شیعه شناسی » پاسخ به شبهات » اعتقادی »

عدم تحقق حکومت عدل در عصر انبیاء گذشته

چرا در عصر انبیاى گذشته حکومت عدل جهانى تحقق نیافته است؟

پاسخ:

این سؤال گاهی به طریق دیگری نیز مطرح می‏شود که چرا حکومت عدل جهانی درپایان تاریخ وآخرالزمان اجرا می‏گردد؟ آیا این امر اتفاقی است یا اینکه وجه ودلیلی دارد؟ می‏گوییم: تکامل فرد ودر نتیجه ایجاد مجتمع کامل ونیز دولت وحکومت عدل در جامعه با دو عامل اساسی تحقق‏ پذیر است:

 ۱ – عامل خارجی: به این معنا که هر فرد از افراد جامعه، معنای عدل وکمالی را که هدف خلقت در اوست بداند ونیز راهی را برای رسیدن به آن بیابد، واز آنجا که فهم بشر قاصر از درک این امور است لذا بشر در طول تاریخ محتاج به انبیا برای هدایت ورسیدن به اهداف خود بوده است.

 ۲ – عامل داخلی: که همان شعور بشر به این مسئولیّت وهدف بزرگ است. لذا برای رسیدن به هدف، تحقق این عامل داخلی در وجود انسان لازم است. این شعور به مسئولیّت تحقق نمی‏یابد مگر به اینکه:

 الف. عقل، اهمیّت اطاعت خداوند وخضوع وخشوع نسبت به او را درک کند.

 ب. بداند که اطاعت خدا ضامن حقیقی برای سعادت خود وجامعه وایجاد عدل مطلق در جامعه خواهد بود.

 ج. حقیقت عدل و قسط و آثار و برکات آن را بداند.

 این عامل داخلی با انواعش از چند طریق قابل پیاده شدن است:

 ۱ – اینکه این ایمان واخلاص در افراد جامعه به صورت معجزه تحقق یابد.

 این احتمال با قانون معجزات منافات دارد، زیرا معجزه طریق انحصاری است، در حالی که برای رسیدن به نتیجه وهدف راه‏های دیگر غیر از طریق معجزه وجود دارد. ونیز با اختیار انسان -که کمال او در گروآن است- منافات دارد.

 ۲ – بشر بدون جبر وبا تجربه وارشاد به سطحی عالی از فهم وشعور برسد تا بتواند آن هدف عالی را با رهبری الهی پیاده کند.

 با ملاحظه حالات وخصوصیات بشر پی می‏بریم که هنوز انسان به آن سطح عالی از فهم وشعور برای رسیدن به این هدف کامل نرسیده است، زیرا بشر از ابتدای خلقت، دو شرط اساسی از شرایط تطبیق عدل کامل را نداشته است:

 الف. شناخت عدل به صورت کامل.

 ب. آمادگی برای فداکاری در راه تطبیق وپیاده کردن عدالت بعد از شناخت آن.

 اگر بر فرض، بشر شرط اوّل را دارا باشد، هنوز آمادگی کامل برای شرط دوّم را پیدا نکرده است. ولذا حتی در عصر صحابه رسول اکرم که آن را بهترین عصر می‏دانند آن حضرت مشکلاتی با صحابه در زمینه فداکاری آنان در راه اسلام داشته است.

 خداوند متعال در اعتراض به جماعتی از صحابه می‏فرماید: {یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ما لَکُمْ إِذا قِیلَ لَکُمُ انْفِرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ اثّاقَلْتُمْ إِلَی الأَرْضِ أَرَضِیتُمْ بِالحَیاه الدُّنْیا مِنَ الآخِرَه فَما مَتاعُ الحَیاه الدُّنْیا فِی الآخِرَه إِلّا قَلِیلٌ}؛ “ای کسانی که ایمان آورده‏اید! چرا. سوره توبه، آیه ۳۸٫

 هنگامی که به شما گفته می‏شود: به سوی جهاد در راه خدا حرکت کنید بر زمین سنگینی می‏کنید [و سستی به خرج می‏دهید]؟! آیا به زندگی دنیا به جای آخرت راضی شده‏اید؟! با اینکه متاع زندگی دنیا، در برابر آخرت، جز اندکی نیست.”

 حال به این نتیجه می‏رسیم که بشر تاکنون به شروط اساسی برای تشکیل حکومت جهانی دست نیافته وزمینه را برای ظهور فراهم نساخته است.

 سید رضا صدر؛ می‏گوید: “روزی خواهد رسید که بشر قابلیت پیدا کند که دادگستری توانا و بینا بر او حکومت کند وقابلیّت پیدا کردن بشر برای چنین حکومت عبارت است از تکامل او. بشر تکامل نیافته شایستگی ولیاقت حکومت عدل را ندارد وآن را نمی‏ پذیرد، واگر با جبر و زور بر او تحمیل شود نقض غرض خواهد بود. جبر و زور ظلم است وظلم نردبان عدل نخواهد بود. عدلی که به وسیله ظلم برقرار شود عدل نیست، هر چند نام عدل بر آن گذارند. بشر تکامل نیافته حاکم عدل را نمی‏ پسندد ودوست می‏دارد که او برکنار شود. حضرت علی (ع) می‏فرماید: “این مردم از من ملول شده‏اند ومن هم از آنها ملول هستم”، سپس در حقّ آنها نفرینی کرده، فرمود: “خدایا مرا از اینها بگیر”. حکومت عدل بایستی با رضایت خلق برقرار شود، وآن وقتی است که بشر خواستار آن باشد. بشر وقتی خواستار حکومت عدل می‏شود که خوی حیوانی تحت فرمان خوی انسانی او قرار گیرد”.

. راه مهدی (ع)، ص ۵۴٫

 در رو آیات نیز به جهتی دیگر اشاره شده است.

 امام باقر (ع) فرمود: “دولتنا آخر الدول ولن‏یبقی أهل البیت لهم دوله إلّا ملکوا قبلنا لئلّا یقولوا إذا رأوا سیرتنا إذا ملکنا سرنا مثل سیره هؤلآء وهو قول اللَّه عزّوجلّ: {وَالعاقِبَه لِلْمُتَّقِینَ}”؛ “دولت وحکومت ما آخرین دولت‏ها وحکومت‏هاست. حکومت برای هیچ اهل. الغیبه، طوسی، ص ۴۷۲ ؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۳۳۲، ح ۵۸٫

 بیتی باقی نمی‏ ماند مگر اینکه قبل از ما به حکومت رسیده وآن را به نهایت رسانده است، به جهت آنکه هر گاه سیره ما را در حکومت مشاهده کردند نگویند: اگر ما نیز مالک وعهده‏دار حکومت بودیم این چنین حکومت می‏ کردیم. اشاره به این معناست قول خداوند متعال که می‏فرماید: (وعاقبت برای پرهیزگاران است).”

منبع:    مرکز تخصصی مهدویت