سند زیارت آل یس

چکیده:
زیارت آل یاسین، یکی از زیارت‌‌های مشهور حجت بن الحسن (عجل الله تعالي فرجه الشريف) دوازدهمین امام شیعیان است که با سلام دادن به آن حضرت ، ایشان را با صفات مخصوص به خودشان مورد خطاب قرار می دهیم و سپس گواه و شهادت بر وجود ائمه اطهار(ع) می دهیم و حقانیت آخرت و مسائل آخرتی را تایید می کنیم و درآخر یاری و دوستی خود را با امام زمان اعلام می کنیم  با خواندن آن می توان به برخی حقایق معنوی حضرت دست یافت:اینکه امام زمان (عج)مظهر و حامل اسم «الله» ،و راه ورود به کتاب خداوند، وعده حتمی خداوند و تجلی کامل ترین نماز،حمد و استغفار می باشند ، لذا حضرت مهدی نیز منتظرند،منتظر آمادگی ما.به امید روزی که  ما از منتظران واقعی آن حضرت باشیم و بتوانیم خود را به عنوان دوست واقعی آن حضرت خطاب کنیم.ان شاءالله.

مقدمه:

یکی از تکالیف بندگان نسبت به حضرت مهدی(عج) که مایه نزدیک شدن به آن جناب و سرور حضرت اوست،زیارت کردن ایشان است به وسیله توجه نمودن به آن جناب و سلام کردن بر او در هر مکان و زمان به طور عموم و در بعضی جاها و زمان ها به طور خاص می باشد که خود حضرت می فرمایند:هرگاه خواستید به وسیله ما به سوی خداوند توجه و به ما روی آورید پس همانطور که خدا وند فرموده است،بگویید: سَلامٌ عَلى آلِ یسَّ و این زیارت را بخوانید1

سند زیارت :

نخستين و قدیمی ترین مصدر ناقل زيارت«آل يس» کتاب احتجاج از تألیفات محدّث ابومنصور احمد بن علی بن ابیطالب طبرسی است که زيارت را به نقل از ابوجعفر محمّد بن عبدالله بن جعفر بن الحسین بن مالک بن جامع الحمیری القمی – توقیعات متعددی به وسیله او نقل شده است که جمله آنها توقیعی است که متضمن زیارت شریف آل یاسین است –  در بخش«مقدارى از فرمايشات امام زمان عليه السلامدر مورد مسائل فقهى و غير آن در توقيعاتى که توسط نواب چهارگانه و غير ايشان از او صادر شده» آورده است.
محمّد بن عبد اللَّه بن جعفر حميرىّ گويد: اين توقيع پس از سؤالاتى كه شد از ناحيه مقدّسه- كه خداى تعالى آن را حراست فرمايد- خارج شد:
بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم: نه به امر خداوند انديشه مى‏كنيد، و نه از اولياى او مى‏پذيريد، حكمت بالغه‏اى است، پس بيم دادنها (يا: بيم‏كنندگان) گروهى كه ايمان نمى‏آورند را چه سود دهد؟ سلام بر ما و بر بندگان صالح خداوند باد. هر گاه قصد توجّه بخداى تعالى و ما را نموديد پس همان طور كه خدا فرموده بگوييد: «سَلامٌ عَلى‏ إِلْ‏ياسِينَ» 2
اين زيارت را، علامه مجلسي نیز اینگونه آورده اند:
الإحتجاج وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيِّ أَنَّهُ قَالَ: خَرَجَ تَوْقِيعٌ مِنَ النَّاحِيَةِ الْمُقَدَّسَةِ حَرَسَهَا اللَّهُ تَعَالَى بَعْدَ الْمَسَائِلِ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏ لَا لِأَمْرِ اللَّهِ تَعْقِلُونَ وَ لَا مِنْ أَوْلِيَائِهِ تَقْبَلُونَ‏ حِكْمَةٌ بالِغَةٌ فَما تُغْنِ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ‏ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ إِذَا أَرَدْتُمُ التَّوَجُّهَ بِنَا إِلَى اللَّهِ تَعَالَى وَ إِلَيْنَا فَقُولُوا كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى سَلَامٌ عَلَى آلِ يس‏3 و همچنین تحت عنوان «زيارت امام غايب از نظر»، در ج99، ص92 به نقل از حميري «زيارة أخرى له صلوات الله عليه و هي المعروفة بالندبة خرجت من الناحية المحفوفة بالقدس إلى أبي جعفر محمد بن عبد الله الحميري رحمه الله و أمر أن تتلى في السرداب المقدس و هي‏ بسم الله الرحمن الرحيم‏…» ـ همان جلد ص96 به نقل از حميري بدون ذکر سرداب مقدس و در ص97 به نقل از احمد بن ابراهيم که به نايب دوم امام ،محمد بن عثمان اشتياق خود را براي زيارت امام زمان مطرح مي‌کند. محمد بن عثمان نيز ضمن اشاره به اينکه امکان چنين ديداري فراهم نيست، اورا به اين زيارت مذکور رهنمون مي‌شود و مي‌گويد: «زيارت را از نزد محمد بن علي استنساخ کنيد» و بعد از دوازده رکعت نماز، زيارت را بخوانيد.
ص‍درال‍دی‍ن‌ ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر‌همدانی در کتاب نفیس تکالیف الانام زیارت آل یاسین را در تکلیف بیست و پنجم (عرض سلام به محضر امام زمان) آورده‌است 4: و از جمله، سلامي است که از ناحيه‏ي مقدسه بيرون آمده به سوي عبدالله بن جعفر حميري که توقيع مبارک صادر شده و معروف است به زيارت ندبه غير دعاي ندبه مشهوره و مجلسي (قدس سره) در «کتاب دعاي بحار الانوار» اين زيارت را از خط شيخ محمد علي جباعي، جد شيخنا البهائي (قدس سرهما) به اسناد مضبوطه‏ اش ذکر نموده از محمد بن عبدالله بن جعفر حميري که توقيع مبارک به سوي او بيرون آمد که:
چون اراده کردند توجه به ما به سوي خداي تعالي و به سوي ما را، پس بگوئيد چنانکه خدا فرموده:
سلام علي آل يس ذلک هو الفضل المبين و الله ذو الفضل العظيم لمن يهديه صراطة المستقيم (التوجه) قد آتاکم الله يا آل يس خلافته…
[چه خوب است که الگوی هر انسان مؤمنی کلام خداوند باشد به خصوص در گفتار که نمودار افکار و اندیشه های انسانی ست.]
و در «مزار بحار الانوار» از سيد بن طاووس نقل نموده همين زيارت را که اين زيارت، معروف به زيارت ندبه است که از ناحيه‏ي مقدسه به سوي محمد بن عبدالله حميري بيرون آمد و امر شده است که در سرداب مقدس خوانده شود. و همين زيارت را بعينها ذکر مي‏نمايد بعد از آن از قول مولف «مزار کبير» – که به زعم مرحوم مجلسي (قدس سره) محمد المشهدي (رحمة الله عليه) است همين زيارت را ذکر مي‏نمايد، ولي به زيادتي دوازده رکعت نماز در اول آن و نسبت آن را به محمد بن عثمان که از نواب حضرت است (ارواحنا فداه) مي‏دهد و تفصيل آن چنين است که احمد بن ابراهيم گفت:
شکايت کردم به محمد بن عثمان که از نواب حضرت صاحب الامر است (عليه الصلوة و السلام) که بسيار مشتاقم به ديدن مولاي خود. گفت: به اين اشتياق خواهش ديدن آن حضرت را هم داري؟ گفتم: بله.
گفت: خدا تو را ثواب دهد بر اشتياق تو و روي مبارک آن حضرت را به تو بنمايد به آساني و عافيت، پس گفت: آرزوي ديدن آن حضرت را در ايام غيبت مکن و بايد که مشتاق خدمت آن حضرت باشي و سئوال نکني اجتماع به آن حضرت را که اين از امور حتمي خدا است و تسليم و انقياد امر خدا لازم است ولکن متوجه شو به سوي آن حضرت بعد از دوازده رکعت نماز، که در هر رکعت حمد و سوره بخواني و بعد از هر دو رکعت، سلام بگوئي و صلوات بر محمد و آل او (صلي الله عليه و آله) بفرستي، پس بگو:
سلام علي آل يس ذلک هو الفضل المبين والله ذو الفضل العظيم لمن يهديه صراطه المستقيم، قد آتاکم الله يا آل يس خلافته…
میرزا محمد باقر فقیه ایمانی در کتاب فوز اکبر زیارت آل یاسین را به عنوان افضل از همه و جامع،کامل و مبسوط دانسته اندو ذکر کرده اند که در همه اوقات می شود آن حضرت را زیارت کرد و روایت فرموده آن را در احتجاج شیخ اجل طبرسی که حضرت صاحب الامر در توقیع رفیع به سوی محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری امر فرمود اند که هرگاه بخواهید مرا زیارت کنید و به سوی من توجه کنید پس این زیارت را بخوانید.5
حاج شیخ عباسی قمی در کتاب مفاتیح الجنان (صص ۵۲۳- ۵۲۵)نخستین زیارتی را که برای امام زمان نقل کرده زیارت آل یاسین است.
کیفیت خواندن زیارت:

خواندن این زیارت باید با حضور قلب و ادب کامل باشد،امام زمان را در یک قدمی خود حس کند و آنگونه که شایسته است با ایشان صحبت کند باید واقعا بپذیرد که امام او را می بیند ، صدایش را میشنود و به او توجه دارد و حتی الامکان زیر آسمان بایستد و با توجه کامل زیارت را قرائت نماید.

   1.منظور زیارت آل یس می باشد. الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)، ج‏2، ص: 493
    2.حضرت به آیه 130 سوره صافات اشاره دارند که به قرائت های مختلف خوانده شده یکی از قرائت ها همین است که حضرت به آن اشاره می کنند./الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)، ج‏2، ص: 493الإحتجاج / ترجمه جعفرى ؛ ج‏2 ؛ ص643،باب 358
    3.بحار الأنوار (ط – بيروت) ؛ ج‏53 ؛ ص171
    4.(پیوند معنوی با ساحت قدس مهدوی) صص ۱۳۵- ۱۳۸)
    5.ف‍ق‍ی‍ه‌ای‍م‍ان‍ی‌ ، م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر، ف‍وز اک‍ب‍ر در ت‍وس‍لات‌ ب‍ه‌ ام‍ام‌ م‍ن‍ت‍ظر ع‍ج‍ل‌ال‍ل‍ه‌ ت‍ع‍ال‍ی‌ ف‍رج‍ه‌ال‍ش‍ری‍ف‌،انتشارات عطر عترت.