شیعه شناسی » سؤالات ما » اهل سنت »

عدم صلاحیت عثمان برای خلافت

در اینجا اموری ذکر می شود که عدم صلاحیت عثمان را برای مسند خلافت ثابت می کند:

۱.  عثمان بعد از تصدّی خلافت، بر منبر رسول خدا نشست تا برای مردم خطبه بخواند اما چیزی نمی دانست لذا گفت: «أنتم إلى إمام فعّال أحوج منکم إلى إمام قـوّال …، شما به پیشوایى که زیاد کار کند بیشتر احتیاج دارید تا پیشوایى که زیاد سخن بگوید، همانا ابوبکر و عمر براى این جایگاه سخنى آماده مى­کردند. پس از این، خطبه ها به گونه اى شایسته براى شما ایراد خواهد شد سپس گفت براى خود و شما طلب غفران مى کنم و از منبر پایین آمد و نماز جمعه را خواند.[۱] احمد حنبل نقل کرده است که: عثمان روى منبر براى طولانى کردن خطبه از مردم سؤال مى کرد و أخبار روز و قیمت کالاها را جویا مى شد.[۲]

آیا کسی که توانایی سخن گفتن برای هدایت امت اسلامی را ندارد چرا باید بر جای پیامبر اسلان بنشیند؟

۲. عدم اطلاع از حکم جنابت. بخاری و مسلم نقل کرده اند که از عثمان بن عفّان سوال شد: «إذا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فلم یمْنِ قال عُثْمَانُ یتَوَضَّأُ کما یتَوَضَّأُ لِلصَّلَاهِ وَیغْسِلُ ذَکَرَهُ قال عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ من رسول اللَّهِ» [۳] ؛ اگر مردى با همسر خود نزدیکى کند ولى منى از او بیرون نیاید [چه حکمى دارد]؟ عثمان گفت : آن گونه که براى نمازش وضو مى­گرفت، وضو مى گیرد و آلت خود را مى شوید. و گفت: این را از رسول خدا(صلى الله علیه وآله)شنیدم».

 آیا کسی که  ابتدایی ترین حکم از احکام اسلامی را که روایاتی  متواتری در منابع شیعه و سنی در باره وجوب غسل جنابت و اسباب آن وارد شده نمی دانسته و یا آن را  نشنیده و از آن بی اطلاع بوده چه صلاحیتی برای مسند خلافت می تواند داشته باشد؟ ایا نسبت دادن سخن باطل  به رسول خدا(ص) او را کاملا از عدالت ساقط نکرده است؟

۳. عدم اطلاع از حکم طلاق: بیهقى نقل کرده است که عثمان حکم این مسأله را که «مردی همسرش را طلاق داده و سپس هنگامى که زن در حیض سوم داخل شده، رجوع کرده است» نمی دانست تا اینکه از اُبىّ یاد گرفت و به فتواى او اخذ نمود که گفت: به نظر من تا وقتى زن از حیض سوم غسل نکرده و نماز خواندن برایش جایز نشده، مرد حق رجوع دار.[۴]

۴.داوری خلیفه درباره زنی که در شش ماهگی بچه به دنیا آورد: از «بعجه بن عبد الله جهنی» روایت شده که گفت مردی از ما، زنی از خاندان جهینه را به همسری گرفت و زن پس از شش ماه فرزندی‏آورد. شوهرش به نزد عثمان رفته و حکم مسأله را سوال کرد او دستور داد زن‏ را سنگسار کنند. امام علی – علیه السلام – وقتی آگاهی یافت به نزد عثمان رفت و فرمود چه می کنی؟ چنین دستوری بر او روا نیست زیرا خدا در قرآن می فرماید: «مجموع مدت بارداری و شیرخوارگی کودک سی ماه می شود»[۵].و نیز می فرماید: « مادران، فرزندان شان‏ را دو سال کامل شیر می دهند»[۶] پس ایام شیرخوارگی بیست و چهار ماه می شود و بارداری هم دست کم در شش ماه پایان می پذیرد. عثمان گفت به خدا سوگند این را نمی دانستم آن گاه عثمان گفت تا آن زن را بر گردانند که کار از کار گذشته بود و سنگسارش کرده بودند.[۷]

آیا عثمان افزون بر اینکه نسبت به این حکم اسلامی جاهل بوده موجب قتل نشده است؟ ایا با این وصف او چگونه می تواند خلیفه رسول خدا باشد؟

۵.جهل خلیفه به حکم جمع میان دو خواهر برده: فخر رازی و دیگران می نویسند: روایت شده که عثمان در مورد ازدواج کردن با دو خواهری که کنیز باشند گفته است :«یک آیه این کار را حلال کرده و یک آیه آن را حرام نموده و حلال شمردن آن سزاوارتر است![۸]

آ یا عثمان خداوند را با این سخن متهم به تناقض گویی نمی کند؟ یقیناً هیچ عقل سلیمی این نسبت ناروا ی عثمان را قبول نمی کند. زیرا اولا خدا منزه از تناقض گویی است ثانیا قرآن به هنگام شمردن زنانی که ازدواج ‏با آنان جایز نیست صریحا می فرماید:« و این که دو خواهر را با هم داشته باشید» [۹]  و این آیه می رساند که داشتن دو خواهر با یکدیگر به هر صورتی که باشند- خواه آزاد خواه برده- حرام است.

پی نوشتها

[۱]. علامه امینی، الغدیر،ج ۸ ص ۱۶۴،بیروت،دارالکتاب العربی،۱۳۸۷ و الطبقات الکبرى، ابن سعد ۳ ص ۴۳.

[۲] .الغدیر، ج ۸ ؛ مسند احمد، ۱ج، ص ۷۳.

[۳] . محمد بن إسماعیل بخاری، صحیح بخاری،ج۱ص۱۱۱، دار ابن کثیر , الیمامه – بیروت، چ۳، ۱۴۰۷ق/ ۱۹۸۷م؛ مسلم بن الحجاج النیسابوری، صحیح مسلم، ج۱ص۲۷۰، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی.

[۴]. بیهقی ،احمد،السنن الکبرى، ج۷ ص ۴۱۷، بیروت، دار الفکر، بی تا.

[۵]. احقاف،۱۵.

[۶]. بقره،۲۳۳.

[۷]. سیوطی، جلال الدین، الدرالمنثور، ج۶ ص ۴۰، کتابخانه آیت الله مرعشی، ۱۴۰۴ ق ؛ علامه امینی، الغدیر، ج ۸ ص ۹۷و ج ۶، ص ۹۴.

[۸]. فخر رازی،محمد بن عمر، تفسیر کبیر، ج۱۰ ص ۳۱، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰.

[۹] . نساء، ۲۳.