خانواده شیعی » تربیت فرزند » نوجوان و جوان »

راهنمایى والدین در دوست‌یابى نوجوانان

دوسـت براى نوجواناز اهمیت زیادى برخوردار است. وقتى نوجوان ناراحت است و مشکلى داردT ‌دوستانش از او حمایت مى کنند. اگرچه دوست در سراسر زندگى انسان نقش مهمى دارد اما در دوران نوجوانی این نقش پررنگ‌تر مى شود، زیرا نوجوان دوست دارد در اوقات فراغت مدت بیشترى را دور از خانواده درکنار دوستان خود سپرى کند. در ضمن نیاز نوجوان به حمایت اجتماعى در این سن بیشتر است. زیرا از یک طرف به دلیل تغییرات جسمى و عاطفی، نوجوان احساس ناامنى مى کند و حمایت دوستان برای او مهم است واز طرف دیـگـــردوســتـــان نـــوجـــوان، اورا در یـــادگـیــری مهارت‌هاى اجتماعى وارتباطى کمک مى کنند. خوب است کـه نوجوان با کسانى که با او مـتـفـاوت هـسـتـند دوست شود. وقتى او با شخصیت‌هاى جدید ارتباط برقرارکند، افق‌هاى دید او وسیع ترمى شود، دیدگاه‌هاى جدیدى یافته و با دیگران بهتر ارتباط برقرارمى کند.

نوجوان براى دوست یابى تمایل زیادی دارد وبراى هماهنگ کردن خود با دیگران بسیار مشتاقانه عمل مى کند و بعضى از دوستان به راحتى مى توانند دیگران را به راه‌های خلا‌ف هدایت کنند. دوستى نوجوان براى والدین نگران کننده است،‌زیرا مى ترسند که فرزندان تحت تاثیر رفتارهاى بد آنها قرار گیرند. والدین باید نظارت غیرمستقیم بردوستان نوجوان خود داشته باشند. زیرا این دوستان گاهى باعث مى گردند تا نوجوان با مشکلا‌ت زیادى روبه رو شود. بهترین روش برای قضاوت کردن درمورد دوستان نوجوان ، ‌شناخت کامل آنها مى باشد. برای شناخت بیشتر آنها ،‌ راحت‌ترین کار این است که تشخیص داد آیا ‌آنها تاثیرات منفى و ناخوشایندى روی نوجوان دارند یا خیر؟ براى ازبین بردن نگـرانى خـود از جانب دوستان نوجوان خود مى توانید کارهاى زیر را انجام دهید:

الف) دوستان خود را بشناسید. با دوستان جدید فرزند خود دوست شوید و وانمودکنید که زندگى آنها براى شما جالب است. با ترتیب دادن مهمانی، تولد و… آنها را در خانه خود گردهم جمع کنید. این کار علا‌وه بر اینکه خیال شما را ازبـابـت فـرزنـدتان راحت مى سازد، باعث مى شودکه دوستان او را نیز بهتر و بیشتر بشناسید.

ب) داشتن برنامه صحیح براى سرگرم کردن فرزندتان. بهترین راه براى محدود کردن زمانى که فرزندتان بادوستان نامطلوب می گذراند ، ‌این است که کارهاى دیگرى براى او درنظر بگیرید. فعالیت‌هایى را ترتیب دهید که فرزندتان دوست دارد، مثلا‌ به او کمک کنیدکه وارد یک تیم فوتبال شده و یا نام او را در یک کلا‌س هنرى بنویسید . خلا‌صه اینکه او را درگیر برنامه‌هایى کنید که دراجتماع فعال تر باشد.

ج) والدین او را ببینید. سعى کنید مادر و پدر دوستان فرزندتان را بشناسید. ملا‌قات شخصى بهتراست،‌اما اگراین کارمشکل است ‌مى توانید تلفنى با آنان ارتباط برقرارکنید. با آنها دوستانه و بى غرضانه صحبت کنید واصل کلا‌م را اینگونه عنوان کنید: بچه‌هاى ما وقت زیادى را با هم صرف مى کنند. بنابراین مى خواستم خودم را معرفى کرده و قوانینی را که براى فرزندم دارم براى شما بگویم.

د) او را زیر نظر داشته باشید. وقتى فرزندتان با دوستان بد رفت و آمدمى کند حواستان کاملا‌ به او باشد. مثلا‌ اگر تغییررفتاری ،‌نمرات پایین،‌رفتار خشن ،‌حالت هاى غیرمعمول و… دارد بدانید که دوستان بد، تاثیر خود را روى او گذاشته‌اند شما باید هرکارى که مى توانید انجام دهید تا ارتباط او با آنان قطع شود. اگرلا‌زم است از معلم‌هایش،‌ مشاور مدرسه یا یک پزشک روانشناس کمک بگیرید.

هـ) قوانین خود را براى فرزندتان بازگو کنید. برای جلوگیرى از نفوذ هم سالا‌ن بد در او، براى او قوانین مشخصی در نظر بگیرید و اطمینان حاصل کنید که به همه آنها واقف است. این قوانین را طورى ترتیب ندهیدکه درمخالفت مستقیم با دوستان باشد.

بلکه آن را بازنگرى قوانین خانوادگى جلوه دهید و او را ازعواقب تخلف ازاین قوانین مطلع کنید. همان گونه که بیان شد نوجوانى یکى از مراحل حساس زندگى است. والدین با کمک به نوجوان خود درزمینه گزینش دوست مى توانند به نوجوان درگذر ازاین مرحله به مراحل بعدى و درکل زندگى اورا کمک نمایند. دوست هرکس،‌نشان دهنده هویت وموقعیت خاص او درزندگى است ، تا آنجا که گفته مى شود: <بگو با که دوستى تا بگویم کیستی> براى حفظ و تعمیق هویتى راستین، گزینش یک دوست مناسب ضرورى است. قرآن کریم نیز دوست خوب را بهترین یاریگرانسان دررسیدن به اوج سعادت دانسته و درمقابل، دوست بد را مهمترین عامل ناکامى و فرو غلتیدن درشوره زار شقاوت معرفى کرده است.

منابع

کاشفى محمد رضا؛ نگاهى قرآنى به دوست و دشمن؛ تهران؛ کانون اندیشه جوان.

کاظمى محسن؛ آیین دوستیابى؛ قم؛ موسسه فرهنگى سماء.

مدرسى سید هادى؛ دوستى و دوستان؛ ‌ترجمه حمیدرضا شیخى و حمید رضا آژیر؛ مشهد؛ بنیاد پژوهش‌های اسلا‌مى آستان قدس رضوی.

 قائمى ‌على؛ خانواده و مسائل نوجوان و جوان؛ قم؛ انتشارات شفق.

 فرشاد امیرى نژاد