ویژه نامه » ماه مبارک رمضان » بهداشت و تغذیه »

روزه از نگاه دانشمندان

اشاره:

روزه از فروع دین اسلام و به معنای، خودداری از انجام برخی کارها از جمله خوردن و آشامیدن از اذان صبح تا اذان مغرب است. منابع دینی، برای روزه آثار اخلاقی و معنوی متعددی بر شمرده‌اند. روزه از نظر فقهی، بر چهار قسم واجب، مستحب، مکروه و حرام است. روزه ماه رمضان بر مسلمانان واجب است. چهارده قرن پیش زمانى که جهل سرتاسر حجاز را فرا گرفته بود پیامبر گرامى اسلام فرمود: «صوموا تصحّوا…روزه بگیرید تا تندرست شوید» و فرمود: معده خانه هر دردى است، و پرهیز و اجتناب (از غذاهاى نامناسب و زیاده‏خوری) اساس و رأس هر داروى شفابخش است.

دانش بشرى در این چند سال متوجه نقش مهم روزه در تأمین سلامت انسان شده است از این روى در کشورهاى مختلف کلینیک‏هایى تشکیل شده است که مبناى درمان آنها روزه است و تا کنون از این طریق بیماران زیادى شفا یافته‏اند. اینک با چند کلام از دانشمندان که عمق کلام پیامبر(ص) را آشکار می‏کند، آشنا می‏شوید.

۱ . دکتر الکسیس کارل؛

«با روزه‏دارى قند خون در کبد می‏ریزد و چربیهایى که در زیر پوست ذخیره شده‏اند، پروتئین‏هاى عضلات و غدد، و سلولهاى کبدى آزاد شده به مصرف تغذیه می‏رسند.»

۲ . دکتر ژان فروموزان؛

«وى معالجه با روزه را به شستشوى احشاء تعبیر می‏کند که در آغاز روزه‏دارى، زبان باردار است … که پس از سه چهار روز بو برطرف می‏شود، اسیداوریک ادرار کاهش می‏یابد، و شخص احساس سبکى و خوشى خارق‏العاده می‏کند. در این حال اعضاء هم استراحتى دارند».۳

۳ . دکتر تومانیانس؛

«فایده بزرگ کم خورى و پرهیز از غذاها، در یک مدت کوتاه، آن است که، چون معده در طول مدت یازده ماه مرتب پر از غذا بوده و در مدت یک ماه روزه‏دارى مواد غذایى شکم خود را دفع کند و همین‏طور کبد که براى حل و هضم غذا مجبور است دائما صفراى خود را مصرف کند، در مدت سى روز ترشحات صفراوى را صرف حل کردن باقی‏مانده غذاى جمع‏آورى شده خواهد کرد.

دستگاه هاضمه در نتیجه کم خوردن غذا، اندکى فراغت حاصل کرده و رفع خستگى می‏کند، روزه، یعنى کم خوردن و کم آشامیدن در مدت معینى از سال و این بهترین راه معالجه و حفظ تندرستى است، که طب قدیم و جدید را از این حیث متوجه خود ساخته است، مخصوصا امراضى را که بر دستگاه گوارش به خصوص کلیه و کبد عارض می‏شود و به توسط دارو نمی‏توان آنها را علاج کرد، روزه به خوبى معالجه می‏کند، چنانچه بهترین داروها براى برطرف ساختن سوء هاضمه روزه گرفتن است. مرض مخصوص کبد نیز که موجب «یرقان» می‏گردد بهترین طریق معالجه‏اش روزه گرفتن است، چه آنکه ایجاد این مرض اغلب اوقات به واسطه خستگى کبد است که در موقع زیادى عمل و فعالیت، نمی‏تواند صفراء را از خون بگیرد.»۴

۴ . دکتر گوئل پا؛

«۵۴ بیماری‏ها از تخمیر غذا در روده‏هاست که همه با روزه اصلاح می‏گردد.»۵

۵ . دکتر آلکسى سوفورین؛

«جسم به هنگام روزه به جاى غذا از مواد داخلى استفاده می‏کند و آنها را مصرف می‏کند، و مواد کثیف و عفونى که در جسم هست و ریشه و خمیره بیماری‏هاست، از

بین‏می‏رود و به این طریق روزه سبب بهبودى همه بیماری‏هاست. از این رو جسم خود را به وسیله روزه از داخل نظیف و پاکیزه کنید.»

۶ . دکتر کارلو؛

«هر شخص بیمار باید در هر سال مدتى از غذا پرهیز کند؛ زیرا مادامى که غذا به تن می‏رسد میکربها در حال رشد است، ولى هنگامى که از غذا پرهیز کند، میکربها روبه ضعف می‏روند… روزه‏اى که اسلام را واجب کرد، بزرگترین ضامن سلامتى تن است.»

۷ . دکتر رو؛

«روسیک اسوجى تعداد زیادى از بیماران مبتلا به سفلیس شدید را بهبودى بخشید و تنها داروى وى امساک و روزه بود.»

۸ . «بندیک» دانشمند فیزیولوژیست:

«یک دوره روزه سى و یک روز است … در این مدت در ترکیب خون هیچ گونه اختلاطى به هم نرسیده و آن نورى که در بعضى از روزه‏داران دیده می‏شود، یک حالت جوانى و نشاطى است که براى روزه‏داران رخ می‏دهد».۶

۹ . «اوتو بوخنگر»؛

وى تحقیقات جامعى پیرامون اثرات روزه انجام داد و با تشکیل کنفرانسى در یک کنگره پزشکى نتاج آن را اعلام کرد، متن این کنفرانس که به صورت کتاب و به شش زبان از طرف کلینیک‏این دکتر انتشار یافت، با استقبال فراوانى روبرو شد.

وى می‏گوید: «اکثر بیماری‏هاى حاد و مزمن را می‏توان به وسیله روزه بهبود بخشید، یا از شدت آنها کاست.»

وى می‏گوید: به هنگام روزه، بدن بیمار پست‏ترین مواد را از سراسر بدن جمع‏آورى کرده و می‏سوزاند، نیروهاى نوسازى بدن انسان به هنگام روزه فعال می‏شوند و تصفیه و ترمیم بافتها را شروع می‏کنند… در مدت پنجاه سال که از تأسیس «کلینیک اوتو بوخنگر» می‏گذرد، بیش از پنجاه هزار بیمار در این کلینیک توسط روزه درمان شده‏اند.

۱۰ . دکتر «عبدالعزیز اسماعیل پاشا»؛

براى معالجه در موارد زیر از روزه استفاده می‏شود.

الف) در مورد اضطراب مزمن امعاء و هنگامى که مقرون با تخمیر مواد زلالیه و مواد نشاسته‏اى باشد. در این موقع روزه، مخصوصا از جهت نیاشامیدن آب میان‏دو خوراک و ایجاد فاصله طولانى نوبت‏هاى غذا، علاج قطعى است و این خصوصیات در مورد روزه ماه رمضان کاملاً رعایت شده است.

ب) هنگام زیاد شدن وزن که ناشى از کثرت خوراک و کمى حرکت باشد. در این مورد روزه با رعایت اعتدال در غذا، افطار و اکتفاء به آب هنگام سحر از هر قسم معالجه‏اى مفیدتر است.

ج) زیادى فشار خون.

د) مرض قند.

ه.) در مورد التهاب حاد و مزمن کلیه که مقرون با ترشح و تورم باشد.

و) در مورد امراض قلب که توأم با تورم باشد.

ز) التهاب مزمن مفاصل، خصوصا وقتى که توأم با امراض چاقى باشد بطورى که غالب زنها پس از سن چهل‏سالگى به بعد به آن مبتلا می‏شوند. در این باره دیده شده است که در ماه رمضان این مرض به درجات خفیف‏تر از موقعى است که برق و خون گرفتن و ادویه و تمام مسائل طب جدید به کار برده می‏شود.۷

۱۱ . دکتر کارلو؛

چون امراض زیاد شده‏اند، خود را ناگزیر می‏بینم که هم‏وطنان خود را نصیحت کنم و آنها را بوسیله دوایى مؤثر که در دسترس هر فقیر و ثروتمند باشد، راهنمایى کنم و این همانا روزه‏اى است که محمد(ص) در جزیره العرب تشریح نمود.۸

۱۲ . دکتر آندره پاسک؛

وى ضمن سودمند شمردن روزه براى بیماریها می‏گوید: در صورت وجود ناراحتیهاى وخیم چشم (ورمها، ورم شبکیه، ورم بافت ملتحمه، آب مروارید و آب سبز) روزه حتما ضرورى است.۹

۱۳ . دکتر «آلن مویل»؛

روزه (بهداشتی) چهار فایده عمده زیر را در بر دارد:

۱ . مانع تجمع مواد سمّى می‏شود.

۲ . باعث استراحت دستگاههاى گوارش می‏گردد.

۳ . به وسیله روزه بدن انرژى خود را صرف دفع سموم می‏کند.

۴ . نیروى حیات تحریک می‏شود تا مواد زاید دفع گردد.۱۰

۱۴ . پروفسور «ولادیمیر نیکی»؛

در اثر گرسنگى (روزه‏داری) غدد فوق‏کلیوى ترشحات نا متعادل تمام غدد را خورده و آنها رابى مدتها متعادل خواهد ساخت۱۱

پی نوشت:

۱ . بحارالانوار، ج ۹۶، ص ۲۵۵٫

 ۲ . بحارالانوار، ج۶۴، ص ۲۹۰٫

 ۳ . اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، ج ۳، ص ۹۸٫

 ۴ . روزه، درمان بیماریهاى روح و جسم، ص ۱۳۱٫

 ۵ . روش نوین براى درمان بیماری‏ها، ص ۶۷، دکتر الکسى سوفورین.

 ۶ . نقش روزه در درمان بیماری‏ها، ص ۱۵ و ص۶٫ به نقل از مجله علمى و طبى Constelation.

 ۷ . اسلام و طب، دکتر عبدالعزیز اسماعیل پاشا، ترجمه سید غلامرضا سعیدى، ص ۴۴٫

 ۸ . فلسفه روزه یا مناظره استاد و دانشجو، ص ۸۵٫

 ۹ . درمان طبیعى بیماریهاى چشم، ص ۱۳۴٫

۱۰ . شفاى طبیعى، ص ۴۳٫

۱۱ . اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، ج ۳، ص ۳۰٫

منبع :کوثر ، دى ۱۳۷۶، شماره ۱۰

مصطفى محمدى اهوازى