شهادت امام هادى(ع)، بنا به قولى۲۷ جمادى الثانى

سال ۲۵۴ هجرى قمرى

امام على بن محمد، معروف به امام هادى و امام على النّقى(علیه السلام)، پیشواى دهم شیعیان، در نیمه ذى حجه سال ۲۱۲ در روستاى “صریا” از توابع مدینه منوره دیده به جهان گشود.

پدرش امام محمد بن على، معروف به جوادالائمه و امام محمد تقى(علیه السلام)، پیشواى نهم شیعیان و مادرش سمانه مغربیه، معروف به “سیّده” بود.

مرحوم شیخ عباس قمى(ره) از کتاب جنات الخلود نقل کرد که این بانوى شریف، همیشه روزه مى گرفت و در زهد و تقوا، نظیرى نداشت.(۱)

امام هادى(علیه السلام) پس از شهادت جانسوز پدر بزرگوارش امام جواد(علیه السلام) در بغداد، به مقام منیع امامت نایل شد. در آن زمان، هشت سال و پنج ماه از عمر شریفش گذشته و به همراه مادر ارجمندش در مدینه به سر مى برد.

از آن هنگام به مدت سیزده سال در مدینه الرّسول(صلی الله علیه و آله) اقامت داشت، تا این که متوکل عباسى (دهمین خلیفه عباسیان) که در دشمنى با اهل بیت(علیه السلام) و آل على بن ابى طالب(علیه السلام) معروف و مشهور بود، در سال ۲۴۳ قمرى آن امام همام را به سامرا (مقر خلافت خویش) طلبید و در نزد خود، وى را تبعید گونه نگه داشت.(۲)

امام هادى(علیه السلام) در مدت عمر شریف خود با هفت تن از خلفاى عباسى، معاصر بود و آن ها عبارتند از: مأمون، معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز عباسى.

سرانجام در ایام خلافت معتز بالله عباسى، به دستور این خلیفه نابکار و جنایت کار، آن حضرت را با زهر مسموم و به شهادت رسانیدند.

از عمر شریف امام هادى(علیه السلام) در هنگام شهادتش، تنها ۴۲، یا ۴۱ و یا ۴۰ سال گذشته بود.

گرچه در سال شهادتش، همگان اتفاق دارند که در سال ۲۵۴ قمرى بود، ولى در روز و ماه شهادت جانگدازش اتفاقى میان مورخان و سیره نگاران نیست. اکثر مورخان و سیره نگاران شیعه، آن را سوم رجب دانسته(۳) ولى برخى از علماى شیعه و بسیارى از اهل سنت، آن را ۲۷ و یا ۲۵ جمادى الآخر مى دانند.(۴)

به هر روى، پس از شهادت امام هادى(علیه السلام)، یادگار سلیل امامت، حضرت امام حسن عسکرى(علیه السلام) بدن مطهر پدر را غسل و کفن نمود و بر وى نماز گزارد. آن گاه اهالى سامرا که جملگى در عزا و ماتم آن حضرت بودند، بدن شریف وى را به خیابان بزرگ شهر، معروف به “شارع ابى احمد” تشییع و بر وى نماز گزاردند و سپس به خانه اش برگردانده، و در همان جا مدفون نمودند.

هم اکنون در حرم مطهر این امام همام، غیر از قبر شریف وى، قبر مطهر فرزندش امام حسن عسکرى(علیه السلام) و قبر حکیمه خاتون دختر امام جواد(علیه السلام) و قبر نرگس خاتون همسر امام حسن عسکرى(علیه السلام) و مادر ارجمند امام زمان، حضرت حجت بن الحسن(علیه السلام) قرار دارد و این چهار قبر مطهر، مزار شیعیان و شیفتگان اهل بیت(علیه السلام) در این شهر مقدس مى باشد.

۱- منتهى الآمال (شیخ عباس قمى)، ج۲، ص ۳۶۱

۲- همان، ص ۳۸۴؛ المستجاد (علامه حلى)، ص ۲۱۷

۳- همان دو؛ زندگانى چهارده معصوم (علیه السلام) – ترجمه اعلام الورى – ، ص ۴۷۱؛ الارشاد (شیخ مفید)، ص ۶۳۵؛ وقایع الایام (شیخ عباس قمى)، ص ۲۸۲؛ کشف الغمه (على بن عیسى اربلى)، ج۳، ص ۲۲۹؛ تاج الموالید (علامه طبرسى)، ص ۵۴

۴- تاریخ الیعقوبى، ج۲، ص ۵۰۳؛ تاریخ الطبرى، ج۷، ص ۵۱۹