پیامبر و اهل بیت علیهم السلام » زیارات اهل بیت » پیرامون زیارات »

سند زیارت آل یس

چکیده:
زیارت آل یاسین، یکی از زیارت‌‌های مشهور حجت بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) دوازدهمین امام شیعیان است که با سلام دادن به آن حضرت ، ایشان را با صفات مخصوص به خودشان مورد خطاب قرار می دهیم و سپس گواه و شهادت بر وجود ائمه اطهار(ع) می دهیم و حقانیت آخرت و مسائل آخرتی را تایید می کنیم و درآخر یاری و دوستی خود را با امام زمان اعلام می کنیم  با خواندن آن می توان به برخی حقایق معنوی حضرت دست یافت:اینکه امام زمان (عج)مظهر و حامل اسم «الله» ،و راه ورود به کتاب خداوند، وعده حتمی خداوند و تجلی کامل ترین نماز،حمد و استغفار می باشند ، لذا حضرت مهدی نیز منتظرند،منتظر آمادگی ما.به امید روزی که  ما از منتظران واقعی آن حضرت باشیم و بتوانیم خود را به عنوان دوست واقعی آن حضرت خطاب کنیم.ان شاءالله.

مقدمه:

یکی از تکالیف بندگان نسبت به حضرت مهدی(عج) که مایه نزدیک شدن به آن جناب و سرور حضرت اوست،زیارت کردن ایشان است به وسیله توجه نمودن به آن جناب و سلام کردن بر او در هر مکان و زمان به طور عموم و در بعضی جاها و زمان ها به طور خاص می باشد که خود حضرت می فرمایند:هرگاه خواستید به وسیله ما به سوی خداوند توجه و به ما روی آورید پس همانطور که خدا وند فرموده است،بگویید: سَلامٌ عَلى آلِ یسَّ و این زیارت را بخوانید۱

سند زیارت :

نخستین و قدیمی ترین مصدر ناقل زیارت«آل یس» کتاب احتجاج از تألیفات محدّث ابومنصور احمد بن علی بن ابیطالب طبرسی است که زیارت را به نقل از ابوجعفر محمّد بن عبدالله بن جعفر بن الحسین بن مالک بن جامع الحمیری القمی – توقیعات متعددی به وسیله او نقل شده است که جمله آنها توقیعی است که متضمن زیارت شریف آل یاسین است –  در بخش«مقدارى از فرمایشات امام زمان علیه السلامدر مورد مسائل فقهى و غیر آن در توقیعاتى که توسط نواب چهارگانه و غیر ایشان از او صادر شده» آورده است.
محمّد بن عبد اللَّه بن جعفر حمیرىّ گوید: این توقیع پس از سؤالاتى که شد از ناحیه مقدّسه- که خداى تعالى آن را حراست فرماید- خارج شد:
بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم: نه به امر خداوند اندیشه مى‏کنید، و نه از اولیاى او مى‏پذیرید، حکمت بالغه‏اى است، پس بیم دادنها (یا: بیم‏کنندگان) گروهى که ایمان نمى‏آورند را چه سود دهد؟ سلام بر ما و بر بندگان صالح خداوند باد. هر گاه قصد توجّه بخداى تعالى و ما را نمودید پس همان طور که خدا فرموده بگویید: «سَلامٌ عَلى‏ إِلْ‏یاسِینَ» ۲
این زیارت را، علامه مجلسی نیز اینگونه آورده اند:
الإحتجاج وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ أَنَّهُ قَالَ: خَرَجَ تَوْقِیعٌ مِنَ النَّاحِیَهِ الْمُقَدَّسَهِ حَرَسَهَا اللَّهُ تَعَالَى بَعْدَ الْمَسَائِلِ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏ لَا لِأَمْرِ اللَّهِ تَعْقِلُونَ وَ لَا مِنْ أَوْلِیَائِهِ تَقْبَلُونَ‏ حِکْمَهٌ بالِغَهٌ فَما تُغْنِ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا یُؤْمِنُونَ‏ السَّلَامُ عَلَیْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ إِذَا أَرَدْتُمُ التَّوَجُّهَ بِنَا إِلَى اللَّهِ تَعَالَى وَ إِلَیْنَا فَقُولُوا کَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى سَلَامٌ عَلَى آلِ یس‏۳ و همچنین تحت عنوان «زیارت امام غایب از نظر»، در ج۹۹، ص۹۲ به نقل از حمیری «زیاره أخرى له صلوات الله علیه و هی المعروفه بالندبه خرجت من الناحیه المحفوفه بالقدس إلى أبی جعفر محمد بن عبد الله الحمیری رحمه الله و أمر أن تتلى فی السرداب المقدس و هی‏ بسم الله الرحمن الرحیم‏…» ـ همان جلد ص۹۶ به نقل از حمیری بدون ذکر سرداب مقدس و در ص۹۷ به نقل از احمد بن ابراهیم که به نایب دوم امام ،محمد بن عثمان اشتیاق خود را برای زیارت امام زمان مطرح می‌کند. محمد بن عثمان نیز ضمن اشاره به اینکه امکان چنین دیداری فراهم نیست، اورا به این زیارت مذکور رهنمون می‌شود و می‌گوید: «زیارت را از نزد محمد بن علی استنساخ کنید» و بعد از دوازده رکعت نماز، زیارت را بخوانید.
ص‍درال‍دی‍ن‌ ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر‌همدانی در کتاب نفیس تکالیف الانام زیارت آل یاسین را در تکلیف بیست و پنجم (عرض سلام به محضر امام زمان) آورده‌است ۴: و از جمله، سلامی است که از ناحیه‏ی مقدسه بیرون آمده به سوی عبدالله بن جعفر حمیری که توقیع مبارک صادر شده و معروف است به زیارت ندبه غیر دعای ندبه مشهوره و مجلسی (قدس سره) در «کتاب دعای بحار الانوار» این زیارت را از خط شیخ محمد علی جباعی، جد شیخنا البهائی (قدس سرهما) به اسناد مضبوطه‏ اش ذکر نموده از محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری که توقیع مبارک به سوی او بیرون آمد که:
چون اراده کردند توجه به ما به سوی خدای تعالی و به سوی ما را، پس بگوئید چنانکه خدا فرموده:
سلام علی آل یس ذلک هو الفضل المبین و الله ذو الفضل العظیم لمن یهدیه صراطه المستقیم (التوجه) قد آتاکم الله یا آل یس خلافته…
[چه خوب است که الگوی هر انسان مؤمنی کلام خداوند باشد به خصوص در گفتار که نمودار افکار و اندیشه های انسانی ست.]
و در «مزار بحار الانوار» از سید بن طاووس نقل نموده همین زیارت را که این زیارت، معروف به زیارت ندبه است که از ناحیه‏ی مقدسه به سوی محمد بن عبدالله حمیری بیرون آمد و امر شده است که در سرداب مقدس خوانده شود. و همین زیارت را بعینها ذکر می‏نماید بعد از آن از قول مولف «مزار کبیر» – که به زعم مرحوم مجلسی (قدس سره) محمد المشهدی (رحمه الله علیه) است همین زیارت را ذکر می‏نماید، ولی به زیادتی دوازده رکعت نماز در اول آن و نسبت آن را به محمد بن عثمان که از نواب حضرت است (ارواحنا فداه) می‏دهد و تفصیل آن چنین است که احمد بن ابراهیم گفت:
شکایت کردم به محمد بن عثمان که از نواب حضرت صاحب الامر است (علیه الصلوه و السلام) که بسیار مشتاقم به دیدن مولای خود. گفت: به این اشتیاق خواهش دیدن آن حضرت را هم داری؟ گفتم: بله.
گفت: خدا تو را ثواب دهد بر اشتیاق تو و روی مبارک آن حضرت را به تو بنماید به آسانی و عافیت، پس گفت: آرزوی دیدن آن حضرت را در ایام غیبت مکن و باید که مشتاق خدمت آن حضرت باشی و سئوال نکنی اجتماع به آن حضرت را که این از امور حتمی خدا است و تسلیم و انقیاد امر خدا لازم است ولکن متوجه شو به سوی آن حضرت بعد از دوازده رکعت نماز، که در هر رکعت حمد و سوره بخوانی و بعد از هر دو رکعت، سلام بگوئی و صلوات بر محمد و آل او (صلی الله علیه و آله) بفرستی، پس بگو:
سلام علی آل یس ذلک هو الفضل المبین والله ذو الفضل العظیم لمن یهدیه صراطه المستقیم، قد آتاکم الله یا آل یس خلافته…
میرزا محمد باقر فقیه ایمانی در کتاب فوز اکبر زیارت آل یاسین را به عنوان افضل از همه و جامع،کامل و مبسوط دانسته اندو ذکر کرده اند که در همه اوقات می شود آن حضرت را زیارت کرد و روایت فرموده آن را در احتجاج شیخ اجل طبرسی که حضرت صاحب الامر در توقیع رفیع به سوی محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری امر فرمود اند که هرگاه بخواهید مرا زیارت کنید و به سوی من توجه کنید پس این زیارت را بخوانید.۵
حاج شیخ عباسی قمی در کتاب مفاتیح الجنان (صص ۵۲۳- ۵۲۵)نخستین زیارتی را که برای امام زمان نقل کرده زیارت آل یاسین است.
کیفیت خواندن زیارت:

خواندن این زیارت باید با حضور قلب و ادب کامل باشد،امام زمان را در یک قدمی خود حس کند و آنگونه که شایسته است با ایشان صحبت کند باید واقعا بپذیرد که امام او را می بیند ، صدایش را میشنود و به او توجه دارد و حتی الامکان زیر آسمان بایستد و با توجه کامل زیارت را قرائت نماید.

   ۱٫منظور زیارت آل یس می باشد. الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، ج‏۲، ص: ۴۹۳
    ۲٫حضرت به آیه ۱۳۰ سوره صافات اشاره دارند که به قرائت های مختلف خوانده شده یکی از قرائت ها همین است که حضرت به آن اشاره می کنند./الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، ج‏۲، ص: ۴۹۳الإحتجاج / ترجمه جعفرى ؛ ج‏۲ ؛ ص۶۴۳،باب ۳۵۸
    ۳٫بحار الأنوار (ط – بیروت) ؛ ج‏۵۳ ؛ ص۱۷۱
    ۴٫(پیوند معنوی با ساحت قدس مهدوی) صص ۱۳۵- ۱۳۸)
    ۵٫ف‍ق‍ی‍ه‌ای‍م‍ان‍ی‌ ، م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر، ف‍وز اک‍ب‍ر در ت‍وس‍لات‌ ب‍ه‌ ام‍ام‌ م‍ن‍ت‍ظر ع‍ج‍ل‌ال‍ل‍ه‌ ت‍ع‍ال‍ی‌ ف‍رج‍ه‌ال‍ش‍ری‍ف‌،انتشارات عطر عترت.