على (عليه السلام) در جبهه هاى نبرد

ابن عباس مى گويد:

«ان راية المهاجرين كانت مع على (عليه السلام) فى المواقف كلها يوم بدر، و يوم احد، و يوم خيبر، و يوم الاحزاب و يوم فتح مكة و لم يزل معه فى المواقف كلها،[1] پرچم مهاجران همواره و در همه جنگها به دست على (عليه السلام) بود.او در تمام جنگهاى بدر، احد، خيبر، احزاب فتح مكه و ديگر جنگهاى اسلام پرچمدار سپاه توحيد بود.»

جبهه هاى نبرد يكى از تجلى گاه هاى شخصيت على (عليه السلام) است.در اين جبهه ها نه فقط شجاعت بلكه عدالت، زهد و پرواپيشگى آن حضرت را هم به خوبى مشاهده مى كنيم.اين مرد نامتناهى چنان اين عناصر را به هم آميخته بود كه تفكيك يكى از ديگرى غير ممكن بود.

انسان هاى شجاع در تاريخ زياد ديده شده اند اما شجاع زاهد و عادل و عارف، آن هم در اين حد و مرتبه، هرگز به چشم نمى خورد.وقتى انسان مى خواند كه آن حضرت، پهلوان ترين فرد از كافران را به خاك افكنده اما در كشتن او تعلل مى ورزد تا خشمش فروكش كند، مات و مبهوت مى ماند كه او چگونه بشرى است!مفهوم تيغ ازپى حق زدن در همين صحنه هاست كه خود را نشان مى دهد.

اين امام بزرگ در مقابل كودك يتيمى و يا فرد بينوايى، زانوى تواضع به زمين مى زد و دست نوازش بر سرشان مى كشيد، اما در مقابل سرداران نيرومند و قوى دست مشركان مى خروشيد و صف هاى آنان را درهم مى شكست، به طورى كه هر فرد شجاع و جنگ آورى از دلاورى و ضرب شمشير على (عليه السلام) در هراس بود.

پيامبر بزرگ اسلام در جنگ هايى خود شخصا شركت داشت كه بدانها «غزوه »مى گويند و در نبردهايى هم خود ايشان شركت نداشتند اما كسانى را به فرماندهى برمى گزيد و به سوى دشمن گسيل مى داشت، اين گونه نبردها را «سريه» مى گويند[2] .به هر جهت، در اكثر اين غزوه ها و سريه ها پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) به شجاعت و دلاورى على (عليه السلام) مى باليد و بن بست هاى جنگ را با شمشير و تدبير وى مى گشود.

تعداد اين نبردها زياد است، از اين رو ما به مهمترين آنها پرداخته ايم.در كتاب «تجلى امامت » هم سه جنگ جمل، صفين و نهروان را كه مربوط به دوران خلافت آن حضرت است به تفصيل آورده ايم.

در جنگ هاى على (عليه السلام) نكته هاى بسيارى نهفته است كه نظاميان و جنگ آوران مى توانند درس هاى فراوان از آيين نبرد و شيوه رهبرى عمليات از آنها بگيرند، لذا ما براى مطالعه آسانتر همه را يك جا آورده ايم، بدين خاطر هم اندكى ترتيب زمانى حوادث، به هم خورده است، مثلا ازدواج آن حضرت، بعد از جنگ بدر بوده است، اما ما آن را جلوتر از بدر قرار داديم تا جنگ ها همه در يك جا بيايند.

نویسنده: سيد اصغر ناظم زاده قمى

منبع : مظهر ولايت ص 277

پى نوشت:

[1] . «تاريخ دمشق، ترجمه امام على (عليه السلام)،ج 1،ص 142،ح 200»

[2] . غزوه هاى پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) 26 يا 27 غزوه است.اين اختلاف بدان جهت است كه غزوه خيبر را با غزوه وادى القرى كه به دنبال هم رخ داده دو يا يك غزوه به شمار آورده اند،تعداد سريه هاى پيامبر را 35 يا 36 يا 48 و حتى 66 سريه گفته اند و علت اختلاف در تعداد سريه ها بدان جهت است كه بعضى از سريه ها به علت كمى افراد گروه آنها به شمار نيامده است.