شهادت ابن سكيت نحوى5 رجب

سال 244هـ ق

ابويوسف، يعقوب بن اسحاق دورقى، معروف به ابن سكيت نحوى، از بزرگان ادب و لغت عرب بود. وى در جنوب غربى ايران و در حوالى اهواز، ديده به جهان گشود.

او از عظماى شيعه و از خواص امام محمد تقى(ع) و امام على النقى(ع) به شمار مى آمد و مورخان و سيره نويسان، از وى تجليل كرده و از وى به نيكى ياد نمودند.

ابن سكيت، پرچم دار دانش و معارف عربى، مانند ادبيات، شعر، لغت و نحو بود، بدين جهت به نحوى معروف گرديده است.

وى داراى تأليفات گرانسنگى، چون “تهذيب الألفاظ” و “اصلاح المنطق” بود.

وى را از اين جهت “ابن السكيت” مى گفتند كه سكوتش فراوان بود.

ابن سكيت، معلم معتز و مؤيد (پسران متوكل عباسى) بود و آنان را با صرف و نحو و ادبيات عرب آشنا كرد.

روزى متوكل عباسى (دهمين خليفه عباسيان) كه در دشمنى با اهل بيت(ع) و خاندان رسالت و امامت، زبانزد خاص و عام بود از ابن سكيت پرسيد: پسرانم معتز و مؤيد در نزد تو بهترند يا حسن و حسين پسران على بن ابى طالب(ع)؟

ابن سكيت كه از پرسش بى جا و غير قابل قياس متوكل به خشم آمده و سكوت در برابر اين ستمگر طاغى را روا نمى دانست، در پاسخش گفت: به خدا سوگند، قنبر غلام على بن ابى طالب(ع)، از تو و پسرانت بهتر و در نزد من محبوبتر است.

متوكل عباسى، كه انتظار چنين پاسخى را از معلم فرزندان خويش نداشت، چنان به خشم آمد كه در همان لحظه به قراولان ترك نژاد خود دستور داد كه زبانش را از قفا بيرون كشند.

مأموران حكومتى نيز زبانش را از قفا بيرون آورده و وى را به همان حال به شهادت رسانيدند.

تاريخ شهادت اين دانشمند فرزانه شيعه و مدافع مقام ولايت و امامت، پنجم رجب سال 244 قمرى است.(1)

بى ترديد اين مرد بزرگ از بهشتيان و مقربان درگاه الهى است. زيرا مشمول اين حديث نبوى است كه از امام على بن ابى طالب(ع) نقل گرديد: قال اميرالمومنين(ع): اخذ رسول الله(ص) بيد الحسن و الحسين و قال: من أحبنى و أحب هذين و أبا هما و امهما و كان متبعا لسنتى، كان معى فى الجنه.(2)

يعنى: پيامبر اكرم(ص) روزى دست حسن و حسين را گرفت و فرمود: هر كسى مرا دوست بدارد و نسبت به اين دو (حسن و حسين) و پدر و مادرشان محبت و دوستى بورزد و از سنت من پيروى كند، در بهشت با من خواهد بود.

1- الكافى (شيخ كلينى)، ج1، ص 24؛ وقايع الايام (شيخ عباس قمى)، ص 297

2- بحارالانوار (علامه مجلسى)، ج43، ص 73