طریق اثبات امام

در طریق اثبات امام میان شیعه و سنی اختلاف وجود دارد. اهل سنت نص پیامبر و نص امام سابق و بیعت اهل حلّ و عقد را طریق اثبات امامت می دانند، ایجی می‌گوید: همه مسلمان ها اتفاق دارند که امامت با نص پیامبر و نص امام سابق ثابت می‌شود، ولی در ثبوت امامت با بیعت اهل حل و عقد اختلاف است، ما به خاطر ثبوت امامت ابوبکر، بیعت اهل حلّ و عقد را یکی از راه های ثبوت امامت می دانیم، ولی شیعه این راه را قبول ندارند.[۱]

غزالی می‌گوید: از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم اصلاً نصّی بر امامت وارد نشده است... ابوبکر به امامت برگزیده نشد مگر به انتخاب و بیعت مردم.[۲] و نیز می‌گوید: امام کسی است که اکثر مردم با او بیعت کنند.[۳]

نسفی از متکلمین اهل سنت می‌گوید: در روز رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ، صحابه در سقیفه بنی ساعده اجتماع کردند، بعد از منازعه و مشاوره، رأی شان بر خلافت ابوبکر مستقر گردید، و همه با او بیعت کردند.[۴]

سپس اهل سنت در تعداد افرادی که امامت، با بیعت آنها ثابت می‌شود، عقاید گوناگونی دارند، دسته ای معتقدند که امامت با بیعت جمهور اهل حلّ و عقد از همه بلاد ثابت می‌شود، دسته دیگر اعتقاد دارند که کمترین عدد که بیعت آنها امامت را ثابت می‌کندپنج نفر است، طایفه سوم باور دارند که با بیعت سه نفر، امامت ثابت می‌شود، فرقه چهارم معتقدند که امامت با بیعت یک نفر هم ثابت می‌شود.[۵] از نظر اهل سنت امامت و خلافت با غلبه نظامی نیز ثابت می‌شود و اگر کسی از این طریق بر مسلمانان مسلط شد بر همه واجب است که از او متابعت کنند. [۶]

اما شیعه امامیه، طریق اثبات امام را منحصر به تنصیص خداوند و نصب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امام سابق می دانند، از جمله آن نصوص می توان به آیه ولایت، آیه اطاعت، حدیث منزلت، حدیث غدیر، حدیث ثقلین، حدیث یوم الدار اشاره کرد.

پی نوشت ها:

[۱] .  عبدالرحمن بن احمد ایجی، شرح المواقف، ج۸، ص۳۵۱.

[۲] .  محمد غزالی،  قواعد العقائد، ص۲۲۶.

[۳] . همان، ص۲۳۰.

[۴] .  محمد بن عمر نسفی، شرح العقاید النسفیه، ص۱۰۸.

[۵] . ماوردی، ابوالحسن علی بن محمد، الاحکام السلطانیه،  ص۶ و ۷.

۶ همان؛ و اضواء البیان، ج۱ص۳۰.