فرهنگ و تمدن شیعه » میراث علمی فرهنگی شیعه » علوم تجربی »

طب الإمام الصادق (علیه‌السلام) (محسن عقیل)

معرفى اجمالى

طب الإمام الصادق (علیه السلام) (محسن عقیل) تألیف محسن عقیل از جمله کتاب‌هاى طب روایى شیعى است. مؤلف در مقدمه پس از ذکر عنایت و اهتمام امام صادق(علیه السلام) به دانش طب مى‌نویسد: «ممکن است کسى بپرسد هدف از نگارش این‌گونه کتاب‌ها (طب‌هاى روایى) چیست، در حالى که از زمان صدور این روایات قرن‌ها گذشته است و امروزه ما در عصر علم و تکنولوژى قرار داریم. در جواب این سوال باید بگوییم: ما مدعى این نیستیم که دوایى ناشناخته یا راه علاج جدیدى را معرفى کنیم، بلکه هدف ما معرفى گوشه‌اى از اعجاز علمى اهل بیت(علیهم السلام) است. البته ممکن است با تحقیق و پژوهش حول این احادیث و روایات به نتائج سودمندى حتى در عصر امروز نیز دست پیدا کنیم.»

ساختار

مؤلف در این اثر ابتدا عناوینى از اطعمه و موضوعات طبى و طبیعى را مطرح مى‌کند، سپس احادیثى از امام صادق(علیه السلام) پیرامون آن موضوع را که مؤلف به آن دست یافته است ذکر مى‌کند. پس از ذکر احادیث، مؤلف به بیان توضیحات و تفصیلاتى پیرامون موضوع مى‌پردازد که این تفصیلات بیشتر از کتاب‌هاى طب سنتى است. آنگاه به ذکر مباحثى از طب جدید نیز اشاره مى‌کند.

گزارش محتوا

مؤلف در این اثر از انار، سیب، انگور، خربزه، زیتون، گلابى، خرما، سنجد، گردو، آلو، نارنج و نیز درمان بعضى از بیمارى‌ها از جمله تب، بیمارى‌هاى چشم، بیمارى خاصره، بیمارى‌هاى شکم و زکام مباحثى را مطرح مى‌نماید.

چنان که گفتیم این اثر از جمله نگاشته‌هاى طب روایى است. این اثر تنها به روایات طبى نقل شده از امام صادق(علیه السلام) نظر دارد. از سوى دیگر وى براى نقل روایات آن حضرت تنها به منابع شیعى روایى استناد مى‌کند.

خصوصیت دیگر این اثر -که به ارزش آن افزوده است- نقل مباحثى در شرح و توضیح روایات امام صادق(علیه السلام) و برگرفته از مباحث طب سنتى و طب جدید است. این امر در بسیارى از نگاشته‌هاى طبى روایى به چشم نمى‌خورد؛ از این رو مى‌توان این اثر را یک نگاشته طبى تطبیقى بین مبانى طب اسلامى، طب سنتى و طب جدید دانست.

وضعیت کتاب

پاورقى‌هاى این اثر به استخراج منابع و مصادر روایى و منابع پزشکى اختصاص دارد. فهرست مطالب کتاب نیز در انتهاى اثر آمده است.