، يعنى عبيدالله، يا عبدالله بن ابى رافع تحرير نمود، سندى مهم براى حفظ و امنيت نصاراى نجران عراق گرديد.

1- آثار البلاد و اخبار العباد (ذكريا بن محمد قزوينى)، ص 126

2- نك: الخراج (ابويوسف، يعقوب بن ابراهيم)، ص 74؛ معجم البلدان (ياقوت حموى)، ج5، ص 269 و جمهرة رسائل العرب، ج1، ص 82، رقم 53