خانواده شیعی » تربیت فرزند » نوجوان و جوان »

رقابت میان فرزندان

 والدین در طول زندگى، شاهد رقابت میان فرزندان خواهند بود. پدر و مادر هرگز نباید مانع انجام این عمل در میان آنان گردند بلکه باید به کار و برنامه ریزى صحیح، رقابت میان فرزندان را تحت کنترل خود بگیرند و اداره نمایند. گاهى اوقات این رقابت ها خفیف است و تنها گهگاهى به دخالت نیازمندست. اگر چنین مواردى میان فرزندان وجود داشت والدین نباید نگران باشند بلکه باید سعى کنند که فرزندان را به درستى هدایت نمایند تا مسیر درست را در پیش گیرند.

نسبت به رقابت میان فرزندانتان غفلت نکنید و یا بیش از حد احساساتى نشوید

گاهى اوقات هم چشمى هاى میان فرزندان به درگیرى، عصبانیت و تندخویى مى انجامد، و چندین بار در روز موجب برخورد میان آنان مى گردد. در مواردى که خشونت و تندخویى حاکم است مداخله ى والدین ضرورى به نظر مى رسد. حتى گهگاه نیاز به مداخله ى حرفه اى به معنى مشاوره با روان پزشک یا مشاور خانواده لازم است، همچنین باید به خاطر داشت که این رقابت ها ممکن است سال هاى کمى و یا حتى در تمام طول عمر ادامه پیدا کند.

رقابت امرى طبیعى است و در این میان کسى مقصر نمى باشد

رقابت میان خواهر و برادر امرى طبیعى است. پدر و مادر نباید فرزندان و یا خود را به خاطر این عمل، مقصر بشمارند. هدف واقع گرایانه این است که به فرزندان کمک شود که راه هایى را بیابند تا با این حسادت ها، برخوردها، تضادها و عصبانیت ها کنار بیایند. حسادت میان خواهر و برادر بسیار شایع است و معمولا زمانى آغاز مى‌شود که فرزند جدید متولد مى‌شود. نوزاد تازه متولد شده، توجه والدین را به خود جلب مى کند چون او به این توجه بیش از حد نیازمند است. حال تصور کنید که وقتى فرزند جدیدى متولد مى‌شود و تمام توجه پدر و مادر را به خود جلب مى کند چه حسى براى فرزند پیشین ایجاد مى گردد؟ در این هنگام احساس تنفر، حسادت و حتى عصبانیت در ذهن فرزند به وجود خواهد آمد. آدل فیبر (۱) و الین مازلیش (۲) در کتاب جالب خود تحت عنوان «خواهر و برادرهاى بدون رقابت» تشابه زیبایى را مطرح مى کنند. آنها چنین ابراز مى دارند که احساسى که به دنبال به دنیا آمدن فرزند دوم در کودک پیشین ایجاد مى‌شود درست مانند این است که شوهر انسان، همسر جدیدى اختیار کند. تصور کنید که شما زنى هستید که شوهرتان به شما مى گوید: عزیزم، من به تو بسیار عشق مى ورزم به همین خاطر تصمیم گرفته ام همسر دیگرى درست همانند تو به خانه بیاورم، در این زمان چه احساسى دارید؟ چطور مى خواهید با شخصى جدید روبرو شوید و برخورد نمایید؛ با کسى که رقیب شماست و عشق و توجه همسرتان را مى رباید؟ حال شما تصور کنید که در سنین ۱۰٫٫٫،۴،۳ سالگى هستید و فرزند جدیدى به عنوان رقیب وارد مى‌شود، اکنون چه احساسى خواهید داشت؟ اگر به دقت به این قضیه بنگرید، متوجه مى شوید که رقابت میان فرزندان قسمتى از ماهیت و طبیعت وجودى بشر است. کودکان در مورد توجه، عشق والدین، جایگاه اجتماعى و خانوادگى و دوستان خود با یکدیگر رقابت کرده و کشمکش دارند، فرزندان کوچکتر سعى دارند که در مقابل فرزندان بزرگتر از خود مقاومت نشان دهند و بزرگترها نیز کوشش مى کنند که کوچکترها را سر جاى خود بنشانند. نقش والدین، کنار گذاشتن این رفتارها نیست زیرا فرزندان باید در محدوده ى مناسب و درست به رقابت با یکدیگر بپردازند و پدران و مادران نباید از کودکان بخواهند که این گونه رفتارها را کنار بگذارند.

وقتى که ما به این مشکلات مى پردازیم مهم است دریابیم که رقابت میان خواهر و برادرها مى تواند تجربه ى مثبت و سازنده اى در زندگى آنها باشد. بسیارى از والدین بر این امر واقف نیستند و با خواندن این جمله که «هم چشمى و رقابت میان کودکان سازنده و مثبت است» سر خود را تکان مى‌دهند و متعجب مى‌شوند دقت کنید که به هر حال بسیارى از کشمکش ها و رقابت ها میان فرزندان، تجربه ى ارزشمندى است که آنها را براى رویارویى با مشکلات زندگى آماده مى کند. نتیجه ى صریحى که مى توان از این برخوردها کسب کرد این است که وقتى فرزندان با یکدیگر رقابت داشته باشند همان طور که بزرگ مى‌شوند مى آموزند که چطور با دیگران روبرو شوند و چطور در مواجهه با عدم توافق ها و عصبانیت ها به طور مناسبى واکنش نشان داده، با رفتارهاى خصمانه مقابله کرده و در نهایت در امور شراکتى و اجتماعى وارد شوند. به هر حال همه ى خانواده‌ها به اهمیت این موضوع واقف نیستند و نمى دانند که وقتى فرزند ۵ ساله ى آنها در تلاش است که اسباب سازى خود را از کودک سه ساله شان بگیرد در واقع در حال خودسازى و شکل گیرى مى باشد و این عمل منفعت هاى بى شمارى را به دنبال دارد.

نقش والدین چیست

وقتى این حقیقت را پذیرفتیم که هم چشمى و رقابت میان خواهر و برادرها امرى شایع و واقعى است و نباید کنار گذاشته شود، در این زمان مسئولیت هایمان به عنوان پدر و مادر مهم تر جلوه مى کند و باید این وظیفه ى مهم را به بهترین وجه ممکن انجام دهیم. از کجا باید شروع کرد؟ مهم است که مقرراتى میان افراد خانواده وضع گردد تا رفتارهاى مورد قبول خانواده مورد بررسى قرار گیرد و واکنش هاى نادرست، کنار زده شود. وظیفه ى والدین این است که این گونه مقررات و قوانین را به فرزندانشان بیاموزند و آموزش خود را تا زمانى که فرزندان به این رفتارها خو بگیرند ادامه دهند. پدران و مادران باید توجه داشته باشند که فرزندان همچون آنان نیازهایى دارند که تک تک افراد خانواده باید به این حوایج اهمیت داده و احترام بگذارند، به طور مثال نیاز به تنهایى و آسایش براى فرزندان وجود دارد و آنها نیز دوست دارند دیگران براى ورود به اتاقشان اجازه بگیرند. از جمله مقرراتى که والدین باید در منزل اجرا کنند این است که هر یک از فرزندان باید به دیگرى احترام بگذارد و براى استفاده از وسایل خواهر و برادرش اجازه بگیرد. مهم است که همه ى افراد به صورت محترمانه احساسات واقعى خود را بیان کنند و هرگز درصدد سوء استفاده کردن از دیگرى نباشند و سعى نکنند تا با مداخله ى فیزیکى و جسمى (زد و خورد بدنى) به وسایل خواهر و برادر خود دسترسى پیدا کنند. پس باید این مقررات هر یک از افراد خانواده از بزرگ تا کوچک روشن شود و به این وسیله آنها با یکدیگر به طور محترمانه اى برخورد کرده و رقابت میان فرزندان در محدوده ى درستى پیش گرفته شود. والدین باید به فرزندان بیاموزند که اگر اختلافاتشان و مشکلاتشان جزئى است، میان خود حل و فصل نمایند. یکى از کارهاى مفیدى که والدین مى توانند انجام دهند این است که بنشینند و به هر دو طرف به شایستگى گوش دهند، انصاف داشته باشند و راه حل مناسبى ارائه کنند و سپس اتاق را ترک کنند. اشتباهى که بسیارى از پدران و مادران مرتکب مى‌شوند این است که سعى مى کنند به طور عادلانه، رفتارهاى درست و غلط را به پاى هر دوى آنها بنویسند. این عملى نادرست است و سبب مى‌شود که احساسات واقعى یکى از فرزندان زیر پا گذاشته شود و خدشه دار گردد. والدین باید بدانند که پرسیدن این سؤال که کدام یک دعوا را شروع کرده اید، سازنده و مفید نیست. زیرا همیشه پاسخ سؤال این است که او آغاز کرد. این جواب بدان معنى نیست که فرزندان درصدد دروغ گفتن به شما هستند، بلکه در واقع هر کدام از آنها از دیدگاه خود مسئله را مطرح مى کند. در این میان عمل سازنده این است که والدین توجه فرزندان را روى پیدا کردن راه حل متمرکز کنند نه این که بخواهند بدانند کدام یک شروع کننده ى این کشمکش بوده است.

هنگامى که عصبانیت به زد و خورد بدنى تبدیل مى‌شود

گاهى اوقات مداخله ى والدین ضرورى به نظر مى رسد خصوصا اگر تضاد میان فرزندان تشدید پیدا کند و باعث زد و خورد بدنى گردد. در این زمان والدین باید از قدرت و اقتدار پدر و مادرى خود استفاده کنند و فرزندان را از یکدیگر جدا کرده و هر کدام را به اتاق جداگانه بفرستند تا آرام شوند و هنگامى که عصبانیت فرزندان فرو نشست زمان مناسبى است که مى توان در مورد مشکل میان آنها به بحث و گفتگو نشست. باید به فرزندان اجازه دهیم که احساسات خود را بیان کنند و حقیقتا ما والدین باید آنها را به این کار تشویق کنیم تا هر گونه احساسى، چه عصبانیت و چه دلخورى و رنجش را، مطرح کنند. لازم است که فرزندان احساسات خود را به صورت مناسبى ابراز بدارند یعنى به وسیله ى کلمات و نه با رفتارهاى تهاجمى، کتک زدن، لگد زدن و پرتاب وسایل.

والدین باید مقرراتى را براى فرزندان مبنى بر عدم آسیب به یکدیگر و رفتارهاى تهاجمى مطرح کنند و روى آن تأکید بورزند و باید به خاطر داشت که بچه هاى کوچک هم مى توانند این قوانین را متوجه شوند و درک کنند که افراد براى آسیب رساندن به یکدیگر به وجود نیامده اند.

مطالبى که در موقع عصبانیت گفته مى‌شود نباید توهین آمیز و به صورت فحش و ناسزا باشد. کودکان باید این قانون را متوجه شوند و به آن عمل کنند، هر چند که در وسط دعوا رعایت این مقررات مشکل است. در این میان والدین وظیفه دارند که محدودیت هایى را پیرامون آن چه که فرزندان اجازه ى انجامش را دارند و آن چه را که ندارند، قرار دهند. به طور مثال من مادرى را مى شناسم که قانونش به این صورت است: با هم برخورد داشته باشید اما بدون خونریزى و شکستى استخوان. و تعدادى از والدین نیز هستند که به هیچ وجه نمى توانند کلمات توهین آمیز و ناسزا را تحمل کنند و مقررات سختى را براى این عمل وضع مى کنند.

برقرارى ارتباط

بهترین کارى که والدین در قبال کشمکش میان فرزندان خود مى توانند انجام دهند، این است که ارتباطى میان آنان برقرار کنند، به این صورت، فرزندان مى توانند مشکلات میان خود را برطرف سازند. احساسات، باید شناخته شود و به زبان آید؛ به این علت که هر دو فرزند، بتوانند تأثیر بچه ها با هم همکارى مى کنند. احساسات مثبت و سازنده نیز همچون احساسات منفى روشن گردد. گاهى اوقات بهتر است که فرزندان، احساسات خود را به روش خلاقانه اى مطرح کنند که این عمل سبب مى‌شود که آنها به صورت عینى تر و روشن تر یکدیگر را درک کنند. نوشتن نامه به کسى که از دست او عصبانى هستید راه خوبى است و کمک مى کند که احساسات خود را که حاکى از تنفر و ناامیدى است بنویسید بدون این که آسیبى به طرف مقابل برساند. نوشتن فهرستى از خطاهاى بچه ها و به تصویر کشیدن خصوصیات فردى که از دست او عصبانى هستیم نیز مفید است زیرا مى توان این مطالب را در اختیار والدین گذاشت تا در مورد احساسات منفى، گفتگو نمود. دادن پیشنهادات مفید به فرزندان در این زمان، بسیار سازنده است و پله هاى ایجاد همکارى میان آنان را فراهم مى نماید.

گفتن عباراتى همچون «تو مزاحم هستى، من نمى خواهم به وسایلم دست بزنى» به خواهر یا برادرمان، عمل شایسته اى نیست، بهتر است که به جاى این گونه صحبت کردن، چنین بگوییم: «من مایل نیستم که تو نوارهاى من را بردارى، اگر چیزى مى خواهى، اول از من اجازه بگیر…»

مراحل یا درجات کشمکش میان خواهرها و برادرها

«فیبر» و «مازلیش» در کتاب «خواهر و برادرهاى بدون رقابت»، در مورد مراحل کشمکش میان فرزندان بحث مى کنند و در واقع بگو و مگوهایى را مطرح مى کنند که در میان این افراد شایع و مشترک است. زمانى که درگیرى میان فرزندان بالا گرفته است، ممکن است که دخالت والدین لازم باشد. آگاهى والدین از علل عصبانیت آنها مى تواند مفید واقع شود. پدران و مادران مى توانند دیدگاه فرزندان خود را در نظر گرفته و به آنها توجه کرده و شنواى حرف‌هایشان باشند، مشکل را برایشان توضیح دهند و راه حل مناسب را پیش روى آنها بگذارند. سپس پدر و مادر باید اتاق را ترک کنند و اجازه دهند که کودکان، خود، مشکلشان را حل کنند. زمانى که موقعیت به گونه ى خطرناکى است و امکان دارد که فرزندان به هم توهین کرده و یا صدمه بزنند، پدر و مادر باید مقررات خود را به اجرا گذارند. همچنین اگر موقعیت به گونه‎‌اى است که فرزندان به هم آسیب رسانده‌اند مداخله ى والدین بسیار ضرورى است و باید آنها را از هم جدا کنند تا آرامش خود را بازیابند.

داستان تئو (۳) و دونا (۴) که در ذیل آمده، نشان مى‌دهد که چطور رقابت میان دو فرزند شکل مى‌گیرد و به کشمکش تبدیل مى‌شود. همچنین این مطلب به والدین مى آموزد که چطور عدالت و انصاف را، در زندگى با کودکان رعایت کنند.

داستان تئو و دونا

دونا ۵ سال بعد از تئو متولد شد. معمولا این اختلاف سنى باعث رقابت میان خواهر و برادر مى گردد. تئو پیش از به دنیا آمدن دونا تنها فرزند خانواده بود و همچنین پرنسسى دوست داشتنى با او رفتار مى شد. وقتى که او متوجه حاملگى مادرش شد در ابتدا بسیار هیجان زده شد و در اشتیاق به دنیا آمدن خواهر یا برادرى بود که بتواند با او بازى کند. به هر حال وقتى دونا متولد شد، تئو بسیار گیج و متحیر شد چون دائما مى دید که والدینش وقت و توجه خود را صرف رسیدگى به دونا کوچولو مى کردند. دونا مرتبا گریه مى کرد و علاقه اى به بازى کردن به تئو نشان نمى داد. به همین جهت تئو بیشتر زمان خود را صرف بازى با دوستانش در خارج از منزل مى کرد و در این زمان مادر به نوزاد تازه متولد شده و کارهاى خانه رسیدگى مى کرد. ضمنا تئو شاگرد بسیار منظم و درس خوانى بود و گر چه دونا توجه والدینش را به خود جلب کرده بود، اما تئو با گرفتن نمره هاى خوب توانسته بود توجه پدر و مادر را از آن خود سازد.

درگیرى مختصر و سپس جنگ

تا زمانى که دونا کوچک بود، تئو خود را با سرگرمى هاى خاصى همچون تماشاى فیلم هاى کارتونى و بازى هاى ویدیویى مشغول مى کرد. از نظر تئو، خواهر کوچولوى او اغلب باعث اذیت و آزار مى شد. دختر کوچولو سعى داشت که با برادرش به خارج از منزل برود و یا به اتاق او وارد شود و آن جا را به هم بریزد که همگى از نظر تئو ناپسند بود، همچنین با وجود این که تئو تذکر مى داد که از اتاقم بیرون برو، ولى دونا توجهى نمى کرد. روزى تئو یک بستنى چوبى روى میز کلکسیون بازى هاى ویدئویى اش پیدا کرد، جیغ زنان به سمت اتاق نشیمن رفت. در آن جا خواهرش مشغول رنگ کردن کتاب نقاشى اش بود. مادرش با تعجب به تئو نگاه کرد و گفت:«دونا تنها یک بچه است و بیشتر از این نباید از او انتظار داشت.» و ضمنا گفت:«تئو، تو بزرگتر هستى و نباید به این سرعت خونسردى خود را از دست دهى.» به هر جهت تئو پذیرفت ولى مجبور شد که نوارهاى خود را به داخل حمام ببرد و بشوید. این اتفاق سبب گردید که ارتباط میان این خواهر و برادر وخیم شود. دونا در رقابت با برادرش براى جذب توجه پدر و مادر موفق بود. خصوصا وقتى دونا مشغول بازى با دوستانش بود، تئو او را اذیت مى کرد و او را به گریه مى انداخت. تئو در بیرون از منزل هم حوصله ى خواهرش را نداشت و در منزل هم از دیدن او آزرده خاطر مى شد، از نظر او دونا تنها موجودى مزاحم محسوب مى شد. در این جا باید به این نکته اشاره داشت که نه تنها تئو خواهرش را از خود مى راند بلکه رفتار والدین نیز در تشدید فاصله ى بین آن دو تأثیرگذار بود.

از طرف دیگر والدین تئو درک نمى کردند که چرا پسر مؤدبشان که همواره رفتار شایسته اى با دیگران دارد چنین رفتارى با خواهر خود دارد و مرتبا سر به سر او مى گذارد و اذیتش مى کند. چطور ممکن است که او این طور نسبت به خواهر خود حسادت بورزد؟ آنها به طور یکسان با فرزندان خود رفتار نکرده اند؟ آیا محبت خود را به طور مساوى تقسیم نکرده اند؟ به هر جهت تصمیمى که والدین تئو گرفتند این بود که وقتى تئو رفتار نادرستى با خواهر خود دارد، نسبت به او سخت گیرى کنند. مادر چنین اظهار مى دارد:«تئو باید یاد بگیرد که با خواهر خود مهربان تر باشد، دونا کوچکتر از تئوست و با رفتارهاى ناشایست تئو ممکن است آسیب ببیند.»

درسى براى مادر

وقتى دونا ۶ ساله بود، روزى با مادرش در حال تماشاى کارتون تام و جرى بود. گربه ى کارتون که اسمش تام بود، همیشه دنبال جرى کوچولوى بیچاره مى کرد. البته همیشه موش بود که پیروز مى شد. دونا به مادر خود نگاهى انداخت و با غرور گفت: «تام و جرى مثل من و تئو هستند.» مادر پرسید: «منظورت از این حرف چیست؟» دختر کوچولو دوباره متکبرانه جواب داد: «من جرى موشه هستم و تئو هم، تام است، او از من بزرگتر است اما من همیشه پیروز مى شوم و او را به زحمت مى اندازم.» در این هنگام مادر در حالى که به دختر کوچولوى شیطانش نگاه مى کرد از صحبت دست کشید و خنده را سر داد. از آن روز به بعد، وقتى که این دو فرزند با هم دعوا مى کردند، مادر هر دو را به اتاق هایشان مى فرستاد و به طور یکسان تنبیه شان مى کرد و دیگر مهم نبود که تئو چه کارى انجام داده و یا دونا واکنشش چه بوده است. کم کم وقتى پدر و مادر با بچه ها این گونه رفتار کردند، سر به سر گذاشتن ها و اذیت و آزارها هم از بین رفت. هر دو فرزند، تشویق شدند که به کارهاى مورد علاقه ى خود بپردازند و به خاطر موفقیت هاى شخصى خود تشویق شوند. دونا دیگر آن موجود مزاحم و موذى و تئو نیز دیگر آن موجود بدجنس نبود، البته گاهى اوقات آنها سر به سر هم مى گذاشتند، اما دیگر صدمه ى بدنى و حالات تهاجمى وجود نداشت.

با وجود این که ما به عنوان والدین باید به فرزندانمان توجه خاصى داشته باشیم، اما هرگز این امکان وجود ندارد که به صورت مساوى با آنها برخورد کنیم. ما نمى توانیم زمان، عشق، پول و یا کمک در زمینه ى انجام تکالیفشان را به طور مساوى برایشان در نظر بگیریم. در واقع نکته ى مهم، مساوى رفتار کردن نیست، بلکه منصفانه رفتار کردن است. زیرا رفتار یکسان داشتن، ممکن است همیشه امکان‌پذیر نباشد. از جمله کارهایى که مى توانیم انجام دهیم این است که مثلا به فرزندان بزرگتر، پول توجیبى بیشترى بدهیم یا به طور مثال به آنها اجازه دهیم که دیرتر به تخت خواب بروند. شایسته است که وقتى یکى از فرزندانمان امتحان دارد یا روى یک پروژه کار مى کند، وقت و زمان بیشترى را صرف کمک کردن به او بنماییم. والدین باید ارزش ها، حقوق و مقرراتى را براى خانواده در نظر بگیرند. وقتى که این حقوق و مقررات به طور منصفانه اى باشد، متقابلا فرزندان نیز به این قوانین احترام بیشترى خواهند گذاشت.

فرزندان را با هم مقایسه نکنید و صفت خاصى را به آنها نسبت ندهید

طبیعى است که فرزندان یک خانواده، در زندگى با یکدیگر رقابت هایى مى کنند. والدین گاهى اوقات مى توانند با رفتارهاى شخصى، سبب افزایش این رقابت ها گردند؛ گرچه اگر به آنها این موضوع گفته شود، سریعا منکر آن خواهند شد. گه گاه والدین به یکى از فرزندان توجه بیشترى مى کنند که این تبعیض، مى تواند روى خلق و خو و شخصیت، نگاه، موفقیت و یا ضعف فرزند اثر بگذارد. راه دیگرى که سبب مى‌شود والدین رقابت میان فرزندان را افزایش دهند این است که صفات خاصى را به آنها نسبت دهند. به طور مثال اگر مادر، یکى از فرزندانش را به عنوان پسر باهوشم خطاب کند، دیگران احساس مى کنند که فرزند دیگر، کودن است. این عمل سبب مى‌شود که میان فرزندان، حسادت و تنفر ایجاد گردد.

بیشتر بچه ها وقتى در حال خودشناسى و آشنایى نقش خاصشان در خانواده هستند، خود را با یکدیگر مقایسه مى کنند. در این میان، والدین بى خبر و یا ناآگاه، با مقایسه ى فرزندان با یکدیگر، این عمل را تشدید مى کنند. نکته اى که در این جا قابل ذکر است این است که: «فرزندان را با هم مقایسه نکنید.»

والدین باید به جاى مقایسه ى فرزندان با یکدیگر، (بیلى همیشه کت خود را آویزان مى کند چرا تو این کار را نمى کنى؟) رفتار درست را به او بیاموزند و بگویند عزیزم! تو باید این کار را انجام دهى. (من ناراحت مى شوم وقتى مى بینم کت تو کف اتاق افتاده. لطفا آن را روى جالباسى آویزان کن).

مقایسه، به دو صورت امکان پذیر است: مثبت و منفى. مثالى که در بالا ذکر شد، مقایسه منفى بود که به هیچ وجه درست نمى باشد. باید به خاطر داشت که مقایسه ى مثبت گونه هم، اصلا بجا و درست نیست. مثلا والدین به جاى این که فرزند خود را با خواهر یا برادرش مقایسه ى مثبت گونه کنند و بگویند: «تو نسبت به خواهرت، بهتر انشاء مى نویسى» باید تنها رفتار شایسته ى او را تحسین کنند. به طور مثال بگویند: «تو خیلى خوب مى نویسى. من واقعا به تو افتخار مى کنم.»

هر فرزندى، با دیگرى متفاوت است و مهم است که به صورت متفاوتى با آنها برخورد شود. وقتى که والدین هر فرزندى را به گونه ى متفاوتى مى نگرند و با دیگرى مقایسه نمى کنند، این عمل سبب ایجاد حالت و حال و هوایى پر از درک و فهم و لذت مى گردد که در مقایسه میان فرزندان، چنین فضایى هرگز ایجاد نمى گردد.

خانواده‌هایى که نگران فرزندان و تربیت آنها هستند، بر این باورند که هیچ چیز در زندگى، براى همیشه ادامه پیدا نخواهد کرد. پس رقابت میان فرزندان هم در بیشتر موارد مستمر نخواهد بود. ارتباطات عوض مى‌شود و همان طور که افراد بالغ مى‌شوند، روابط آنها نیز متحول شده و تکامل مى یابد و در این میان، خواهر و برادرها یاد مى‌گیرند که رفتار بهترى با هم داشته باشند و اختلافشان را فرو نشانند و تفاوت هاى یکدیگر را پذیرا باشند.

بیشتر بچه‌هایى که در دوران کودکى همدیگر را تحمل نمى کنند و مرتبا با هم دعوا مى کنند، سرانجام در دوران بلوغ و بزرگسالى، دوستان خوبى براى یکدیگر مى کردند. والدینى که کشمکش‌ها و رقابت‌هاى فرزندان خود را کنترل مى کنند و به آنها مهارت‌هایى را مى آموزند که روابط بهترى با هم برقرار کنند، در واقع نقش خود را به عنوان پدر و مادر به بهترین وجه انجام داده اند.

پی‌نوشت‌ها
(۱). Adele Faber
(۲). Elain Mazlish
(۳). Theo
(۴). Donna
منبع: سایت راسخون