فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

عبد الصاحب حکیم (ره)

(۱۴۰۳- ۱۳۶۰هـ ق )
ولادت
شهید عبد الصاحب حکیم در سال ۱۳۶۰ هجرى قمرى در خانواده‏ اى اهل علم و تقوا در شهر نجف ‏اشرف دیده به جهان گشود. پدرش سید محسن حکیم از مراجع بزرگ جهان اسلام و از شخصیتهاى ‏برجسته علماى عصر حاضر مى ‏باشد‎.‎
‎ ‎خاندان
خاندان حکیم از بزرگترین و مشهورترین خاندانهاى عراق مى ‏باشد که در رأس آنها فقیه راحل، ‏آیت الله العظمى سید محسن طباطبایى حکیم مرجع بزرگ شیعه در قرن حاضر است. ‏خاندان حکیم خاندانى شریف و داراى شخصیتهاى بزرگ علمى مى ‏باشند که بسیارى از آنها به ‏درجه رفیع شهادت نایل آمدند. این خاندان با تاریخ درخشان خود بخشى از تاریخ عراق را ‏به خود اختصاص داده‏ اند و با پایدارى در راه حق تا آخرین قطره خون مهر شهادت را بر ‏آثار گران‏بهاى علمى خود زده‏اند‎.‎
‎ ‎تحصیلات
شهید عبد الصاحب حکیم در شهر مقدس نجف اشرف از همان دوران کودکى تحصیلات خود را آغاز ‏نمود و به حوزه علمیّه بزرگ آن شهر پیوست و شروع به فراگیرى علوم و معارف اسلامى از ‏اساتید بزرگ آن حوزه و خوشه چینى از خرمن علم و دانش آن اندیشمندان بزرگ جهان اسلام ‏کرد تا اینکه خود یکى از چهره ‏هاى درخشان آن حوزه و از اساتید بزرگ درس سطح و خارج ‏فقه و اصول گردید‎.‎
شخصیت اخلاقى
شهید عبد الصاحب حکیم از صفات برجسته اخلاقى برخوردار بود. وى انسانى حلیم و بردبار و ‏در مشکلات و حوادث زندگى از صبر فراوانى بهره‏مند بود. او با مهربانى با مردم سخن مى ‏گفت و ‏از خودخواهى پرهیز مى‏نمود. در میان دوستان به جدیت و پشتکار مشهور بود و به امور غیر ‏مهم نمى ‏پرداخت. او با وقار و با شخصیت بود و در انجام وظایف و کارهاى مربوط به خود ‏کوتاهى نمى ‏کرد. در انجام فرامین شرعى سخت کوشا بود و خود را فانى در طلب علم نموده بود. ‏او همیشه نمازهایش را اول وقت به‏ جا مى‏ آورد و نیمه‏ هاى شب براى نماز و قرائت قرآن ‏برمى ‏خاست. او از عزت نفس و همتى عالى برخوردار بود و با وجود آنکه منسوب به خاندان و ‏بیت مرجعیت بود هیچگاه خود را برتر از دیگران نمى ‏دانست‎.‎
شخصیت علمى
شهید عبد الصاحب حکیم علوم مقدماتى حوزه را نزد اساتید حوزه علمیّه نجف فرا گرفت و ‏دروس سطح را نزد برخى از افاضل خانواده آموخت مانند علامه آیت الله سید محمد على حکیم و ‏علامه سید محمد باقر حکیم. وى در دروس عالى حوزه از محضر آیت الله سید محمد روحانى و آیت الله ‏سید ابو القاسم خویى بهره برد و در سن ۳۰ سالگى به درجه اجتهاد نایل آمد‎.‎ وى هفت دوره دروس سطح مانند رسائل، مکاسب و کفایه را در حوزه علمیّه نجف اشرف تدریس ‏نمود و در سال ۱۳۹۹ هجرى قمرى تدریس خارج فقه و اصول را نیز شروع کرد. وى درس خارج ‏اصول را به مبحث حجیت خبر واحد رساند و در فقه، مبحث اجتهاد و تقلید و کتاب الطهاره ‏را به پایان رساند. متن درس ایشان کتاب منهاج الصالحین نوشته پدرش آیت الله سید محسن ‏حکیم بود. از دیگر درسهاى ایشان تدریس دوره‏ هاى عقاید و اخلاق و تفسیر قرآن بود که ‏براى طلاب جوان و فاضل حوزه علمیّه نجف ایراد مى‏کرد‎.‎
‎ ‎اساتید
شهید عبد الصاحب حکیم از محضر علماى فراوانى بهره برده است مانند‎:‎ ‏۱‏‎ – ‎پدرش آیت الله سید محسن حکیم ‏۲‏‎ – ‎برادرش علامه سید محمد باقر حکیم ‏۳‏‎ – ‎آیت الله سید محمد على حکیم ‏۴‏‎ – ‎آیت الله سید محمد روحانى ‏۵‏‎ – ‎آیت الله سید ابو القاسم خویى ‏۶‏‎ – ‎آیت الله شهید سید محمد باقر صدر و اساتید دیگر از علماى حوزه علمیّه نجف‎.‎
‎ ‎تألیفات
وى داراى تألیفات ارزشمندى است مانند‎:‎ ‏۱‏‎ – ‎منتقى الأصول این کتاب تقریرات درس خارج اصول آیت الله سید محمد روحانى در نجف اشرف مى‏باشد‎.‎ ‏۲‏‎ – ‎تقریرات فقهى این تقریرات شامل کتابهاى خیارات، صوم، زکات، خمس، حج و ابواب دیگر فقهى است که توسط ‏استاد ایشان آیت الله سید محمد روحانى در درس خارج فقه ایراد گردیده است‎.‎ ‏۳‏‎ – ‎محاضرات فی أصول الفقه این کتاب شامل مباحث درس خارج اصول ایشان در نجف اشرف مى‏باشد که شامل مباحث علم اصول ‏تا حجیت خبر واحد مى ‏شود. وى بعد از آن به شهادت مى ‏رسد‎.‎ ‏۴‏‎ – ‎محاضرات فی الفقه این کتاب شامل مباحث درس خارج ایشان در نجف اشرف مى ‏باشد و شامل مباحث اجتهاد و تقلید ‏و کتاب طهارت مى ‏باشد‎.‎ ‏۵‏‎ – ‎رساله فی طهاره الخمر وى این کتاب را به درخواست پدرش حضرت آیت الله سید محسن حکیم نگاشته است‎.‎ ‏۶‏‎ – ‎محاضرات توجیهیه فی العقائد و الأخلاق این کتاب شامل درسهاى عقاید و اخلاق ایشان براى طلاب حوزه علمیّه نجف اشرف است‎.‎ ‏۷‏‎ – ‎شرح کفایه الأصول مرحوم آخوند خراسانی مقدمه محمد صادق جعفرى بر کتاب منتقى ‏الأصول‎‎ ‎
‎ ‎شهادت
و سرانجام این دانشمند بزرگ جهان اسلام در حمله گسترده‏اى که از سوى رژیم حاکم عراق به ‏منازل آل حکیم نمودند در شب سه ‏شنبه ۲۶ رجب ۱۴۰۳ دستگیر و به همراه برادران و ‏برادرزادگان خود در ۷ شعبان ۱۴۰۳ هجرى قمرى به درجه رفیع شهادت نایل آمد. خداوند ‏ایشان را با شهداى صدر اسلام محشور فرماید‎.‎