شيوه ‏هاى برقرارى نظم در کودکان

 اگر ما بتوانيم دليل واقعى نظم و تربيت کودکان را بفهميم آنگاه همه مشکلات آسان مى شود. منضبط بودن تنها انجام قوانين نيست. کودکى که هميشه دستورات پدر و مادر را انجام مى دهد و ظاهرا کودک آرامى است و هرگز خلاف خواسته پدر و مادر انجام نمى دهد، آيا در آينده مى تواند با تغييرات و مسائلى که در زندگيش به وجود مى آيد کنار بيايد؟

هدف انضباط آن است که به بچه ها توانايى اداره کردن خود و زندگى شان داده شود.

انضباط، آنها را قادر مى سازد که با محيط هاى جديد کنار آمده، تفکر منطقى داشته و به خوبى با مسائل خود کنار آيند. و به اين طريق توانايى انتخاب هاى صحيح را در جاهاى مورد نياز پيدا مى کنند.

راهنمايى براى اطمينان از اينکه کودکانتان با انضباط هستند

آيا هرگز به فکرتان خطور کرده است که کودکان به دليل داشتن سن کم و چشم و گوش بسته نيازى به آن ندارند که موارد انضباطى به آنها يادآورى گردد؟ آيا تصور مى کنيد که اگر چه شما اين موارد را به آنها گوشزد مى نماييد ولى آنها از درک آن عاجز هستند و به اين دليل شما به عنوان پدر يا مادر ناچار به تحمل اين وضعيت هستيد؟ بچه ها اغلب شيطان بوده و اسباب بازى هاى خود را پراکنده مى کنند و شما به عنوان پدر و مادر اين وضعيت را تحمل کرده و آنها را جمع آورى مى کنيد. کودک شما رفتار بدى دارد و شما اگر چه از اين مسئله رنج مى بريد ولى به دنبال يافتن دلائلى مانند کم سن بودن، معصوم بودن و نظاير آن هستيد، تا او را تبرئه نماييد و حتى به خاطر رفتار او عذرخواهى نيز مى نماييد هنگامى که فرزند شما به سن نوجوانى يا حتى بلوغ مى رسد آيا متوجه رفتار بد خود مى شود؟ و نصايح شما او را ناراحت خواهد ساخت؟

براى اطمينان از اينکه کودکان انضباط را رعايت مى کنند سن آنها نقش مهمى دارد ولى دليل آن نمى شود که در اين مورد کوتاهى کنيد و کوتاه بياييد. والدين مى توانند در سنين مختلف فرزندان، روش هاى انضباطى مختلفى را تجربه کنند.

همان طور که مى دانيم کودکان با تقليد از ديگران مى آموزند. بهترين و نزديکترين مدل براى آنها پدر و مادر هستند. بنابراين پدر و مادر بايد ابتدا انضباط را از خود، شروع کنند. پدر و مادر مى خواهند فرزندانشان نسبت به ديگران مؤدب باشند. بنابراين نشان دادن مثال بسيار مهم است. به محض اينکه قانونى در خانواده به اجرا در مى آيد تمام افراد خانواده بايد آن را انجام داده و هيچ تغييرى در آنچه مقرر شده است در آن زمان انجام نشود. با کمک کردن به کودک براى درک آن قانون و انجام آن، کودک انضباط شخصى را فرا گرفته و اين اولين هدف منضبط بودن مى باشد.

علاوه براين به اجرا در آوردن يک قانون خاص بايد عملى بوده و غير ممکن نباشد. مثلاً پدر و مادر نمى توانند از کودکى يکساله انتظار داشته باشند که آرام به تنهايى بنشيند و صبحانه خود را تمام کند.

چگونه رفتار خوب را در کودک نهادينه کنيم؟ چگونه مطمئن شويم که فرزندمان مؤدب و با انضباط است؟ بعضى مواقع ما به عنوان پدر و مادر بايد بگذاريم کودک در فرآيند يادگيرى از اشتباهات خود بياموزد اين اشتباهات نبايد باعث شوند که به او برچسب «بد» يا «شيطان» زده شود. آنچه مهم است آن است که پدر

و مادر بايد فرزند خود را راهنمايى کنند که اين اشتباهات را دوباره تکرار نکرده و در عوض رفتار خوب انجام دهد.

چند نکته که بايد مورد توجه قرار گيرد:

* توانايى هاى کودک خود را به او يادآورى نماييد نه ضعف و ناتوانى هاى او را.

* وقتى با موقعيت هايى موافق هستيد، به او حق انتخاب بدهيد.

* تغيير محيط به معناى تغيير رفتار نيست.

* به ياد داشته باشيد که کودک شما قوانين خاصى را متوجه مى شود بنابراين او را تشويق به انجام آنها نماييد.

* دستورات قطعى بدهيد مثل «وقت خواب است مامان تختت را آماده کرده بيا بخواب».

* براى بازداشتن او از رفتار نامناسب توضيحات مثبت بدهيد مثلاً «قطعات لگو (Lego) براى ساختن چيزى است نه پرتاب کردن به اين طرف و آن طرف» «بيا با هم يک قصر بسازيم»

* کنجکاوى کودک را به حساب رفتار منفى او نگذاريد.

* وقتى کودک رفتار خوب از خود نشان مى دهد، او را تحسين کنيد.

انضباط ياد دادن به بچه هاى کوچک

پدران و مادران بايد بدانند که رفتار و حرکات کنجکاوانه در ميان کودکان خردسال و نوپا بسيار ديده مى شود. تنها هدف آنها کشف دنياى اطراف شان مى باشد با اين اکتشافات آنها اطلاعاتى در مورد پيرامون خود به دست مى آورند. والدين در مقابل اين کاشفين کوچک چه عکس العملى نشان مى دهند؟ آيا به آنها اجازه مى دهيم به قيمت به هم ريختن خانه اين اطلاعات را به دست آورند؟ آيا آنها را به خاطر اشتباهاتى که قسمتى از فرآيند کشفيات آنهاست سرزنش مى کنيم؟

مواقعى که کودک نمى خواهد به توصيه ها گوش فرا دهد

در فرآيند آموزش انضباط به کودک، مواردى هست که کودک شروع به بدخلقى مى نمايد. در اين مواقع والدين بايد صبر و حوصله بيشترى نشان دهند. آنچه توسط پدر و مادر گفته مى شود ممکن است مورد قبول بچه شما نباشد. در اين حالت مى توانيد:

* خم شده يا زانو بزنيد و در يک سطح با کودک قرار گيريد.

* وقتى تقاضاى چيزى دارد دست يا شانه او را نگهداريد.

* هنگام صحبت چشم در چشم او بدوزيد.

* با لحن آرام و ملايمى با او صحبت کنيد.

* با او صميمى باشيد.

* هنگام صحبت با او مطمئن شويد که کاملاً به شما گوش مى کند شما نيز نسبت به او همان گونه باشيد.

* عکس العمل هاى او را درک کنيد نظرها و افکار او را مورد توجه قرار دهيد.

* حق انتخاب به او بدهيد.

* درباره مطالب مختلف با او بحث کنيد.

* افکار مثبت او را بپذيريد.

* اميدهاى واهى به او ندهيد.

* توانايى هاى او را به چشم تحقير ننگريد.

* بى رحمانه او را تنبيه نکنيد.

تربيت کودک بايد حول دو محور متفاوت و در عين حال متجانس شکل گيرد.

يکى سهل گيرى و واگذارى و ديگرى سختگيرى و کنترل، ضمن رعايت حد اعتدال

در اين دو شيوه متضاد. رمز بزرگ و هنر ظريف تربيت متعادل

براى پرورش شخصيت متعالى کودک توسعه يافتگى اين دو محور متضاد است.

منبع: مجله پيام زن ، شهريور 1388 – شماره 210