زن و مرد در دستيابى به کرامت جايگاه يکسانى دارند

 زن و مرد در رسيدن به کرامت، افزايش و يا از دست دادن آن جايگاه يکساني دارند و جزاى نافرمانى و يا ارتکاب جرم براي زن سنگين تر از مرد نيست.

در دورانى که ميان ملل متمدن و غيرمتمدن موجود در دنيا، زن از جايگاهى پايين تر و پست تر از مرد برخوردار بوده و او را چيزى حد وسط بين انسان و حيوان مى پنداشتند و حقوق و موقعيتش را ناديده مى انگاشتند، کتاب آسمانى قرآن و دين مبين اسلام ظهور يافته و حيثيت و ارزش زن را به او بازگرداند.

از دست رفتن کرامت در صورت نافرمانى الهي

در داستان خلقت آدم و زوجش، به فرمان الهى از نزديک شدن و خوردن از درختى منع مى شوند اما به وسوسه شيطان از اين امر الهى سرپيچى کرده و اين نافرمانى سبب مى شود که برهنه شوند و زشتى هايشان آشکار شود.

چنانچه حق تعالى خطاب به آدم مى فرمايد:

“و يا آدم اسکن انت و زوجک الجنه فکلا من حيث شئتما و لاتقربا هذه الشجره فتکونا من الظالمين. اى آدم تو و همسرت در بهشت جاي گيريد و از هر چه مى خواهيد بخوريد اما به اين درخت نزديک نشويد که از ستمکاران خواهيد شد.”

جايگاه کرامت زن و مرد در اين خلقت آن قدر بالاست که خداوند آنها را در بهشت در نزديک قرب خود جاى مى دهد اما به سبب نافرماني، ظالم شمرده مى شوند و به سبب خوردن از درخت منهي، برهنگى آنها (زشتى هايشان) آشکار مى شود و آنها براى پوشاندن خود به چسباندن برگ درختان بهشت مى پردازند.

بنابراين نافرمانى امر الهى سبب از دست دادن کرامت نزد پروردگار است و معلوم مى شود که ارزش و کرامت انسان به اطاعت از حق تعالى است، چنانکه مى فرمايد: “فازلهما الشيطان عنها فاخرجهما مما کان فيه و قلنا اهبطوا بعضکم لبعض عدو لکم فى الارض مستقر و متاع الى حين … قلنا اهبطوا منها جميعا”، پس شيطان هر دو را از آن بلغزانيد و از آنچه در آن بودند ايشان را به در آورد، گفتيم: فرود آييد، شما دشمن همديگريد و براي شما در زمين قرارگاه و تا چندى برخوردارى خواهد بود.

هبوط به معنى انحدار و پايين آمدن قهرى است مثل هبوط و افتادن سنگ و چون در مورد انسان بکار رود بر سبيل استخفاف و سبک شمردن مي باشد بر خلاف انزال که درمورد چيزهاى شريف استعمال شده، مثل انزال ملائکه و قرآن.

علامه طباطبايى مى نويسد: هبوط، خارج شدن چيزى از جايگاهش به فروتر از آن است، اين مطلب دلالت مى کند بر اينکه هبوط مذکور در آيه، هبوط معنوى است نه نزول از مکانى جسمانى به مکانى ديگر.

بنابراين زن همانند مرد در رسيدن به کرامت و افزايش آن و يا از دست دادن آن جايگاهى يکسان دارد و اين طور نيست که جزاى نافرمانى و يا ارتکاب زشتى و جرم براى زن سنگين باشد، لکن براى مرد آسان گرفته شود. اگر آدم و زوجش اطاعت الهى کرده و مرتکب نافرمانى نمى شدند، کرامت و شأن منزلت خود را که قرب خداوند و بهشت بود از دست نمى دادند.

پس کرامت انسان در اطاعت خداست. بايد به انسان آموخت که جز در برابر حق تعالى سر خم نکند و جز او را بندگى ننمايد تا گوهر کرامتش آسيب نبيند و به رشد و کمال خود برسد. انسان با اطاعت خداي کريم به اعتلاى روحى مى رسد و از پستى و فرومايگى پاک مى شود. کرامت حقيقى در اطاعت و بندگى حق تعالى است و آن مزيتى که مزيت حقيقى است و آدمى را بالا مى برد و به سعادت حقيقى اش که همان زندگى پاک و ابدى در جوار رحمت پروردگار مى رساند، پروا داشتن از خدا و پاس داشتن حرمت هاى الهى و تقوا پيشه کردن است.

خداي سبحان تقوا را راه تحصيل کرامت معرفى کرده و باکرامت ترين مردمان را با تقواترين آنها مى داند و مى فرمايد: “ان اکرمکم عندالله اتقيکم. به درستى که گرامى ترين شما نزد حق تعالى پرهيزگارترين شماست”

قرآن کريم نيز زنان رسول خدا (ص) را توصيه به اطاعت از حق تعالى و پيامبرش(ص) مى کند، چنانکه در آيات 30-33 احزاب به ايشان مى فرمايد:

“يا نساء النبي… و من يقنت منکن الله و رسوله و تعمل صالحا نوتها اجرها مرتين و اعتدنا لها رزقا کريما… و قرن فى بيونکن ولا تبرجن نبرج الجاهليه الاولى و اقمن الصلوه و اتين الزکوه واطعن الله و رسوله …،

اي زنان پيامبر … و هر که از شما براى خدا و پيامبرش فروتنى کند و عمل شايسته انجام دهد، پاداش او را دو برابر دهيم، و براى او روزيى کريمانه مهيا کرده ايم… در خانه هاى خويش بمانيد و مانند دوران جاهليت نخستين خودنمايى نکنيد و نماز به پا داريد و زکات دهيد و خدا و رسولش را اطاعت کنيد…

آيه شريفه اطاعت الهى و نيکو عمل کردن را سبب دريافت روزى کريمانه مى داند. روزى از هر نظر، چه مادى و چه معنوى و کسى که خداوند او را روزى کريمانه دهد، فرد باکرامتى است. مقصود آيه شريفه الگو شدن زنان پيامبر(ص) براى ساير زنان است، يعنى ساير زنان مسلمان هم در اين مطلب بايد از زنان پيامبر پيروى کنند.

علامه طباطبايي(ره) درباره اين آيات مى نويسد: کلمه (فتوت) به معناى خضوع است و برخى گفته اند به معناى اطاعت باشد و بعضى به معناى ملازمت و مداومت در اطاعت و خضوع گرفته اند و کلمه (اعتاد) به معناى تهيه کردن است و رزق کريم مصداق با ارزش بهشت است و معناى آيه اين است که هر يک از شما همسران رسول خدا (ص) براى خدا و رسول او خاضع شود و يا ملازم اطاعت و خضوع براي خدا و رسول باشد و عمل صالح کند، اجرش را دو بار مى دهيم يعنى دو برابر و برايش رزقى کريم، يعني بهشت آماده مى کنيم. در اين آيه التفاتى از غيبت به تکلم يا غير (مى دهيم و آماده مي کنيم) به کار رفته تا اعلام کند که چنين افرادى به درگاه خدا نزديکند و خدا برايشان احترام قايل است، همچنان که سياق غيبت قبلى مى فهماند که آنها که مرتکب فاحشه آشکار مي شوند از خدا دورند و خداوند ذره اى ارزش برايشان قايل نيست و همسرى رسول خدا هم برايشان اثرى ندارد.

انسان کريم خدايى را که کريم ترين است و کرامت و موهبت اوست، نافرمانى مى کند و گوهر کرامت را به معصيت نمي آلايد، چنانکه اميرالمومنين(ع) فرمود:

“من کرمت عليه نفسه هانت عليه شهواته، هر که کرامت نفس داشته باشد، شهوات و تمايلات نفسانى نزد او خوار و حقير است.

منبع: کرامت زن در قرآن و سخن امام خميني(ره) به قلم نهله غروي نائيني.به نقل از خبرگزارى شبستان