على بن اسماعيل ميثمى

على بن اسماعیل میثمى

علی بن اسماعیل میثمی از احفاد میثم تمار است. وی متکلمی جلیل‌القدر و محدثی بزرگ و عالمی مجاهد بود. او نخستین کسی است که در مذهب امامیه بحث و مناظره کرد و کتابی در این موضوع تألیف کرده است. وی با مخالفان شیعه مباحثه و احتجاج نمود و با قلم و زبانش از حقوق اهل بیت(ع) دفاع کرد.
علی بن اسماعیل میثمی اصلاً از اهل کوفه بود ولی در بصره مقیم شد. مؤلفان در کتب خود او را می‌ستایند و به دانش و فضل وی اقرار می‌کنند.
شیخ طوسی در رجال خود او را از اصحاب امام رضا(ع) ذکر کرده است. او می‌گوید: علی بن اسماعیل میثمی از متکلمین می‌ باشد و در فهرست خود گفته است او فرزند میثم است که از بزرگان اصحاب علی(ع) بود و اولین شخصی است که در امامت کتاب تألیف کرد و از نظر کلامی آن را مورد بحث قرار داده و کتاب خود را به نام «الکامل» نام‌گذاری نمود و کتاب دیگری هم به نام «استحقاق» دارد.
نجاشی گوید: علی بن اسماعیل بن‌شعیب بن میثم بن یحیی تمار ابوالحسن از موالیان بنی‌اسد است که در کوفه اقامت داشت و بعد در بصره ساکن شد. او از بزرگان متکلمان شیعه به شمار می‌رود و با ابوالهذیل علاف و نظام مجالسی داشته و با آنان به مناظره پرداخته است و کتاب‌هایی هم تألیف کرده و علامه حلّی نیز او را در بخش اول خلاصه ذکر می‌کند و گفته‌های شیخ و نجاشی را درباره او نقل می‌ نماید.
او از امام رضا(ع) فقط یک حدیث نقل می‌کند که در کتاب رجال مسندالرضا، حدیث۴۶ نقل شده است.
وی می‌گوید: امام رضا(ع) فرمودند: محمد بن فرات مرا اذیت کرد، خداوند او را گرفتار کند و گرمی آهن را به او بچشاند. او مرا رنج داد همان‌گونه که ابوالخطاب، امام صادق(ع) را رنج داد. هیچ خطابی مانند محمد بن فرات بر ما دروغ نبست. به خداوند سوگند هرکس به ما دروغ نسبت دهد، خداوند از گرمی آهن به او خواهد چشانید.
منبع: عزیزالله عطاردی؛ راویان امام رضا(ع) در مسندالرضا