فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

سید بهاء الدین نیلى

اشاره:

عالم بزرگوار سید بهاء الدین، على بن عبدالکریم نیلى از علماى بزرگ قرن هشتم هجرى است‎.‎ تاریخ دقیق ولادت و وفات او مشخص نیست اما او استاد احمد بن فهد حلى متوفاى ۸۴۱ هجرى ‏است و اواخر عمر فخر المحققین فرزند علامه حلى متوفاى ۷۷۱ هجرى را درک کرده و از ‏شاگردان او محسوب مى ‏شود‎. نیلى منسوب به نیل، شهرى است بین بغداد و کوفه که به وسیله حجاج بنا نهاده شده. این ‏شهر هنوز هم از شهرهاى آباد و پابرجاى عراق محسوب مى‏ گردد‎.‎ نجفى هم بدین اعتبار به او مى ‏گویند که براى تحصیل عازم نجف شده و ساکن نجف گردیده است‎.

‎ شخصیت

سید على بن عبدالکریم از جمله بزرگانى است که تنها فقیه و اصولى نبوده بلکه در علوم ‏مختلفى تخصص داشته، از جمله صفات ذکر شده براى او: علامه، فقیه، متکلم، مفسر، رجالى و ‏نسّابه است‎.‎ او ارادتى خالص به ولایت و امام عصر حجه بن الحسن عجل الله تعالى فرجه الشریف داشته که ‏از آثار و تألیفاتش نمایان است‎.

‎منصب نقابت

از جمله افتخارات سید على بن عبدالکریم منصب نقابت است. او از جمله علمایى بوده که در ‏زمان خود مسئولیت تمامى سادات منطقه خود را به عهده داشته و مرجع حل اختلافات و ‏پناهگاه مستمندان از آنان بوده است‎.‎ این منصب ارزش معنوى بالایى داشته و به بزرگترین فرد از خاندان سادات از حیث علم و ‏تقوا و دیانت تعلق مى‏ گرفته است‎.‎ ‎اساتید سید على بن عبدالکریم در محضر بزرگانى تحصیل نموده که هر یک براى ساختن یک شخصیت کامل از ‏یک شاگرد کافى هستند. از جمله اساتید او‎:‎

‏۱‏‎ . ‎فخر المحققین فرزند بزرگوار علامه حلى م ۷۷۱ هجرى‏

‏۲‏‎ . ‎سید عبدالکریم بن عبد الحمید نیلى پدر او

‏۳‏‎ . ‎سید عبدالحمید بن عبد الله نیلى جد بزرگوارش

‏۴‏‎ . ‎سید عمید الدین بن محمد م ۷۵۴ هجرى‏

‏۵‏‎ . ‎سید ضیاء الدین برادر سید عمید الدین

‏۶‏‎ . ‎شهید محمد بن مکى، شهید اول و مؤلف کتاب شریف اللمعه الدمشقیه را مى ‏توان نام ‏برد‎

‎شاگردان

نتیجه و حاصل زحمات یک عالم در طول عمرش را مى‏ توان با دیدن فرزندان و شاگردان و ‏تألیفات او فهمید‎.‎ سید على بن عبدالکریم شاگردان بزرگى را در مکتب اهل بیت علیه‏ السلام تربیت نموده که از ‏آن جمله ‏اند‎:‎

‏۱‏‎ . ‎احمد بن فهد حلى م ۸۴۱ هجرى و مؤلف کتب ارزشمندى مانند عده الداعى‎

.‎ ‏۲‏‎ . ‎عالم بزرگوار، شیخ حسن بن على معروف به ابن عشره

‏۳‏‎ . ‎فقیه بزرگوار، شیخ حسن بن سلیمان، مؤلف کتاب مختصر البصائر

‏۴‏‎ . ‎سید جمال الدین بن اعرج عمیدى، که کتاب رجال سید على بن عبدالکریم را کامل کرده و ‏شرح حال معاصرینش را هم به آن افزوده است‎

‎تألیفات

از یادگارهاى گران بهاى سید على بن عبدالکریم نیلى آنچه به دست ما رسیده عبارتند از‎:‎

‏۱‏‎ . ‎منتخب الأنوار المضیئه که شیخ آقا بزرگ از آن بهالغی بهتعبیر کرده است‎.‎

‏۲‏‎ . ‎الإنصاف فی الرد على صاحب الکشاف

‏۳‏‎ . ‎بیان الجزاف فی تبیان انحراف صاحب الکشاف

‏۴‏‎ . ‎إیضاح المصباح لأهل الفلاح، که شرح مصباح صغیر شیخ طوسى است

‏۵‏‎ . ‎سرور أهل الإیمان فی علامات ظهور صاحب الزمان، این کتاب احتمالا خلاصه کتاب السلطان ‏المفرج عن أهل الإیمان باشد که از نویسنده‏اى غیر از سید على بن عبدالکریم است‎

.‎ ‏۶‏‎ . ‎کتابى در علم رجال که شاگردش جمال الدین ابن اعرج آن را به امر استاد خویش کامل ‏کرد‎.

‎ ‏۷‏‎ . ‎الأنوار الإلهیه فی الحکمه الشرعیه‎.‎ ‎