رينولد نيکلس (1945-1868م )

خاورشناس بزرگ رينولد نيکلشن انگليسي

رينولد نيکلسن انگليسي از نامي ترين مستشرقين اروپائي که به معارف اسلامي عموما و تمدّن و زبان و ادبيات ايراني خصوصا خدماتي شايان کرده و هموطنان ما بر اثر تحيقات عميقه خود تا ابد مرهون خويش ساخته و از اين لحاظ نامي نيک بر صفحه روزگار بيادگار گذاشته اند از اين دنيا رخت بربسته و عالم علم و ادب را از دو منبع فيض و از دو چراغ هدايت بي نصيب گذاشته اند.

يکي از اين دو مستشرق بزرگوار انگليسي رينولد آلين نيکلسن 1است که علاوه بر کتاب هاي بسيار که از متون فارسي و عربي بتصحيح خود بچاپ رسانده و کتب و رسائل و مقالاتي که در باب شعر و عرفان و حکمت اسلامي نوشته مترجم مثنوي مولوي است بشعر انگليسي و ناشر بهترين و صحيح ترين نسخه هاي آن که از بزرگترين کارها و نماينده علوّ همت و عظمت مقام آن مرد است.

اين دانشمند جليل که در 28 اوت امسال روي در نقاب خاک کشيده است از آن جمله بزرگاني است که شايد بيش از هريک از فضلاي مغرب زمين بحقيقت عالم عرفان اسلامي آشنائي پيدا کرده و توانسته است که يک عدّه از شاهکارهاي عرفا و متصوّفه مسلمان را بمردم اروپا و آمريکا بشناساند.

سال گذشته ما در شماره چهارم از سال اوّل يادگار بمناسبت ترجمه يک مقاله از او شرح مختصري در ترجمه احوال وي نوشته بوديم.خوانندگان محترم ميتوانند به آنجا رجوع کنند.در شماره دوّم از سال دوّم نامه فرهنگستان(بهمن 1323)مقاله جامع مبسوطي نيز بقلم آقاي دکتر قاسم غني بمناسبت انتخاب نيکاسن بعضويت فرهنگستان ايران مندرجست و چون آقاي دکتر قاسم غني در آن مقاله فهرست کارها و تأليفات مرحوم نيکلسن را بتفصيل نوشته اند ما در اينجا از تکرار آن خودداري ميکنيم و خوانندگان عزيز را بقرات آن مقاله سودمند توصيه مينمائيم.
امّا آرتور کريستنسن 1 دانمارکي که يک عدّه از فضلاي ايراني در 1914 و 1929 و در 1313 شمسي هنگام جشن هزاره فردوسي قيافه محبوب او را در طهران بچشم ديده اند از جمله فضلائي است (به تصوير صفحه مراجعه شود) رينولد نيکيسن انگليسي که بيشتر اوقات خود را بتحقيق تاريخ تمدّن ايران پيش از اسلام مصروف داشته و کتاب بسيار نفيسي درباره تمدن ساسانيان تأليف نموده که بعد از ترجمه تاريخ طبري تولد که بآلماني مهمترين منابع راجع بتاريخ اين دوره ايران است بعلاوه فاضل مشار اليه در تحقيق بعضي از لهجه هاي فارسي و تتبع در خصوص رباعيات خيام کتاب هاي جامعي برشته نگارش درآورده که براي دانشمندان ديگر هميشه مورد استفاده بوده.

آنچه راجع باين مستشرق بزرگ گفتني است در مقاله که ذيلا بنظر خوانندگان گرامي ميرسد دوست دانشمند ما آقاي سعيد نفيسي مرقوم داشته اند،اين است که ما ديگر تفصيل در اين موضوع را با وجود مقاله جامع آقاي نفيسي زائد ميدانيم و بجاي اطاله کلام در اين باب بدرج آن مبادرت مي نمائيم.

منبع: مجله يادگار ؛ مهر 1324 – شماره 12