خانواده شیعی » روانشناسی »

روش مطالعه و پژوهش(۳)

 بهتر است که نور، غیر مستقیم به کتب بتابد. مطالعه در وقت غروب، که نور به حد کافى نیست، براى چشم مضر است. گفته‌اند: « مَن‏ْ اَحَبَّ کریمتَیْهِ فَلْیَحْذَرِ المطالعهَ عِنْدَ الغروب » یعنى: « هرکس دو گران‌بهاى خود (چشم‌هایش) را دوست دارد، از مطالعه هنگام غروب بپرهیزد.»

۶٫ فاصله چشم و کتاب؛ در حد متوسط اگر سى سانتى مترباشد، کافى است؛ نه دورتر و نه نزدیک‌تر.

۷٫ مطالعه بدون حرکت؛ کتاب خواندن در حال راه رفتن یا در اتومبیلى که لرزش دارد، یا به هر نحوى که به چشم فشار آورد و خسته کند، مضر است.

۸٫ کیفیت نشستن؛ نحوه نشستن هنگام مطالعه مهم است. باید حالتِ کمر و ستون فقرات و تسلّط ما بر کتاب، عادى باشد تا انسان قوز در نیاورد و به بیمار‌ى هاى دیگر مبتلا نشود.

۹٫ پرهیز از پیش داورى؛ مطالعه بدون پیش داورى نسبت به مؤلف و کتاب، و بدون داشتن ذهنیت خاص، ما را در بهره ورى از کتاب، کمک مى کند. گاهى مى توان از کتاب‌هایى هم که نویسنده‌اش مسأله دار است، با توجه به محتوایش استفاده کرد.

کتاب. یا دوست خاموش

نکات زیر را در مقایسه کتاب، با دوست خاموش، مى توان براى دانش آموزان و خردسالانى که با کتاب و کتابخانه سر و کار دارند تذکر داد، نکات، هم شیرین و هم آموزنده است، تا ضمن نگهدارى خوب از کتاب بهره بیشترى ببرند:

۱٫ دوست خاموش را ما باید به حرف آوریم، کتاب را هم باید خواند تا با ما حرف بزند.

۲٫ آزردن دوست، بد است و موجب قطع دوستى است. پاره کردن کتاب هم چنین است و نیز کثیف کردن، خط خطى کردى، مداد و دفتر لاى کتاب گذاشتن.

۳٫ بى اعتنایى به دوست، ناپسند است. پرت کردن کتاب نیز نوعى بى اعتنایى است.

۴٫ دوست اگر بى فایده باشد، از دوستى چه فایده؟ کتابى هم که تنها دکورِ خانه و زینتِ طاقچه باشد به آن دوست مى ماند.

۵٫ کتاب گران، ‌مثل دوست پرتوقع است، که افراد به سراغش کمتر مى روند.

۶٫ در دوست، مهم فکر و اخلاق اوست، نه لباس و ظاهرش، کتاب خوب هم بستگى به محتوا و مطلب آن دارد، نه جلد و نوع کاغذ.

۷٫ انسان بى مطالعه، مانند فرد بدون دوست است.

۸٫ کتابِ نیمه مطالعه، مانند دوست نیمه راه است.

۹٫ انسانِ دوست از دست داده، مثل مطالعه بدون یادداشت است.

۱۰٫ شناخت دوست از دشمن لازم است. تشخیص کتاب‌هاى خوب و بد و مفید و مضر نیز ضرورى است.

۱۱٫ دوستِ مفید، کوچک و بزرگ ندارد. کتاب آموزنده هم جیبى و وزیرى و قطع کوچک و بزرگ ندارد.

۱۲٫ انحصار دوست براى ما غلط است. انحصار کتاب هم چنین است. کتاب را براى مطالعه باید به دیگران امانت داد،‌ نه آنکه احتکار کرد.

منبع: جواد محدثى، روش‌ها، ص ۱۳٫